Ανάγκη για τη Διοικούσα Εκκλησία να ξαναβρεί την ταυτότητά της

 

Ανάγκη για τη Διοικούσα Εκκλησία να ξαναβρεί την ταυτότητά της

 

Του Χρήστου Γκουνέλα, δρ Θεολογίας

 

Έντονο δημόσιο διάλογο και προβληματισμό προκάλεσε στην κοινωνία η νομική πρόθεση της Πολιτείας να εξισώσει τον μισθό του Αρχιεπισκόπου, των Μητροπολιτών και των Τιτουλάριων Επισκόπων με αυτόν του Γενικού Γραμματέα ενός Υπουργείου. Δεν είναι δυνατόν να μην παρατηρήσει κανείς τη χρονική συγκυρία (προεκλογικά, οικονομική κρίση και ακρίβεια) κατά την οποία έρχεται μία τέτοια πρόθεση και τίθεται σε δημόσια διαβούλευση.

Ωστόσο, πέρα από τον χρόνο κατάθεσης της νομικής πρότασης, μία τέτοια απόφαση έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τον Ευαγγελικό λόγο της Εκκλησίας. Για την Εκκλησία, ο Επίσκοπος είναι Πατέρας και σαφώς όχι ανώτερος κρατικός υπάλληλος, όπως τον βλέπει η Πολιτεία. Πόσο δύσκολο όμως είναι να δει κάποιος τον εαυτό του ως Πατέρα όταν τα πάντα γύρω του συνάδουν με τον τρόπο ζωής ενός ανώτερου κρατικού υπαλλήλου, ο οποίος μένει σε Μητροπολιτικό Μέγαρο (sic), έχει κρατικό αυτοκίνητο και οδηγό, διεκπεραιώνει καθημερινά ένα σωρό διοικητικές και οικονομικές υποθέσεις και έχει δεκάδες συναντήσεις με ως επί το πλείστον ηγεσίες εκκλησιαστικές, πολιτικές, στρατιωτικές, επιχειρηματικές κ.ά.; Αλλά ακόμη και στον ναό κατά τη διάρκεια της λατρείας, η απόσταση από το ποίμνιο είναι πολλές φορές, δυστυχώς, δεδομένη. Ας θυμηθούμε τον μεγαλωμένο μέσα στην Εκκλησία Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη στα «Πτερόεντα Δώρα»: «…Ὑπέφωσκεν ἤδη ἡ πρωία τῆς πρωτοχρονιᾶς, καὶ ὁ Ἄγγελος διὰ νὰ παρηγορηθῇ, εἰσῆλθεν εἰς μίαν ἐκκλησίαν. Ἀμέσως πλησίον τῆς θύρας εἶδεν ἀνθρώπους νὰ μετροῦν νομίσματα, μόνον πὼς δὲν εἶχον παιγνιόχαρτα εἰς τὰς χεῖρας· καὶ εἰς τὸ βάθος, ἀντίκρυσεν ἕνα ἄνθρωπον χρυσοστόλιστον καὶ μιτροφοροῦντα ὡς Μῆδον σατράπην τῆς ἐποχῆς τοῦ Δαρείου, ποιοῦντα διαφόρους ἀκκισμοὺς καὶ ἐπιτηδευμένας κινήσεις. Δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ ἄλλοι μερικοὶ ἔψαλλον μὲ πεπλασμένας φωνάς: Τὸν Δεσπότην καὶ ἀρχιερέα! Ὁ Ἄγγελος δὲν εὗρε παρηγορίαν…».

Για να κάνουμε τη σύγκριση με το πρόσωπο του Χριστού, ας φανταστούμε τον Χριστό ως έναν Διευθυντή Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου και τους μαθητές Του ως δημοσίους υπαλλήλους. Ο Χριστός όμως κατηγορήθηκε από το τότε ιερατείο (η πολιτική εξουσία ένιψε τας χείρας της) και σταυρώθηκε ως Αναρχικός, Ανήθικος και Επαναστάτης. Και ήταν όντως έτσι, αλλά και σήμερα έτσι θα ήταν. Για τους ίδιους λόγους μαρτύρησαν και οι μαθητές Του αλλά και πλειάδα αγίων της Εκκλησίας. Εδώ δεν πρόκειται περί εκκλησιαστικού ή θεολογικού λαϊκισμού (ή ρομαντισμού) αλλά αυτής της ίδιας της ουσίας και του ρεαλισμού του εκκλησιαστικού τρόπου ζωής. Άλλωστε, ήδη από το πρώτο έτος στη Θεολογική Σχολή μαθαίνουμε ότι ο Επίσκοπος είναι «εις τύπον και τόπον Χριστού». Η δε Εκκλησία έχει αναδείξει μεγάλες προσωπικότητες τέτοιων Επισκόπων όπως του αγίου Σπυρίδωνα που ήταν παράλληλα και κτηνοτρόφος και με οικογένεια ή όπως του ιερού Χρυσοστόμου ο οποίος μαρτύρησε στην έρημο επειδή κατακεραύνωνε όχι μόνο με τον λόγο του αλλά ακόμη περισσότερο με τον τρόπο ζωής του την αυτοκρατορική αυλή υπέρ των αδύναμων κοινωνικά στρωμάτων. Στα δε σύγχρονα χρόνια στην πατρίδα μας η Εκκλησία, μεταξύ άλλων, έχει το παράδειγμα του μακαριστού Επισκόπου Αντώνιου Σιατίστης, του Επισκόπου των τρόλεϊ, ο οποίος δεν δίσταζε να κάνει ακόμη και ωτοστόπ ως τρόπο ζωής και όχι ως ευκαιριακό πυροτέχνημα για θαυμασμό των ανθρώπων.

Η αλήθεια είναι ότι στο σημείο που φτάσαμε (και φτάσαμε εδώ και πολλά χρόνια) είναι αδήριτη ανάγκη η Διοίκηση της Εκκλησίας να πάρει γενναίες αποφάσεις διάκρισης από την Πολιτεία. Θα λέγαμε να προλάβει η ίδια την Πολιτεία και να διακριθεί από αυτήν όχι μόνο νομικά, αλλά ακόμη πιο βαθιά ως προς τον τρόπο βιοτής. Να βρει και πάλι τον τρόπο σχέσης του Πατέρα, όπως θα σημείωνε και ο μακαριστός καθηγητής Χρήστος Γιανναράς. Ή αλλιώς, να σκάψει και να ανασύρει τον Σταυρό από τις επιχωματώσεις της ιστορίας, όπως τόνιζε ο αείμνηστος καθηγητής Χρυσόστομος Σταμούλης. Να αφήσει εν τέλει ό,τι την βαραίνει και να απελευθερωθεί στο οξυγόνο της θείας Χάρης. Έτσι, θα την αναγνωρίσει και η κοινωνία ως συνέχεια του Χριστού την οποία είναι ανάγκη να αφουγκραστεί επιτέλους.  

Θυσία ή εξουσία;

 

Του Χρήστου Γκουνέλα,

Παρότι βρισκόμαστε στην αρχή της τρίτης μετά Χριστόν χιλιετίας, η ανθρωπότητα δεν δείχνει να έχει διδαχτεί τίποτα από τη μακραίωνη ανθρώπινη ιστορία. Και για να κυριολεκτούμε, όχι τόσο η ανθρωπότητα στο σύνολό της αλλά οι επί το πλείστον ηγεσίες της. Ζούμε ίσως τα πιο ανασφαλή χρόνια της παγκόσμιας ιστορίας και αυτό οφείλεται στον φόβο των ηγετών. Δεν πρόκειται για έναν φόβο χωρίς όνομα αλλά συγκεκριμένα για τον φόβο του θανάτου ο οποίος περιέχει όλους τους επιμέρους φόβους. Ωστόσο, η συμπαντική ιστορία αλλά και αυτή η ανθρώπινη ιστορία βασίζονται πάνω στην εντελέχεια της θυσίας, της ζωής που πεθαίνει κενωτικά και αναγεννιέται, της θυσίας  η οποία είναι συνυφασμένη με την αγάπη και την ελευθερία. 

Στον αντίποδα της θυσίας κείται η εξουσία, η οποία ως τρόπος ερείδεται στον φόβο και τον εγκλωβισμό, συμπτώματα τα οποία χαρακτηρίζουν έντονα τη σύγχρονη τοπική και παγκόσμια κοινωνία μας. Είναι δηλωτικό το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια η πολιτική δεν κινείται μόνο γύρω από την οικονομία αλλά έχει αποδυθεί και σε μία κούρσα εξοπλισμών. Ακόμη και αφοπλισμένα έως χθες κράτη όπως η Γερμανία έχουν αρχίσει να εξοπλίζονται. Οι δε ηγέτες Αμερικής και Ρωσίας απειλούν πλέον ανοιχτά, από την αρχή του ρωσοουκρανικού πολέμου, ο ένας τον άλλον (και όλους τους υπόλοιπους) με πυρηνικό πόλεμο. Καίτοι ο Πρόεδρος Τραμπ πολεμά το Ιράν λόγω της ανάπτυξης του πυρηνικού του προγράμματος, όπως διατείνεται. 

Είναι φανερό ειδικά στις μέρες μας ότι αυτός ο κόσμος ρέπει προς την αυτοκαταστροφή του. Ένας κόσμος χαοτικός με το δίκαιο του ισχυρότερου να βασιλεύει, χωρίς να υπάρχει καμία σοβαρή παρέμβαση θεσμικών οργάνων. Ενώ από την άλλη, η υποχώρηση θεωρείται αδυναμία και ο διάλογος όταν δεν είναι προσχηματικός καταλήγει σε εκατέρωθεν απειλές. Το μέλλον αναδύεται, εν τέλει, εξαιρετικά αβέβαιο και για τους… ισχυρούς. Πόσες αλαζονικές αυτοκρατορίες, άραγε, κατάπιε η ιστορία; 

Σε όλο αυτόν τον κυκεώνα η πατρίδα μας προσπαθεί να σταθεί όρθια. Αλλεπάλληλες  κρίσεις την δέρνουν αλύπητα. Κρίση θεσμών, οικονομική κρίση, κοινωνική κρίση εναλλάσσονται σε έναν φαύλο κύκλο ο οποίος δεν λέει να σταματήσει. Δυστυχώς καθημερινά αποδεικνύεται ότι η πολιτική και άλλες εξουσίες βρίσκονται σε ένα ατέρμονο τέλμα. Καμία εξουσία δεν μπορεί πλέον να εμπνεύσει γιατί ως τέτοια έχει απομακρυνθεί από τον λαό και γιατί απλά δεν θυσιάζεται για αυτόν. Άτομα (όχι πρόσωπα) εξουσίας τραγικά, φοβικά, ναρκισσευόμενα, υπερφίαλα. Ζούνε ξέχωρα από τον λαό, μακριά από τις πλατείες, τα μέσα μαζικής μεταφοράς και τους χώρους εργασίας. Κλεισμένοι στο αποστειρωμένο περιβάλλον της αυλής και των αυλικών όταν δεν διαγκωνίζονται για μία (τουλάχιστον) φωτογραφία σε κάθε είδους εκδηλώσεις. Ο τρόπος πολιτείας τους εξαντλείται στους εξυπνακισμούς και τις φτηνές ατάκες.   

Σαφώς, ωστόσο, υπήρξαν και υπάρχουν φωτεινές εξαιρέσεις της ιστορίας οι οποίες δυστυχώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα, ως ήλιοι και όχι ως πυροτεχνήματα. Τι να πούμε για τον τρόπο ζωής αλλά και θανάτου προσωπικοτήτων όπως του Ιωάννη Χρυσοστόμου, του Μεγάλου Βασιλείου, του Ιωάννη Καποδίστρια, του Νικολάου Πλαστήρα;  Πριν λίγες ημέρες πέρασε ένας χρόνος που έφυγε από τη ζωή ο Χοσέ Μουχίκα, ο Ελ Πέπε του λαού, ο αγρότης και πολιτικός και διατελέσας Πρόεδρος της Ουρουγουάης (2010-2015). Ο τρόπος της πολιτείας αυτού του ανθρώπου έδειξε πραγματικά στη σύγχρονη παγκόσμια ιστορία για το ποιος χρειάζεται να είναι ο τρόπος του αληθινού ηγέτη. Αυτού του τρόπου που ο Χριστός περιγράφει με τη φράση: «Εἴ τις θέλει πρῶτος εἶναι, ἔσται πάντων ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος». Μία απόφαση ελευθερίας είναι. 

Πηγή εικόνας: fractalart.gr

Μνημόσυνο για τον Κρανιώτη Επίσκοπο Βλάσιο

 

Από τον Παύλο Λάλο,

Το περασμένο Σάββατο 30 Αυγούστου 2025, στον ΑηΛια Κρανιάς τελέστηκε μνημόσυνο στο μνήμα του μακαριστού Επισκόπου Κλαυδιουπόλεως (Λυών και περιοχή) Γαλλίας Βλάσιου (Βασιλείου Αθ. Κουτσογιάννη) 1919-1985 από άτομα που τον γνώριζαν κατά τις σπουδές τους (κυρίως) στη Λυών. Τον συντονισμό είχε ο Λαρισαίος (από Καλοχώρι) Νίκος Πουτσιάκας Κοινωνιολόγος που έκανε έναν πρόλογο και ένας από τους παραβρισκόμενους ήταν ο νυν Δήμαρχος Φαρσάλων Μ. Εσκίογλου. Από την οικογένεια μίλησε ο Κρανιώτης (συνταξιούχος δάσκαλος) ανιψιός του Βλάσιου Βασίλης Κουτσογιάννης. Ο Παύλος Λάλος παρουσίασε το βιογραφικό του μακαριστού που είχε μια μακρά εξελικτική πορεία από την Ξηροκρανιά στο Άγιο Όρος, μαθητής στην τριτάξια Σχολή (Γυμνάσιο) Αθωνιάδα και μοναχός (διάκονος) της μονής Μεγίστης Λάβρας, όπου προϋπήρχε ο μοναχός παπα- Γρηγόριος (Παπαγιάννης) Κρανιώτης. Μετά τέλειωσε Γυμνάσιο στην Καλαμάτα σε μετόχι του Αγίου Όρους και μπήκε με υποτροφία στη Θεολογική Σχολή Πανεπ. Αθηνών, έγινε ιερέας, πήγε για μεταπτυχιακό -Ποιμαντορική- στη Λιλ της Γαλλίας και 1952 ως 1978 διετέλεσε εφημέριος στη Λυών. Στις 15 Οκτ. 1978 χειροτονήθηκε τιτουλάριος Επίσκοπος Κλαυδιουπόλεως, βοηθός Επίσκοπος της Μητροπόλεως Γαλλίας, στον ιερό ναό Ευαγγελιστρίας της Θεοτόκου της Λυών. Στη χειροτονία του μεταξύ άλλων ήταν και ο τότε Μητροπολίτης Λαρίσης Σεραφείμ. Τον διέκρινε η πραότητα και η πίστη, βοηθούσε δε όλους τους νέους που πήγαιναν για σπουδές. Κάθε καλοκαίρι συνόδευε σε διακοπές σε κατασκηνώσεις παιδιά των Εργαζομένων Ελλήνων της Επισκοπής του. Εκοιμήθη στις 2 Ιουνίου 1985 και κατά επιθυμία του με φροντίδα της οικογένειάς του ετάφη στον ΑηΛια Κρανιάς.

Ο Θεοφιλέστατος Επίσκοπος Κλαυδιουπόλεως κυρός Βλάσιος. (1919-1985).

(Οικουμενικό Πατριαρχείο).

Φωτογραφία θέματος: Παύλος Λάλος

Φωτογραφία Επισκόπου Βλασίου και Βιογραφικό: Ιστοσελίδα του θεολόγου Μάρκου Μάρκου (https://users.sch.gr/markmarkou/) 

Βιογραφικό του Επισκόπου Καλυδιουπόλεως κυρού Βλασίου

Ο Βλάσιος Λαυριώτης γεννήθηκε το 1919. Σπούδασε τη Θεολογία στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1938 χειροτονήθηκε Διάκονος. Υπηρέτησε ως εφημέριος στη Λυών (1952-1978). Στις 15 Οκτωβρίου 1978 χειροτονήθηκε στον Ιερό Ναό Ευαγγελισμού της Θεοτόκου Λυώνος τιτουλάριος Επίσκοπος Κλαυδιουπόλεως, Βοηθός Επίσκοπος της Μητροπόλεως Γαλλίας. Τη χειροτονία τέλεσε ο Μητροπολίτης Γαλλίας Μελέτιος, συμπαραστατούμενος από τους Μητροπολίτες Τρανουπόλεως Δαμασκηνό, Διδυμοτείχου Αγαθάγγελο (Εκκλησία της Ελλάδος), Λαρίσης Σεραφείμ (Εκκλησία της Ελλάδος), Γρεβενών Σέργιο (Εκκλησία της Ελλάδος) και τους Επισκόπους Χερσονήσου Πέτρο (Πατριαρχείο Ρωσίας), Σασίμων Ιερεμία και Αρίστης Βασίλειο. Εκοιμήθη στη Λυών στις 3 (2) Ιουνίου 1985.

Η Ορθοδοξία μπροστά σε σύγχρονες προκλήσεις

  

Του θεολόγου Χρήστου Γκουνέλα,

Μάρτιος του 2012

Την Κυριακή της Ορθοδοξίας γιορτάζει η ανά την Οικουμένη Ορθοδοξία. Νέες προκλήσεις και ελπίδες κατ’ επέκταση, γεννιούνται στον σύγχρονο κόσμο για την πνευματική ηγεσία και τον λαό της Εκκλησίας. Όλες οι επιμέρους προκλήσεις εντάσσονται σε μια διπλή πρόκληση: αφενός μεν η μία αφορά τη μαρτυρία εντός των κόλπων της Εκκλησίας, αφετέρου δε την εκτός των κόλπων της μαρτυρία απευθυνόμενη σε όλη την Οικουμένη.

Στόχος της Εκκλησίας είναι η μεταμόρφωση όλου του κτιστού κόσμου με τη μετοχή του στον μυστηριακό τρόπο ύπαρξης της Αγίας Τριάδας. Όλα δια της αγάπης να γίνουν ένα, κρατώντας το καθετί την υπαρκτική του ετερότητα. Η πνευματική ηγεσία της Εκκλησίας έχει επιφορτισθεί με την ευθύνη να δείξει τον δρόμο στον λαό, όπως έκανε και Εκείνος.

Η ευθύνη της Εκκλησίας (δηλαδή όλων μας)

Χρήστος Γκουνέλας 

Θεολόγος

Δυστυχώς, η Διοίκηση της Εκκλησίας της Ελλάδος (Ιερά Σύνοδος) για μια ακόμη φορά (όχι πάντα) δείχνει να ασθμαίνει απέναντι στα γεγονότα. Θα έπρεπε ήδη να έχουν κλείσει οι ναοί, ως χώροι συνάθροισης. Δεν είναι απολυτότητα, ούτε πολιτικοποίηση, θεολογικοποίηση κλπ του θέματος. Πρόκειται για θέμα δημόσιας υγείας, και όταν έχουν σφραγιστεί όλοι οι δημόσιοι χώροι το ίδιο θα έπρεπε ήδη να έχει γίνει με γρήγορα αντανακλαστικά και από τη Διοίκηση της Εκκλησίας. Άλλωστε, ο πρωθυπουργός με πολύ σεβασμό και διακριτικότητα το ζήτησε, νομίζω, από την Εκκλησία κατά το διάγγελμά του. Γνώμη μου είναι πως η Διοίκηση της Εκκλησίας θα ήταν καλό να προλάβει τον πρωθυπουργό. Δεν πολεμάω την Εκκλησία. Οφείλω ως μέλος της να εκφράσω την άποψή μου. 

Ήταν σίγουρα προς τη σωστή κατεύθυνση η δήλωση του Αρχιεπισκόπου να μείνουν στο σπίτι οι ηλικιωμένοι και οι ευπαθείς ομάδες και ότι η πίστη του κάθε ανθρώπου δεν μετριέται. Ωστόσο, φάνηκε τελικά ότι δεν έφτανε, αφού και σήμερα Κυριακή, αλλά και στους Β΄ Χαιρετισμούς, υπήρξαν αρκετοί χριστιανοί οι οποίοι προσήλθαν στους ναούς. Αν και όλοι γνωρίζουμε τη φράση του Χριστού ότι ο Θεός είναι Πνεύμα και δύναται να λατρεύεται παντού με τη δύναμη του ανθρωπίνου πνεύματος. 

Και σίγουρα, η θεία Κοινωνία και η εκκλησιαστική σύναξη είναι θέμα πίστης και ο καθένας μας είναι ελεύθερος να εγκαταλείπεται στην αγάπη του Θεού. Από την άλλη όμως υπάρχουν και αυτοί οι οποίοι επιθυμούν να προφυλάξουν την προσωπική υγεία τους, αλλά και των δικών τους. Ελπίζουμε πως αύριο η Διαρκής Ιερά Σύνοδος θα λάβει τα σκληρά, αλλά αναγκαία μέτρα. Όπως, άλλωστε, ζητείται από όλους. Η ομολογία της πίστης ίσως είναι καλύτερα να γίνει και με αυτόν τον τρόπο: όταν δεν βάζω μπροστά μου μόνο την κάθετη σχέση μου με τον Θεό, αλλά τη βλέπω μέσα από τον κάθε άνθρωπο, ο οποίος είναι εικόνα του Χριστού. Να γίνομαι τελικά ένα, όχι μόνο με τους εντός του ναού, αλλά και με τους έξω από τον ναό, συμμετέχοντας στην αγωνία τους, αλλά και μεταγγίζοντας τους την ελπίδα της Ανάστασης. Δεν απεμπολώ, έτσι, την πίστη μου, μάλλον την ισχυροποιώ αδειάζοντας τον εαυτό μου για χάρη του άλλου.