Με κατάνυξη εορτάστηκαν τα Θεοφάνεια στην Κρανιά (ΦΩΤΟ)

Με κατάνυξη εορτάστηκαν χθες τα Θεοφάνεια στην Κρανιά. Μετά τη θεία Λειτουργία έγινε η ιδιότυπη "δημοπρασία" του σταυρού και των εικόνων και ακολούθησε η λιτανεία των πιστών με τον σταυρό και τις εικόνες στα χέρια τους. Στο τέλος της λιτανείας τελέστηκε ο Μέγας Αγιασμός των υδάτων.

Το απόγευμα των Θεοφανείων μαθήτριες του χωριού χόρεψαν το παραδοσιακό "γαϊτανάκι".

Ακολουθούν οι σχετικές φωτογραφίες από τον Δημήτρη Σερέτη:

Τα "αθέατα" τείχη της Κρανιάς

Της Δήμητρας Σαρακατσάνου- Παπαγιάννη,

Η διαμόρφωση της κοινότητας της Κρανιάς αποτελεί απόφαση ορισμένων ανθρώπων να ζήσουν από κοινού σ’ ένα χώρο τον οποίο επέλεξαν να διαμορφώσουν δομώντας τον, βασιζόμενοι κυρίως στη θεμελιώδη ανάγκη προστασίας τους από τους περιορισμούς που έθετε το φυσικό περιβάλλον. Ο τρόπος με τον οποίο οργανώθηκε η κοινότητα είχε άμεση σχέση με τις δυνατότητες που προσέφερε το φυσικό περιβάλλον, είχε όμως σχέση και με την προοδευτικότητα αυτών των ανθρώπων. Οι Κρανιώτες δεν κάμφθηκαν από το άγονο του τοπίου και από τους φυσικούς καταναγκασμούς, αντίθετα κατάφεραν να ελέγξουν στο έπακρο τη φύση. Όλα αυτά διαμέσου της εργασίας η οποία με τη σειρά της «γέννησε» στο χώρο σχέσεις παραγωγικές και κατά συνέπεια κοινωνικές, καθιστώντας τον οικισμό όχι απλώς ένα δομημένο χώρο που αποσκοπεί στην προστασία του ανθρώπου από τη φύση, αλλά ένα σύνθετο οργανισμό που συναιρεί τις οικονομικές, τις κοινωνικές, τις πολιτισμικές ακόμη και τις πολιτικές λειτουργίες.

Όμως η ανθρώπινη θέληση για πρόοδο δεν αρκούσε, η συνύπαρξη των Κρανιωτών με τη φύση, με το υπεράνθρωπο, απαιτούσε τη συναίνεση και προστασία του «Θεϊκού». Το φυσικό τοπίο που περιβάλλει το χωριό έπρεπε να οριοθετηθεί και να καθαγιαστεί για να «ημερεύσει». Έτσι, με τον καιρό δημιουργήθηκαν τα εξωκλήσια που σημαδεύουν τον τόπο και τον ονοματίζουν με το όνομα του Αγίου. Ο Άγιος Ιωάννης στα βόρεια, η Αγία Τριάδα στα νότια, ο Άγιος Παντελεήμονας στα δυτικά, ο Προφήτης Ηλίας στα ανατολικά και ο Άγιος Αθανάσιος βορειοανατολικά δημιουργούν έναν κύκλο καθαγιασμένο, ένα αθέατο «τείχος» που θωρακίζει την κοινότητα αποτρέποντας κάθε κακό και μιαρό. Άγιοι που συνδέονται άμεσα τόσο με τις γεωργοκτηνοτροφικές εργασίες του χωριού, όσο και με τις ηθικές αξίες που πρέπει να καθορίζουν την συνύπαρξη των κατοίκων. Τα ξωκλήσια λοιπόν, σημαδεύουν τα όρια του οικισμού, ορίζουν με άλλα λόγια τις διαστάσεις του μήκους και του πλάτους. Ο οικισμός, όμως, είναι τρισδιάστατος γιατί τα σπίτια έχουν και ύψος. Έτσι, το όριο του ύψους του χωριού έρχεται να ορίσει ένα σημάδι που ανήκει και αυτό στον τομέα του θείου και δεν είναι άλλο από την εκκλησία του χωριού, Άγιος Δημήτριος, και συγκεκριμένα ο σταυρός της εκκλησίας.

Τα «τείχη» όμως δεν είναι αιώνια και ακλόνητα, γι’ αυτό και οι Κρανιώτες φροντίζουν κάθε χρόνο την ημέρα των Θεοφανίων να ανανεώνουν την θεϊκή εύνοια ώστε να συντηρείται η ισχύ τους. Έτσι, ανήμερα της γιορτής των Φώτων μέσω μιας τελετουργικής πομπής, τα Σίχνα, περιφέρονται οι καθαγιασμένες εικόνες της εκκλησίας του χωριού από το ένα ξωκλήσι στο άλλο διαγράφοντας την κυκλική πορεία των αθέατων «τειχών». Νιώθοντας πλέον ασφαλείς οι κάτοικοι του χωριού αναπτύχθηκαν διαμορφώνοντας σε βάθος χρόνου μία δική τους ιδιαίτερη ταυτότητα, με κύρια χαρακτηριστικά την προοδευτικότητα και την αναζήτηση νέων δυνατοτήτων όπου και αν δραστηριοποιούνται, εντός ή εκτός των «τειχών». Χαρακτηριστικά που σχετίζονται άμεσα με τις δυσκολίες που καλούνται κάθε φορά να υπερβούν. Αυτήν την ιδιαίτερη ταυτότητά προσπαθούν να συντηρήσουν και να παραδώσουν στις νεότερες γενιές, μέσω των έξεων και των εθίμων όπως αυτό των Σίχνων, προωθώντας τη μοναδικότητα και την ενότητα, σε μια εποχή όπου η παγκόσμια διάχυση είναι αναπόφευκτη σε πολλά επίπεδα μεταξύ αυτών και του πολιτισμικού.

Η Δήμητρα Σαρακατσάνου - Παπαγιάννη είναι Πολιτισμολόγος

Φωτογραφία: Βασίλης Τζήκας

Τα Σίχνα και το Γαϊτανάκι στην Κρανιά Ελασσόνας

Η πομπή των Σίχνων στο ξωκλήσι του Αι - Γιάννη στην Κρανιά

Θεοφάνεια ή Φώτα ξημερώνει αύριο στον Ορθόδοξο κόσμο κατά το Γρηγοριανό Ημερολόγιο. "Σήμερα τα Φώτα και ο Φωτισμός και χαρές μεγάλες και Αγιασμός..." τραγουδούν μικροί - μεγάλοι στην ελληνική επαρχία. Τα Θεοφάνεια είναι η πρώτη γιορτή του χρόνου και γι' αυτό είναι και η πιο παλιά που γιορτάζονταν, από τα πρώτα εκκλησιαστικά χρόνια, όπου μαζί της ήταν ενωμένα και τα Χριστούγεννα, ως μια γιορτή.

Στην Κρανιά Ελασσόνας γιορτάζεται με ιδιαίτερη λαμπρότητα η μεγάλη εορτή των Φώτων με τη συμμετοχή όλων των πιστών του χωριού. Η εορτή ξεκινάει το πρωί με την πανηγυρική θεία Λειτουργία του Μ. Βασιλείου και με τη χορωδία των γυναικών, αλλά και σύσσωμο το εκκλησίασμα να ψάλλουν το απολυτίκιο της ημέρας: "Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου Κύριε...".

Λίγο πριν την απόλυση της θείας Λειτουργίας και βέβαια πριν την τέλεση του Μεγάλου Αγιασμού ο ιερέας εξέρχεται του Ιερού Βήματος μπροστά στην Ωραία Πύλη και από εκεί θέτει σε δημοπρασία πρώτα τον Σταυρό, μετά την εικόνα της  Βάπτισης του Κυρίου, κατόπιν την εικόνα του Ιωάννου του Προδρόμου και στη συνέχεια τις δεκάδες των εικόνων άλλων αγίων, τηρώντας έτσι ένα έθιμο πολλών χρόνων που ανάγεται ίσως και στα χρόνια του Βυζαντίου ακόμα.

Σε κάποια από τις τελευταίες χρονιές ο ιερέας πρότεινε δημόσια στο εκκλησίασμα της Κρανιάς να μη γίνεται αυτή η ιδιότυπη δημοπρασία, ωστόσο οι πιστοί απάντησαν πως "έτσι το βρήκαμε, έτσι και θα το αφήσουμε" και βεβαίως ο ιερέας υπάκουσε στη θέληση του λαού της ενορίας.

Μετά λοιπόν τη δημοπρασία του Σταυρού και των εικόνων και προπορευομένου του Σταυρού η λιτανεία εξέρχεται του ναού λέγοντας ρυθμικά και συνεχώς το "Κύριε ελέησον" και αφού κάνουν με ταχύ βηματισμό τρεις φορές τον κύκλο του  κεντρικού ναού του Αγίου Δημητρίου κατόπιν με πιο γρήγορο βηματισμό, σχεδόν τρέχοντας, η πομπή κατευθύνεται στα κοντινά ξωκλήσια του χωριού, τον Αι Γιάννη, τον Αι Κωνσταντίνο, τον Αι Παντελεήμονα, την Αι Τριάδα, τον Αι Λιά και τέλος τον Άι Θανάση, για να κατηφορίσουν στην κεντρική εκκλησία και πάλι, στον πολιούχο Άγιο Δημήτριο, όπου κλήρος και λαός περιμένουν τον Σταυρό με τον οποίο θα τελέσουν τον Μεγάλο Αγιασμό των υδάτων εξωτερικά του ναού στο "χαγιάτι", που λέγαν οι παππούδες μας, αν ο καιρός το επιτρέπει ή διαφορετικά μέσα στο ναό. Δύο ώρες περίπου διαρκεί η διαδρομή αυτή που μετριέται συνολικά σε κάποια χιλιόμετρα. Οι καμπάνες ηχούν χαρμόσυνα με την έλευση του Σταυρού και των εικόνων και "άρχεται ο Μέγας Αγιασμός..." σε κολυμβηθράκι, όπου ήδη έχει ετοιμασθεί γι' αυτό το μεγάλο γεγονός.

Αυτή η ιδιότυπη "ιεροτελεστία" που σας περιγράψαμε, η δημοπρασία δηλαδή,