Κυκλοφορεί ο νέος τόμος του Θεσσαλικού Ημερολογίου

 

Το "Θεσσαλικό Ημερολόγιο" ίδρυσε, διευθύνει και εκδίδει ο ακούραστος συμπατριώτης μας, από τη Δεσκάτη Γρεβενών, Κώστας Σπανός. Στον παρόντα τόμο συμμετέχει και ο συμπατριώτης μας ερευνητής της ιστορίας Γιώργος Ι. Μπαλής με θέμα: "Οι οικογένειες της Κρανιάς Ελασσόνας το 1846".

Ευχόμαστε ολόψυχα να είναι καλοτάξιδος και αυτός ο τόμος του "Θεσσαλικού Ημερολογίου".

Ένας ακόμη τόμος, ο 85ος του Θεσσαλικού Ημερολογίου κυκλοφορεί με σπουδαία θεματολογία. Στο εξώφυλλο η Βαϊοφόρος, τοιχογραφία του 16ου αι. στο Μεγ. Μετέωρο, έργο της Κρητικής Σχολής (Φωτ. Βασ. Τσολάκης).

Τα περιεχόμενα του 85ου τόμου:

ΚΛΗΜΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ Αθ., Νικ. Γ. Χατζηζωγίδη: Η μελέτη του για τη Μονή της Αγίας Τριάδας της Δρακότρυπας, 1895.

ΚΑΛΛΙΑΝΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ Ν., Γύρω από μία διαθήκη αγιορείτη γέροντος. Κολλυβάδες στη Σκιάθο κατά την Επανάσταση.

ΤΣΙΑΚΑ ΑΣΗΜΙΝΑ, Οι ιέρειες πρωταγωνίστριες στη θρησκευτική ζωή της Αρχαιότητας. Ελληνιστική Εποχή (Μέρος 2ο).

ΠΑΠΑΝΑΣΤΑΣΟΥΛΗ Γ. Χ., Το εξωκλήσι της Αγίας Μαρίνας στην Τσαριτσάνη.

ΣΠΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ Κ., Ο Ολύμπιος αγωνιστής Ιωάννης Τίτος, εξάδελφος του Γεωργάκη Ολυμπίου (Επτά έγγραφα της περιόδου 20.9.1825- 2.4.1836).

ΠΟΥΛΙΑΝΙΤΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, Ονοματεπώνυμα του Κόκκινου Πύργου των Τρικάλων της περιόδου 1838-1922 και στοιχεία για τον οικισμό.

ΜΠΑΛΝΤΟΥΝΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ, Μία επιστολή του Γ. Καραϊσκάκη προς τον Γεώρ. Κουντουριώτη, 4 Απριλίου 1826.

ΚΑΟΥΝΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ, Οι κάτοικοι της Ζαγοράς και του Πουρίου το 1836 και τα επώνυμά τους.

ΓΙΑΝΝΟΥΛΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ Ν., Βουλευτικαί εκλογαί του 1920 εις τον Νομόν Λαρίσσης.

ΔΙΑΜΑΝΤΑΚΟΣ ΝΙΚΟΣ, Ψηφίσματα του Δήμου της Ζαγοράς για φορολογίες, δωρεές, συντήρηση οδών στην περίοδο 1890-1911.

ΜΥΛΩΝΑΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ, Η παραίτηση του αρχιεπισκόπου Φαναρίου και Νεοχωρίου Σεραφείμ και η ένωση των Αρχιεπισκοπών Φαναρίου και Φερσάλων (1821).

SKACH ELISABETH (μετ. Σοφία Κουκουβίνου), Τριάντα ένα θεσσαλικά τοπωνύμια σλαβικής προέλευσης.

ΚΑΛΟΥΣΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ., Τρικαλινά Σύμμεικτα ΝΒ΄.

ΓΚΑΝΑΤΣΙΟΣ ΑΝΔΡΕΑΣ, Η Βαλανίδα της Ελασσόνας. Ο ναός των Αγίων Αναργύρων (1646/1647) και 6 επιγραφές από τον ναό της Αγ. Τριάδος.

ΒΑΡΑΚΛΙΩΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΙΑΝΤ., Θεσσαλικές παροιμίες στον παροιμιογράφο της Νεότερης της Βυζαντινής Εποχής Μιχαήλ Αποστόλιο.

ΝΤΑΛΛΑΣ ΝΙΚΟΣ, Η Μύρινα της Καρδίτσας την περίοδο 1454/1455-1506.

KAYAPINAR LEVENT – KAYAPINAR AYSE, Η Αργαλαστή, ο Άγιος Γεώργιος, η Καμάρα και η Μπεστενίκα στην οθωμανική απογραφή του 1570, ΚΚ 50.

BARTLETT ELLIS ASHMEAD ELLIS (μετ. Φίλιππος Πολέζε, επιμ. Χριστίνα Πολέζε), Τα γεγονότα στη Μελούνα το 1897.

ΣΠΑΝΟΣ ΚΩΣΤΑΣ, Μία άγνωστη δωρεά του Τυρναβίτη Γεωργίου Κοντοπούλη στη Μονή της Ολυμπιώτισσας το 1840.

ΜΕΛΑΧΡΟΙΝΑΚΗ ΖΑΦΕΙΡΩ (ΗΡΩ), Ένας Σκοπελίτης από τους πρώτους θανατοποινίτες του νεοελληνικού κράτους.

ΖΑΧΑΡΟΥ – ΛΟΥΤΡΑΡΗ ΑΘΗΝΑ, Ένα σιγίλιο του οικ. πατριάρχη Καλλινίκου Β΄ από την Καστανιά των Αγράφων στη βιβλιοθήκη της Χίου «Κοραής».

ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ, Το Κακοπλέυρι της Καλαμπάκας την περίοδο 1454/1455-1570.

ΠΡΕΝΤΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΑΠ., Οι υποψήφιοι του νομού των Τρικάλων για τις δημοτικές εκλογές του 1883.

ΠΑΥΛΟΥ ΝΙΚΟΣ, «Ότι η μελέτη των ιερών γραφών είναι τόσον αναγκαία…». Η Αγία Γραφή στο έργο του Θεόκλητου Φαρμακίδη.

ΑΓΓΕΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Κ., Η σημαία του Καραϊσκάκη με την κουκουβάγια (1827). Η σφραγίδα και η υπογραφή του.

ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗΣ, Έγγραφα των οικισμών του Δήμου Παραληθαίων στο αρχείο του συμβολαιογράφου των Τρικάλων Νικολάου Αγιόψυχου (1881-1890). 3ο

ΜΠΑΛΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ Ιω., Οι οικογένειες της Κρανιάς Ελασσόνας το 1846.

ΤΣΑΚΝΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Β., Ιστορικά στοιχεία για τη Δολίχη της Ελασσόνας το 1846.

ΤΑΧΑΤΟΣ ΝΙΚΟΣ, Μία επιστολή του οικ. πατριάρχη σχετική με τις διακηρύξεις των Νεοτούρκων περί ισονομίας και ισοπολιτείας (16.6.1911).

ΤΑΧΑΤΟΥ ΦΡΙΝΤΑ ΝΙΚ., Οι μοναχοί της Αγίας Τριάδας της Γιαννωτάς.

ΠΛΑΤΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ Φ., Ίδρυση σχολείων στη Θεσσαλία την περίοδο 1882-1885.

ΚΑΤΣΑΡΑΣ ΝΙΚΟΣ Ιω., Τα τοπωνύμια της Ολυμπιάδας της Ελασσόνας.

ΡΑΠΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ, Δύο επιστολές του Ελασσόνας Νεοφύτου προς τον οικ. πατριάρχη για την προστασία των μοναστηριακών περιουσιών (Νοέμβριος 1910).

ΣΤΕΦΑΝΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Φ., Η πώληση του αγροκτήματος του Ηλιά της Καρδίτσας (4.6.1909).

ΦΟΥΡΤΟΥΝΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ, Η εκτέλεση του τρικεριώτη καπετάν Κωνσταντή Κουτουμάνη και το σχετικό μπουγιουρδί (18.12.1800).

ΡΟΥΣΚΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ – ΤΣΙΓΚΟΥΝΗ ΒΑΣΙΛΙΚΗ, Η Λάρισσα. Τίτλος τεσσάρων εφημερίδων της πόλης, 2ο.

ΒΛΙΩΡΑΣ ΣΠΥΡΙΔΩΝ, Γιαννάκης Σταθάκη Καλαμπάκας: Νέα στοιχεία για έναν άγνωστο καλαμπακιώτη κοτζάμπαση. 1740 (Μοσχόπολη) – 1808/1809 (Ιωάννινα).

ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ ΚΩΣΤΑΣ, Τα επώνυμα της Καρδιτσομαγούλας.

Παρουσίαση νέων βιβλίων.

Πηγή: Έντυπη Larissanet.

Αποστολή ενημέρωσής: Γιώργος Ι. Μπαλής

«Εφαλτήριο» ιστορικής γνώσης το Συνέδριο Τοπικής Ιστορίας!

 

Ανεξάντλητη «πηγή» η επαρχία Ελασσόνας * Ολοκληρώθηκε με επιτυχία και το 2ο Συνέδριο Δήμου Ελασσόνας

ΕΛΑΣΣΟΝΑ (Γραφείο «Ε») Του Γιάννη Μουκίδη

Το πλούσιο ιστορικό παρελθόν της επαρχίας Ελασσόνας, αλλά και η αναγκαιότητα της

συνέχισης της έρευνας και προβολής της τοπικής ιστορίας αναδείχθηκαν στις εργασίες του 2ου Συνεδρίου Τοπικής Ιστορίας Δήμου Ελασσόνας, που διοργάνωσε το Σαββατοκύριακο με επιτυχία ο Δήμος Ελασσόνας σε συνδιοργάνωση με την Ι. Μητρόπολη Ελασσώνος, την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λάρισας και το γνωστό περιοδικό - έκδοση «ΘΕΣΣΑΛΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ».

Για μία ακόμα φορά, μέσα από μεστές και ιδιαίτερα προσεγμένες και ενδιαφέρουσες εισηγήσεις - ανακοινώσεις επιστημόνων και ερευνητών (...γνωστών και διακεκριμένων, αλλά και πρωτοεμφανιζομένων) αναδείχθηκαν πτυχές και νέα πολύτιμα στοιχεία της τοπικής ιστορίας, κάτι που επιβεβαιώνει και που δείχνει ξεκάθαρα πως η επαρχία Ελασσόνας είναι μια ανεξάντλητη «πηγή» ιστορικής γνώσης, που περιμένει την περαιτέρω ανάδειξή της, κυρίως από νέους, αλλά και από παλαιούς ερευνητές.

Στους χαιρετισμούς τους, ο σεβασμ. Μητροπολίτης Ελασσώνος κ. Χαρίτων και ο «οικοδεσπότης» δήμαρχος Ελασσόνας Νίκος Γάτσας, αφού συγχάρηκαν την Οργανωτική Επιτροπή για την εξαιρετική και πολύ σημαντική πνευματική δουλειά της στην προετοιμασία του 2ου Συνεδρίου, στάθηκαν στην προσφορά και στο πολύχρονο έργο του ιστορικού ερευνητή – εκδότη του «Θεσσαλικού Ημερολογίου» Κώστα Σπανού και της προϊσταμένης της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λάρισας Σταυρούλας Σδρόλια, υπενθυμίζοντας την υποστήριξη και την πολύτιμη συμβολή τους στη διεξαγωγή του 2ου Συνεδρίου Τοπικής Ιστορίας Δήμου Ελασσόνας, αλλά και τη συνεχή συνεργασία τους και βοήθεια στην Ι. Μητρόπολη Ελασσώνος και στον Δήμο Ελασσόνας.

Με τη σειρά του, ο Ελασσονίτης περιφερειακός σύμβουλος Διονύσης Μπαλούκας «μετέφερε» τις θερμές ευχές του περιφερειάρχη Θεσσαλίας, Κώστα Αγοραστού, υπενθυμίζοντας πως η Περιφέρεια Θεσσαλίας θα είναι πάντα παρούσα σε ανάλογες σημαντικές διοργανώσεις και εκδηλώσεις Ιστορίας και Πολιτισμού και όχι μόνο.    

Χαρακτηριστικά, τα όσα «κατέθεσε», ανάμεσα στα άλλα, η παρουσιάστρια του Συνεδρίου δρ Κοινωνικής Λαογραφίας – μεταδιδακτορική ερευνήτρια Πανεπιστημίου Αιγαίου – εκπαιδευτικός Ευαγγελία Ράπτου: «Η τοπική Ιστορία εξετάζει άλλοτε τις σπουδαίες στιγμές ενός τόπου και άλλοτε την πορεία του σε βάθος χρόνου. Άλλοτε ασχολείται με την εξέταση των πολιτικών, στρατιωτικών, διπλωματικών, ιστορικών γεγονότων κατά το παράδειγμα της γενικής Ιστορίας. Άλλοτε με τη μελέτη της καθημερινής ζωής. Η γνώση της ιστορίας της ιδιαίτερης πατρίδας μας αποτελεί ηθικό χρέος, μέσο αυτοπροσδιορισμού και μέσο συγκρότησης ταυτότητας. Επομένως, η τοπική ιστορία είναι η προσωπικότητα του πολιτισμού. Ο πολιτισμός υπάρχει μόνο ως συνέχεια στον χρόνο και ως συνέχεια πρέπει να καταγράφεται, για να γνωστοποιείται και να κληροδοτείται στις επόμενες γενιές. Να γιατί η θεσμοποίηση του Συνεδρίου έχει τεράστια σημασία για την Ελασσόνα, τον Νομό της Λάρισας, τη Θεσσαλία και όλη την Ελλάδα. Να γιατί αποτελεί σημαντικό πολιτιστικό γεγονός για τον τόπο μας...».

Χθες, δεύτερη και τελευταία μέρα του Συνεδρίου, με πρόεδρους στις δύο συνεδρίες τον αρχαιολόγο δρ. Δημήτρη Λιάκο και την προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λάρισας Σταυρούλα Σδρόλια αντίστοιχα, παρουσιάστηκαν οι παρακάτω εισηγήσεις - ανακοινώσεις:

Π. Ανδρούδης - Κ. Ντέλμας – Σταυρούλα Σδρόλια: «Μεταβυζαντινοί ναοί στο Πραιτώρι Ελασσόνας». Γιώργος Νακούλας: «Βλαχογιάννι Ελασσόνας, Ιστορία και οθωμανικές απογραφές». Ευαγγελία Ράπτου: «Η Ιστορική πορεία της Κοκκινόγης και η Μονή των Δεμεράδων». Γιάννης Δαρής: «H πορεία της Συκέας και της Παλιάς Συκιάς (Παλιάσκας) της Ελασσόνας από το 1494 έως τις αρχές του 20ού αι.». Ελένη Μπλιούμη: «Παραδοσιακή αρχιτεκτονική - πέτρινα γεφύρια. Το πέτρινο γεφύρι της Ελασσόνας». Ανδρέας Γκανάτσιος – Δημήτρης Λιάκος: «Το ξυλόγλυπτο τέμπλο του ναού της Αγίας Παρασκευής Κοκκινοπηλού Ελασσόνας». Νικολέτα Τζιβανοπούλου: «Κοινά αγροτικά έθιμα του Κοκκινοπηλού Ελασσόνας και της Θράκης και η επιρροή που ασκούσαν στους ανθρώπους της περιοχής». Ευαγγελία Νταραρά: «Η φωτογράφος Μαρία Αντ. Κελέση, περ. το 1915 στο Λιβάδι Ολύμπου». Παύλος Λάλος: «Ο διαλυμένος οικισμός «Πηγάδια» της Κρανιάς». Γιώργος  Μπαλής: «Η υδροδότηση της Κρανιάς το 1936». Αθανάσιος Δήμκος: «Αγοραπωλησίες αγροτεμαχίων κατοίκων Βερδικούσιας και γειτονικών κοινοτήτων του κτήματος Αμουρίου Ελασσόνας (από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας μέχρι το 1924)». Ευάγγελος Τσακνάκης: «Οι σελίδες του περιοδικού ΠΕΡΡΑΙΒΙΑ (Ελασσόνα, 1973-1998)».

Τέλος, να σημειωθεί πως προχθές το Σάββατο, πρώτη μέρα του Συνεδρίου, ο δήμαρχος Έλασσόνας Νίκος Γάτσας τίμησε τον δημιουργό Κώστα Γεροφώτη (...με καταγωγή από την Κοκκινόγη Ελασσόνας), που δώρισε στον Δήμο Ελασσόνας έργο του – ψηφιδωτό, που ήδη τοποθετήθηκε στον προθάλαμο της Αίθουσας Θεάτρου «Δημάρχου Βασ. Φαρμάκη.

Ακολουθούν οι φωτογραφίες του Γιώργου Μπαλή από την εκδήλωση: 

Προφήτης Ηλίας Κρανιάς: Εικόνες και Βίντεο

Μια σειρά εικόνων και βίντεο από την περιοχή του Προφήτη Ηλία στην Κρανιά που μας απέστειλε ο Γιώργος Μπαλής.

Για τα βίντεο πατήστε στους παρακάτω συνδέσμους:

https://el-gr.facebook.com/kraneaelassonas/videos/189525338732544/

https://el-gr.facebook.com/kraneaelassonas/videos/1272907206232536/

Ακολουθούν οι φωτογραφίες:

Σπάνιες φωτογραφίες από την Χράπα και την Οξιά στην Κρανιά Ελασσόνας

Δημοσιεύουμε φίλες και φίλοι, αγαπητοί συμπατριώτες, μια σειρά φωτογραφιών από τις περιοχές της Χράπας και της Οξιάς στην Κρανιά Ελασσόνας. Τις σπάνιες φωτογραφίες μας απέστειλε ο συμπατριώτης μας Γεώργιος Ι. Μπαλής, αστυνομικός ε.α., και προέρχονται από το φωτογραφικό του αρχείο.

Ευχαριστούμε θερμά τον φίλο Γιώργο για την αποστολή των φωτογραφιών.

Δύο νέα βιβλία του Γιώργου Μπαλή για τη Μονή Παλαιοκαρυάς

Με δύο νέα βιβλία και με κέντρο αναφοράς τη Μονή Παλαιοκαρυάς της Κρανιάς ο συγγραφέας - ερευνητής Γιώργος Μπαλής έρχεται να συμπληρώσει το μωσαϊκό της ιστορίας της Κρανιάς και της γύρω περιοχής. Τα νέα αυτά βιβλία θα παρουσιαστούν στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Πολιτιστικού Δεκέμβρη 2018 που διοργανώνεται από τον Σύλλογο Κρανιωτών Λάρισας και Περιχώρων "Η Ξηροκρανιά".  Αξίζει να σημειωθεί πως το βιβλίο των Επισκεπτών της Μονής Παλαιοκαρυάς είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Γιώργου Μπλάντα.

Το Ιστολόγιο εύχεται να είναι καλοτάξιδα και αυτά τα βιβλία του Γιώργου Μπαλή και να αγκαλιαστούν από τους φιλίστορες συμπατριώτες μας, όπως ακριβώς συνέβη και με τα προηγούμενα βιβλία του συγγραφέα. 

Χρήστος Γκουνέλας

Δύο νέα βιβλία του Γεωργίου Μπαλή, θα παρουσιαστούν την Κυριακή 16 Δεκεμβρίου και ώρα 7.00 μ.μ., στην αίθουσα εκδηλώσεων του Συλλόγου Κρανιωτών Λάρισας και περιχώρων «Η Ξηροκρανιά», στο πλαίσιο των πολιτιστικών εκδηλώσεων του συλλόγου. 

   Το πρώτο βιβλίο έχει τίτλο, «Το βιβλίο επισκεπτών της Μονής Παλαιοκαρυάς της Κρανιάς Ελασσόνας (Ιστορικές πληροφορίες και γεγονότα 1917-1929)», το οποίο θα παρουσιάσει ο εκπαιδευτικός, κ. Ευθύμιος Λιάπης. 

    Στον πρόλογο του βιβλίου, ο Γιώργος Μπαλής αναφέρει χαρακτηριστικά: «Από τη μελέτη των εγγραφών-ενθυμήσεων, των επισκεπτών, στο βιβλίο της Μονής Παλαιοκαρυάς, με τον τίτλο, Αναμνηστικόν Λεύκωμα ξενιζομένων επισκεπτών Ιεράς Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Παλαιοκαρυάς Δεσκάτης, διαπίστωσα ότι στις σελίδες του, είναι καταχωρημένες αξιόλογες ιστορικές πληροφορίες, με τις οποίες διευκρινίζονται ή συμπληρώνονται κενά για γεγονότα και καταστάσεις της περιόδου 1917-1929, με τοπικό και γενικότερο, ιστορικό ενδιαφέρον.»

    Το δεύτερο Βιβλίο-Λεύκωμα, με τον τίτλο «Το Τέμπλο της Μονής Παλαιοκαρυάς», είναι ένα, από κοινού δημιούργημα, του Αρχιτέκτονα Μηχανικού, Βασίλη Τσολάκη, με τον Γιώργο Μπαλή, συγγραφέα- ερευνητή. Για το βιβλίο θα μιλήσει, η αρχαιολόγος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λάρισας, κ. Ματίνα Παπαναστασούλη. 

    Όπως αναφέρουν οι συγγραφείς του, το Βιβλίο –Λεύκωμα, έγινε με σκοπό, της παρουσίασης του ζωγραφικού και ξυλόγλυπτου διακόσμου του τέμπλου της Μονής Παλαιοκαρυάς, καταβάλλοντας, κάθε δυνατή προσπάθεια περιγραφής του, επιχειρώντας έναν απλό στην έκφραση, αλλά και όσο το δυνατόν, λεπτομερή, σχολιασμό της καλλιτεχνικής θεματογραφίας του ζωγραφικού και ξυλόγλυπτου διακόσμου, με απώτερο σκοπό την ανάδειξη αυτού του ιστορικού μνημείου.

Βασίλειος Κατσαρός: Η Κρανιά στην Αντίσταση - Η μάχη στα "Πηγάδια"

Το "στένωμα"  όπου διεξήχθη η μάχη

Πολλοί συμπατριώτες μας ασχολήθηκαν με το θέμα της μάχης αναδεικνύοντας την και κάνοντάς την γνωστή, ειδικά δε στις νεότερες γενιές των συμπατριωτών μας.

Η ιστορία πάντα γράφεται και συμπληρώνεται, αλλά στην προκειμένη περίπτωση, έχουν γραφεί πολλά στοιχεία, όχι μόνο από Κρανιώτες αλλά και από άλλους ερευνητές και συμμετάσχοντες σε αυτά τα γεγονότα. Παρακάτω αναφέρω μερικά ενδεικτικά πληροφοριακά στοιχεία, τα οποία αναφέρονται στην ιστορικότητα της μάχης και τις λεπτομέρειες αυτής.

Πρώτος για την συγκεκριμένη μάχη, έγραψε ο δάσκαλος του χωριού μας, Ελευθέριος Λάλος. 

Ακολούθησε δημοσιευμένο άρθρο του συμπατριώτη μας, Βασιλείου Γ. Κατσαρού. 

Ο Σύλλογος Κρανιωτών Λάρισας και Περιχώρων, "Η Ξηροκρανιά", με τον Παύλο Λάλο δημιούργησαν ντοκιμαντέρ με μαρτυρίες και πληροφορίες για την μάχη. 

Ενώ, η οικογένεια Κωνσταντίνου Λυκοστράτη, της οποίας οι πρόγονοι συμμετείχαν ενεργά στη μάχη, δημιούργησε σχετικό ντοκιμαντέρ, με τη μαρτυρία του συνταξιούχου δασκάλου του χωριού μας, Νικολάου Δημουλά, το οποίο έχει χορηγηθεί στον ΜΕΣΚΕ, και παράλληλα έχει αναρτηθεί στο διαδίκτυο (Youtube). 

 Με τα παραπάνω μέσα, έχουν αποτυπωθεί, καταγραφεί,   περισωθεί, και δει τη δημοσιότητα, για την περίοδο αυτή και γι' αυτήν την μάχη, στον συγκεκριμένο τόπο,  πληροφορίες, μαρτυρίες και ντοκουμέντα, διασφαλίζοντας  την ύπαρξη των ιστορικών γεγονότων. Στόχος ήταν να φωτιστούν ολόπλευρα και όσο γίνεται πιο αντικειμενικά οι πρόσφατες σελίδες ιστορίας της περιοχής και, γιατί όχι, και η πανελλαδική σημασία τους. Πράγμα που έγινε διότι, διεξοδικά, αξιολογικά και προπαντός με πληροφορίες για τα γεγονότα και τα συμβάντα, για τα πρόσωπα και τα πεπραγμένα τους, αποδόθηκαν όπως ακριβώς υπήρξαν, έγιναν, και παγιώθηκαν ιστορικά.  Έτσι έχει καταστεί δυνατό να δοθεί στις νέες γενιές, που δεν έζησαν τα δρώμενα, ένα συνολικό, ελεγμένο και αξιολογημένο υλικό, μια συγκροτημένη καταγραφή, μια καθαρή εικόνα της ιστορίας του τόπου τους. Η Εθνική Αντίσταση εναντίον των στρατευμάτων κατοχής 1941-1944, προέκταση και ολοκλήρωση του έπους της Αλβανίας, των Μακεδονικών οχυρών και της Μάχης της Κρήτης, υπήρξε συλλογικό έργο όλων των Ελλήνων, που με τις όποιες δυνάμεις τους αντιτάχθηκαν στους κατακτητές και πολέμησαν για το πανάκριβο αγαθό της Ελευθερίας. 

Για να αποδοθεί έμπρακτα ένας ελάχιστος φόρος τιμής σε όλους εκείνους, άντρες, γυναίκες και παιδιά που αγωνίστηκαν, βασανίστηκαν ή έπεσαν ηρωικά προσφέροντας τα μέγιστα στον υπέρ πάντων αγώνα του λαού μας στα μαύρα χρόνια της Κατοχής, η Ελληνική Πολιτεία την αναγνώρισε επίσημα και  Ν. 1285/1982 καθιέρωσε την επέτειο της Μάχης του Γοργοποτάμου την 25 Νοεμβρίου ως ημέρα Πανελλήνιου εορτασμού της Εθνικής μας Αντίστασης. 

Μέσα σε αυτό το πνεύμα συμφιλίωσης, αναγνώρισης και προσφοράς, αυτών που αγωνίστηκαν για τη ελευθερία,  η πρόταση για ανέγερση επετειακού μνημείου  δεν έρχεται να ξανανοίξει πληγές και παλιούς φανατισμούς, αλλά να προσφέρει και να αποτελέσει  ένα ενωτικό σημείο αναφοράς ομόνοιας, με γνώμονα την ιστορία του τόπου, και την προσφορά των Κρανιωτών πατριωτών που πήραν μέρος σε αυτήν την δεδομένη ιστορική περίοδο.

Αναρωτιέμαι για ποιο λόγο δεν πρέπει να ανεγερθεί στην Κρανιά ένα  επετειακό μνημείο, το οποίο θα είναι σημείο αναφοράς στην ιστορία του τόπου και της πατρίδος μας και στο οποίο εμείς οι Κρανιώτες  κάθε χρόνο, θα έπρεπε να τιμούμε με εκδηλώσεις μνήμης.

Άλλωστε, από μόνες τους οι γραπτές μαρτυρίες δεν έχουν ολοκληρωμένη υπόσταση και αξία, όταν δε συνοδεύεται από μνημεία που δίνουν ζωή και εικόνα μνήμης στις μελλοντικές γενιές.

Γιώργος Ι. Μπαλής

Ακολουθεί το εμπεριστατωμένο άρθρο του Βασιλείου Γ. Κατσαρού 

Άρθρο του Γιώργου Μπαλή: Θεόφιλος Φατσέας (1917 - 1979)

Στη σημερινή (8/10/2017) εφημερίδα Ελευθερία της Λάρισας δημοσιεύτηκε άρθρο του συμπατριώτη μας Γιώργου Ι. Μπαλή το οποίο αφορά την τοπική μας ιστορία και συγκεκριμένα τη μάχη στα "Πηγάδια" στην Κρανιά Ελασσόνας και σε έναν εκ των πρωταγωνιστών της μάχης τον ανθυπολοχαγό Θεόφιλο Φατσέα. Σιγά - σιγά με την άοκνη προσπάθεια συμπατριωτών μας συμπληρώνονται οι ψηφίδες της τοπικής μας ιστορίας  και καθίσταται πλέον ανάγκη να τιμηθεί η ιστορία μας έτι περαιτέρω με εξωστρεφείς ενέργειες.

Ακολουθεί το άρθρο του Γιώργου Μπαλή.

H μάχη της Κρανιάς στις 10 Οκτωβρίου 1943, αποτέλεσε oρόσημο για την Κρανιά, αλλά και για την γύρω περιοχή. Η ανωτέρω μάχη-σταθμός της αντιστασιακής δράσης στην ιστορία της Κρανιάς, αποτέλεσε χάρη στον ενωτικό της χαρακτήρα, φωτεινό παράδειγμα για τις επερχόμενες γενιές.

Σε άρθρο μου στην εφημερίδα Ελευθερία (10/10/2015), με θέμα, «10 Οκτωβρίου 1943-H μάχη στα Πηγάδια της Κρανιάς Ελασσόνας», ανέφερα το όνομα του ανθυπολοχαγού Θεόφιλου Φατσέα. Πρόκειται για τον επικεφαλής της δύναμης του ΕΛΑΣ που διεύθυνε την στρατιωτική επιχείρηση, εναντίον του γερμανικού κατοχικού στρατού, μάχη η οποία είχε νικηφόρο κατάληξη. Μετά την δημοσίευση, προσπάθησα να βρω περισσότερα στοιχεία γι’ αυτόν τον άνθρωπο, πρωταγωνιστή της εν λόγω μάχης.

Μετά από έρευνα, βρήκα αρκετά στοιχεία, τα οποία έχουν σχέση με την ζωή και τη στρατιωτική του δράση, κατά την διάρκεια της Κατοχής. Η δημοσίευση αυτών των πληροφοριών, εκείνης της περιόδου, σκοπό έχει να αναδείξει την σημαντικότητα της μάχης αυτής και να εμπλουτιστεί η σχετική βιβλιογραφία.

Στο βιβλίο των Στέλιου Χρυσού και Δημητρίου Κολοτούρου (Στοιχεία από την ιστορία του Βύρωνα) , παρατίθενται αρκετά στοιχεία για τον Θεόφιλο Φατσέα, ο οποίος, στην μετέπειτα πορεία της ζωής του, ασχολήθηκε ενεργά με τον θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης, ως δημοτικός σύμβουλος, πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου και ως εκλεγμένος δήμαρχος του Δήμου Βύρωνα, το 1978-1979.

Σταχυολογώντας ένα μεγάλο μέρος των πληροφοριών από την βιογραφία του, μαθαίνουμε τα εξής:

Σπάνιες φωτογραφίες από τη Χράπα και την Οξιά στην Κρανιά

Δημοσιεύουμε φίλες και φίλοι, αγαπητοί συμπατριώτες, μια σειρά φωτογραφιών από τις περιοχές της Χράπας και της Οξιάς στην Κρανιά Ελασσόνας. Τις σπάνιες φωτογραφίες μας απέστειλε ο συμπατριώτης μας Γεώργιος Ι. Μπαλής, αστυνομικός ε.α., και προέρχονται από το φωτογραφικό του αρχείο.

Ευχαριστούμε θερμά τον φίλο Γιώργο για την αποστολή των φωτογραφιών.

Κρανιώτες έτρεξαν στο Run - Greece Λάρισας (πλούσιο φωτορεπορτάζ)

Με μεγάλη επιτυχία έγινε σήμερα Κυριακή, 26 Μαρτίου 2017, στη Λάρισα, η αθλητική διοργάνωση Run - Greece Λάρισας. Άνθρωποι κάθε ηλικίας έτρεξαν σε αγώνα δρόμου ο οποίος τα τελευταία χρόνια έχει γίνει πλέον θεσμός με τη συμμετοχή πολλών πόλεων της Ελλάδας. Στο πλαίσιο λοιπόν αυτής της μεγάλης αθλητικής διοργάνωσης συμμετείχαν και πολλοί/ες Κρανιώτες/ισσες αναδεικνύοντας και αυτοί τη σημαντικότητα της άθλησης στη ζωή των ανθρώπων. Ο φωτογραφικός φακός του Γιώργου Ι. Μπαλή "συνέλαβε" πολλούς συμπατριώτες/ισσες μας και φίλους/ες είτε ως αγωνιζόμενους είτε ως θεατές είτε ως εθελοντές της διοργάνωσης. Παρών ήταν και ο συμπατριώτης μας Εθνικός Προπονητής Στίβου Γιάννης Κουτσιώρας.

Θερμά συγχαρητήρια σε όλους τους συμπατριώτες/ισσες μας για τη συμμετοχή τους και πάντα έτσι να συνεχίσουν, οι Κρανιώτες και οι Κρανιώτισσες, να είναι ενεργά παντού.

Ακολουθούν οι φωτογραφίες:

Μουσική Συμφωνία στην Κρανιά

Με μεγάλη επιτυχία έγινε η « Μουσική Συμφωνία στην Κρανιά»,  το Σάββατο 11 Ιουλίου 2015 τις βραδινές ώρες, στην κάτω πλατεία του χωριού μας. Το μουσικό συγκρότημα  Χορικός Διθύραμβος, με ήχους σύγχρονους και παραδοσιακούς, ταξίδεψε τους νέους, τον κόσμο, και τους επισκέπτες, σε μουσικές νοσταλγικές διαδρομές. Μέσα σε ένα ειδυλλιακό περιβάλλον και μια όμορφη βραδιά, απόλαυσαν τις ιδιαίτερες επιλογές των τραγουδιών, που σε συνδυασμό με τους ήχους παραδοσιακών οργάνων, δημιούργησαν μια όμορφη ατμόσφαιρα. Ο κόσμος έδειχνε να απολαμβάνει ήρεμα την Μουσική Συμφωνία, βάζοντας στην άκρη, έστω και προσωρινά, το αγχώδες κλίμα των ημερών. Οι συντελεστές και οι μουσικοί αποτελούνταν από τους, Φακή Στέφανο, Ούτι-Φωνή,  Πουρνάρα Κώστα, Μπουζούκι-Λαούτο- Φωνή,  Φακή Ελένη, Σαντούρι,  Κοτσερίδη Γιάννη, Κιθάρα-Φωνή, Σπαθάρα Γιώργο, Βιολί,  Φακή Ευάγγελο, Κλαρίνο-Γκάιντα και τον Μπατσίλα Γιάννη, Κρουστά-Νταούλι

Γιώργος Ι. Μπαλής

Ακολουθούν οι φωτογραφίες:

Ο εορτασμός στην Ι.Μονή Αναλήψεως Συκιάς

Με λαμπρότητα εορτάστηκε η Ανάληψη του Σωτήρος στην εορτάζουσα Ιερά Μονή Αναλήψεως του Σωτήρος στη Συκιά Ελασσόνας με την παρουσία του επισκόπου Ελασσώνος Χαρίτωνα, ιερέων και πιστών από όλη την Επαρχία Ελασσόνας. Ο κ.Χαρίτωνας στο κήρυγμά του μίλησε για την Ανάληψη του Κυρίου. Ενώ αξίζει να αναφερθεί ότι από παλιά οι Κρανιώτες είχαν την παράδοση να επισκέπτονται την Μονή, ειδικά δε κατά την εορτή της. Πολλοί μάλιστα πήγαιναν ήδη από τον εσπερινό και διανυκτέρευαν στο μοναστήρι. Αυτή ακριβώς η τακτική των συμπατριωτών μας ακολουθείται έως και σήμερα. Στη συνέχεια δημοσιεύουμε μια σειρά φωτογραφικών στιγμών από τον εορτασμό στην Μονή τις οποίες μας απέστειλε ο συμπατριώτης μας Γιώργος Ι. Μπαλής, όπως τις αποτύπωσε με τον φακό του.

Οι μάστορες της Κρανιάς στο Μικρόβαλτο Κοζάνης

Στην περιοδική έκδοση της εφημερίδας "Εν Μικροβάλτω" του Πολιτιστικού Συλλόγου Μικροβαλτινών Ν. Κοζάνης αριθμός φύλλου 28 (Μάρτιος 2015), η φαρμακοποιός Έλλη Λαμπρέτσα γράφει για το Γ. Μπαλή και το βιβλίο του "Μαστόροι και λαϊκή αρχιτεκτονική της Ξηροκρανιάς - Κουδαρίτικα".

Διαβάστε παρακάτω το συγκεκριμένο απόσπασμα κάνοντας "κλίκ" πάνω του για μεγέθυνση.

Η παιδευτική διάσταση μιας σύγχρονης μετάφρασης του «Πλούτου» του Αριστοφάνη στην ξηροκρανιώτικη ντοπιολαλιά

Δημοσιεύουμε φίλες και φίλοι, αγαπητοί συμπατριώτες, ένα σοβαρό επιστημονικό άρθρο της Επίκουρης Καθηγήτριας του Παν/μιου Ιωαννίνων Νικολέττας Τσιτσανούδη και του συμπατριώτη μας δημοσιογράφου Παύλου Λάλου που ουσιαστικά αφορά το τοπικό γλωσσικό ιδίωμα των Κρανιωτών (με αναφορά στα κουδαρίτικα) με αφορμή το συγγραφικό έργο του συμπατριώτη μας Γιώργου Ι. Μπαλή: "Ο Πλούτος του Αριστοφάνη στην ξηροκρανιώτικη ντοπιολαλιά". Αξίζει να επισημάνουμε ότι στην Κρανιά τα Κουδαρίτικα, όπως φαίνεται και από την έρευνα, αφομοιώθηκαν πλήρως στην καθημερινή γλωσσική επικοινωνία των Κρανιωτών και στο τοπικό τους γλωσσικό ιδίωμα. Τέτοιο παράδειγμα πλήρους γλωσσικής αφομοίωσης των μαστορικών δεν συναντάται  σε άλλα μέρη της Ελλάδας που μιλούσαν τα κουδαρίτικα ή μαστορικά.

Νικολέττα Τσιτσανούδη – Μαλλίδη

Επίκουρη Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, nitsi@cc.uoi.gr

Παύλος Λάλος

Συγγραφέας, Δημοσιογράφος, pauloslalos@yahoo.gr

Περίληψη

Με αφορμή την πολύ πρόσφατη μετάφραση του «Πλούτου» του Αριστοφάνη στη λεγόμενη «ξηροκρανιώτικη ντοπιολαλιά» από λαϊκό μεταφραστή, η εργασία επιχειρεί να φωτίσει ένα επηρεασμένο από τη θεσσαλική διάλεκτο κράμα γλωσσικών ποικιλιών το οποίο, σε συνδυασμό

με κοινωνικούς παραμέτρους, επιτρέπει τη δημιουργία μιας ειδικότερης συνθηματικής γλώσσας που ονομάζεται «τα μαστόρικα». Η τοπική διάλεκτος της ορεινής «Ξηροκρανιάς» Ελασσόνας συγκροτεί μία γεωγραφική διάλεκτο η οποία ωστόσο διαπλέκεται με στοιχεία κοινωνικής διαλέκτου. Κατά συνέπεια, καθίσταται πολύ δύσκολη εάν όχι και επισφαλής η αυστηρή οριοθέτηση της συγκεκριμένης τοπικής λαλιάς ως αμιγούς οριζόντιας παραλλαγής ή ως ανόθευτης κοινωνικής ποικιλίας. Σε αρκετές μάλιστα περιπτώσεις η διαφοροποίηση μοιάζει να κινείται στα όρια μεταξύ

διαλέκτου και ιδιώματος. Η εργασία ολοκληρώνεται με το συμπέρασμα ότι η δημιουργική όσμωση των γλωσσικών ποικιλιών α. παράγει ένα ανθεκτικό στο χρόνο γλωσσικό αποτέλεσμα που αγγίζει το σήμερα, όπως είναι η μετάφραση ενός αριστοφανικού έργου, και β. αιτιολογημένα οδηγεί στην προστασία της περιζήτητης πλέον γλωσσικής ποικιλότητας.

Κρανιώτικο Γλωσσάρι

Αγαπητοί συμπατριώτες, φίλες και φίλοι, με αυτή την ανάρτηση αρχίζουμε τη δημοσίευση του Κρανιώτικου Λεξιλογίου όπως το κατέγραψε ο φίλος και συμπατριώτης Γιώργος Ι. Μπαλής και βρίσκεται στο βιβλίο του "Ο Πλούτος του Αριστοφάνη στη Θεσσαλική Διάλεκτο" (Ξηροκρανιώτικη Ντοπιολαλιά).

Βεβαίως να πούμε ευθύς εξ αρχής ότι στο Γλωσσάρι που κατέγραψε ο Γιώργος και δημοσιεύουμε (7 σελίδες σε σύνολο 30 σελίδων-τις υπόλοιπες θα δημοσιεύσουμε στη συνέχεια) δεν καταγράφονται όλες οι λέξεις, εκφράσεις και ιδιωματισμοί που χρησιμοποιούνταν ή συνεχίζουν ακόμα να χρησιμοποιούνται στην Κρανιά.

Πρόκειται για μια αξιόλογη προσπάθεια καταγραφής όσο περισσοτέρων λέξεων και εκφράσεων που μαζί με τον "Πλούτο του Αριστοφάνη" θα μείνουν ως παρακαταθήκη στις επερχόμενες γενιές.

Σήμερα που το λεξιλόγιό μας και ειδικά των νέων έχει περιοριστεί σε ελάχιστες λέξεις και φράσεις με την ταυτόχρονη εισβολή ξενικών αυτούσιων λέξεων η προσπάθεια αυτή του Γιώργου Μπαλή αποκτά μεγαλύτερη αξία.

Σ' αυτό το Κρανιώτικο Γλωσσάρι λοιπόν αγαπητοί φίλοι θα βρούμε και θα θυμηθούμε πολλές λέξεις που χρησιμοποιούσαμε παλιά ή χρησιμοποιούμε ακόμη και σήμερα. 

Όσοι ζούμε μακριά από το χωριό μας ακόμα κι αν πέρασαν χρόνια συνεχίζουν ωστόσο στη ροή του λόγου μας να μας "ξεφεύγουν" λέξεις της ντοπιολαλιάς πολλές φορές πριν καν το συνειδητοποιήσουμε.

Κρίνουμε επίσης απαραίτητο να αναφέρουμε ότι οι λέξεις αυτές που θα σας παραθέσουμε έχουν τις ρίζες τους στην Αρχαία Ελληνική, στα Κουδαρίτικα (μαστορικά), στην Τουρκική Γλώσσα, στη Σλαβική,στην Ιταλική, στη Γερμανική ακόμα και στη Γαλλική Γλώσσα! 

Χ.Γ.

"Ο ΠΛΟΥΤΟΣ" ΤΟΥ ΑΡΙΣΤΟΦΑΝΗ ΣΤΗΝ ΞΗΡΟΚΡΑΝΙΩΤΙΚΗ ΝΤΟΠΙΟΛΑΛΙΑ

                    Ένα θαυμάσιο συγγραφικό έργο του συμπατριώτη μας κ.Γιώργου Ι. Μπαλή.
Η μεγάλη ευρηματικότητα και η αγάπη για τον τόπο τους,  δύο πράγματα για τα οποία φημίζονται οι Κρανιώτες,  συγκεντρώνονται με το παραπάνω στο πρόσωπο του κ.Γιώργου Ι.Μπαλή και διακρίνονται μέσα από το έργο του: "Ο Πλούτος του Αριστοφάνη στην ξηροκρανιώτικη ντοπιολαλιά" .

 Την Κυριακή 16 Δεκεμβρίου 2012,πραγματοποιήθηκε με μεγάλη επιτυχία και παρουσία πολλών συγχωριανών και φίλων του συλλόγου,  η εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου «ΠΛΟΥΤΟΣ» του Αριστοφάνη σε μετάφραση-ελεύθερη απόδοση, του Γιώργου Ι. Μπαλή, στην αίθουσα του Συλλόγου Κρανιωτών (Ελασσόνας) Η ΞΗΡΟΚΡΑΝΙΑ, ταυτόχρονα με τη λήξη της έκθεσης ζωγραφικής και ανάγλυφων πινάκων, του γλύπτη και ζωγράφου Χρήστου Ρέντα.