Ελευθέριος Λάλος: Το ξωκλήσι των Αγίων Αποστόλων στην Κρανιά

 

Το ξωκλήσι των Αγίων Αποστόλων

Εορτή των Αγίων Δώδεκα Αποστόλων την ερχόμενη Τρίτη και γιορτάζει το παλαιό ομώνυμο ξωκλήσι στα Βόρεια της Κρανιάς, αμέσως μετά το πέρασμα του φαραγγιού της Χράπας.

Επιλέξαμε, λοιπόν, μια προσωπική αφήγηση του αείμνηστου δασκάλου Ελευθερίου Λάλου για το ξωκλήσι των Αγίων Αποστόλων και σας την παραθέτουμε για να κοινωνήσουμε όλοι μας των βιωμάτων του μπαρμπα - Λευτέρη για το όμορφο ξωκλήσι, όπως μόνον ο ίδιος γνώριζε άριστα να διηγείται.

Η παρακάτω αφήγηση περιέχεται στο δίτομο βιβλίο του αείμνηστου δασκάλου για το χωριό, που τιτλοφορείται: "Η Κρανιά Ελασσόνας, Ιστόρια - Λαογραφία".

Κάντε "κλικ" στις εικόνες για μεγέθυνση/ανάγνωση

Το έθιμο του Αϊ Γιάννη του Κλήδονα στην Κρανιά Ελασσόνας - Λαογραφία, ποίηση, μουσική

 

Κρανέα Ελασσόνας 1935 (φωτογραφία)

Στις 24 Ιουνίου η Εκκλησία τιμά το Γενέσιον του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου και ανέκαθεν στο χωριό μας, την Κρανιά, αλλά και σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, τηρείται το έθιμο του Κλήδονα.

Στη συνέχεια παραθέτουμε το σχετικό λήμμα από το βιβλίο του αείμνηστου Κρανιώτη δασκάλου Ελευθερίου Λάλου, όπου ο συγγραφέας με γλαφυρό τρόπο εξιστορεί για το πώς ακριβώς τηρούνταν το έθιμο του Κλήδονα στο χωριό μας.

Παραθέτουμε, επίσης, τους στίχους των τραγουδιών που τραγουδούσαν οι προγονοί μας Κρανιώτες, αλλά και που τραγουδιούνται ακόμα και σήμερα στην Κρανιά κατά την εορτή του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου.

Θα κλείσουμε αυτό το συνοπτικό αφιέρωμα στο έθιμο του Κλήδονα με το τραγούδι του Θανάση Παπακωνσταντίνου "Κάτω απ' το μαξιλάρι", το οποίο εμπνεύσθηκε ο Θανάσης από αυτό το έθιμο του Κλήδονα στο χωριό του πατέρα του, την Κρανιά, και στο όμορο χωριό, από όπου κατάγεται η μητέρα του τραγουδοποιού, το Λουτρό. 

Χρήστος Γκουνέλας

Ο "Αρσαλιός" και η Αγία Τριάδα στην Κρανιά Ελασσόνας

 

Το ξωκλήσι της Αγίας Τριάδας στην Κρανιά Ελασσόνας 

Η γιορτή της Πεντηκοστής είναι η τελευταία πασχαλινή γιορτή, λέγεται δε τοπικά και "Αρσαλιός". Το γεγονός όμως ότι υπάρχει και τοποθεσία "Αρσαλιός" με ευρύτατη θέα, απέναντι από τα "Μαρμαρούλια" στη Χράπα, φανερώνει πόσο παλιές είναι οι ρίζες των γηγενών κατοίκων του χωριού. Στην τοποθεσία αυτή σύμφωνα με τον μακαρίτη δάσκαλο Ελευθέριο Λάλο, βρίσκονται υπολείμματα παλαιών τάφων και τοιχοποιίας. 

ΕΝΑ ΠΑΣΧΑΛΙΑΤΙΚΟ ΤΗΣ ΚΡΑΝΙΑΣ: «Λύκος άρπαξε παιδί»

 

Τα πασχαλιάτικα τραγούδια της Κρανιάς Ελασσόνας, που χορεύονται (όσο οι γυναίκες κρατούν το έθιμο) για 3 μέρες Πασχαλιάς και όλες τις Κυριακές μετά, από του Θωμά ως και Πεντηκοστής, «με τα ίδια πάντοτε τραγούδια… με αργό ρυθμό… τα πιο πολλά λυπητερά» [βλ. Ελ.Ε. Λάλος, Κρανιά-Ελασσόνας ΙΣΤΟΡΙΑ-ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ, έκδοση 1985 (η πιο σωστή έκδοση, κατ’ εμέ, σε σύγκριση με του 2007) σελ. 497, όπου όλοι οι στίχοι, ως σελ. 504]. Ο χορός συνηθίζεται έξω από την εκκλησιά του Άη Δημήτρη (το λεγόμενο προαύλιο) και τα τραγούδια είναι μια κιβωτός ιστορίας-πίστης λαϊκής και αυτογνωσίας.

Η ιστορία της Παναγίας στο φαράγγι της Χράπας στην Κρανιά (ΦΩΤΟ-ΒΙΝΤΕΟ)

 

Το ξωκλήσι της Ζωοδόχου Πηγής (Παναγίας) στο φαράγγι της Χράπας στην Κρανιά Ελασσόνας είναι απομεινάρι ενός πολύ παλιού μικρού μοναστηριού. Μια παλιά επιγραφή η οποία υπήρχε εντός του ναού ανέγραφε ότι ο ναός ανακαινίσθηκε από τους μοναχούς Μανασσή και Παρθένιο στις 15 Μαΐου κατά το έτος 960 μ.Χ. Επομένως η ημερομηνία ιδρύσεως του μικρού μοναστηριού είναι πιθανόν να είναι αρκετά πιο παλιά. Μέχρι τα μέσα περίπου του προηγούμενου αιώνα σώζονταν σε καλή κατάσταση και οι παλιές τοιχογραφίες.

Κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας η μονή φιλοξενούσε κλεφταρματολούς της περιοχής. Είναι δε πιθανόν να λειτούργησε και ως κρυφό σχολειό. Λέγεται ότι κλέφτες είχαν κλέψει την κόρη ενός Τούρκου αξιωματούχου από την περιοχή της Κατερίνης και την έφεραν να την κρύψουν σε μια παρακείμενη σπηλιά του μοναστηριού. Τουρκικό όμως απόσπασμα έφτασε στην περιοχή και έκαψε το μοναστήρι, αφού προηγουμένως ελευθέρωσε την Τουρκοπούλα. Το σημερινό ξωκλήσι είναι ό,τι απέμεινε από την καταστροφή που προκάλεσαν οι Τούρκοι. 

Κουδαρίτικα: Η διάλεκτος των Μαστόρων της Κρανιάς (ΒΙΝΤΕΟ)

 

Σύνταξη: Σμαρώ Παυλού

Ένα ιδιαίτερο γλωσσικό ιδίωμα από την περιοχή της Ελασσόνας είναι τα κουδαρίτικα, η διάλεκτος των μαστόρων της Κρανιάς, που στο πέρασμα των αιώνων αφομοιώθηκε από όλους τους κατοίκους του ορεινού χωριού και τους βοήθησε να αντεπεξέλθουν σε δύσκολες εποχές. Τα μαστόρικα της Κρανιάς διασώζονται από πρόσφατες εκδόσεις ντόπιων συγγραφέων αλλά και μέσα από τη συνέχιση της μουσικής παράδοσης.

Τα ” κουδαρίτικα ” διακρίνονται για τον συνθηματικό, αλλά και λαϊκότροπο χαρακτήρα τους. Για τα “μαστόρικα ” που είχαν αφομοιωθεί πλήρως στην καθημερινή γλωσσική επικοινωνία των Κρανιωτών και στο τοπικό τους γλωσσικό ιδίωμα, η πρώτη καταγραφή είχε γίνει από τον Λευτέρη Λάλο.

Μια μετάφραση του Ουίλιαμ Σαίξπηρ στο τοπικό γλωσσικό ιδίωμα των Κρανιωτών, στο πλαίσιο πτυχιακής εργασίας, στάθηκε η αφορμή για μετάφραση του “Πλούτου ” του Αριστοφάνη στην λεγόμενη “ξηροκρανιώτικη ντοπιολαλιά ” από τον συγγραφέα, Γιώργο Μπαλή.

Η αγάπη του για την Κρανιά Ελασσόνας, τον οδήγησε στην έκδοση βιβλίου με τίτλο “Μάστοροι και Λαϊκή Αρχιτεκτονική της Ξηροκρανιάς-Κουδαρίτικα”, όπου καταγράφεται η συνθηματική γλώσσα που ονομάζεται τα “μαστόρικα “.

Το γλωσσικό ιδίωμα της Ξηροκρανιάς φαίνεται να επηρεάζεται δραστικά από την Θεσσαλική διάλεκτο και αναμφισβήτητα η καταγραφή του παρουσιάζει επιστημονικό ενδιαφέρον.

Ρεπορτάζ: Βαγγέλης Μητρούσιας

Δείτε ολόκληρο το ρεπορτάζ και το βίντεο από την σελίδα της ΕΡΤ πατώντας εδώ: ΕΡΤnews.

Παραδοσιακά Τραγούδια από Κρανιώτισσες (ΒΙΝΤΕΟ)

 

Δημοσιεύουμε παρακάτω βίντεο στο οποίο παρουσιάζονται παραδοσιακά τραγούδια από γυναίκες του Δρυμού Ελασσόνας και στη συνέχεια από γυναίκες της Κρανιάς Ελασσόνας. 

Αυτές οι γυναίκες αντιπροσώπευαν, και αντιπροσωπεύουν ακόμη όσες συνεχίζουν, τη γνήσια παράδοση του τόπου μας. Τον τρόπο δηλαδή που για πολλά χρόνια ζούσαν και εκφράζονταν μέσα από αυτή τη ζώσα Παράδοση οι άνθρωποι οι οποίοι ήταν ένα με τη γη και τη φύση.

Οι γυναίκες του Δρυμού τραγουδούν και χορεύουν έως το 34΄.03".

Οι γυναίκες της Κρανιάς τραγουδούν και χορεύουν από το 34΄.04" και εξής. 

Αξίζει ασφαλώς να αναφερθούν και τα ονόματα των γυναικών οι οποίες μετέχουν σε αυτό το συγκινητικό βίντεο.

Σύμφωνα λοιπόν με τις πληροφορίες μας τα ονόματα των γυναικών είναι τα εξής: 

1.+ Πουρνάρα - Παπακωνσταντίνου Αικατερίνη, 2.+Καραλή - Ζιώγα Αικατερίνη, 3.+Γκουνέλα - Κουμαντέρη Γεωργία, 4. Λυκοκώστα - Κουτσιώρα Σταυρούλα, 5.+Μπιτουλά - Ζαφείρη Δήμητρα, 6. Θώμου - Μιχάλη Αθηνά, 7. Κατσαβού - Λυκοκώστα Ιωάννα, 8.+Μαστορογιάννη - Μαστοροδήμου Βασιλική, 9. Κατσαβού - Λυκοκώστα Χρυσούλα, 10. Λάλου - Παπακωνσταντίνου Ελένη, 11. Παπατζέλου-Παπαγεωργίου Αικατερίνη, 12.+Δημολά - Γούπου Δήμητρα, 13.+Kόνιαρη - Δαγκλή Μαρία, 14.Μπατσίλα - Μπαλή Σταυρούλα, 15. Παπαμιχάλη - Δαγκλή Ιωάννα.

Την οργάνωση την είχε ο συνταξιούχος δάσκαλος του χωριού μας Χρήστος Γκονέλας του Βασιλείου.

Η λήψη του βίντεο έγινε στον χώρο του ΜΕΣΚΕ.

Πηγή: ark of tradition (Andreas Gkanatsios) (Youtube)

Τα Σίχνα και το Γαϊτανάκι ανήμερα των Θεοφανείων στην Κρανιά Ελασσόνας

 

Η πομπή των Σίχνων στο ξωκλήσι του Αϊ - Γιάννη στην Κρανιά

Θεοφάνεια ή Φώτα ξημερώνει αύριο στον Ορθόδοξο κόσμο κατά το Γρηγοριανό Ημερολόγιο. "Σήμερα τα Φώτα και ο Φωτισμός και χαρές μεγάλες και Αγιασμός..." τραγουδούν μικροί - μεγάλοι στην ελληνική επαρχία. Τα Θεοφάνεια είναι η πρώτη γιορτή του χρόνου και γι' αυτό είναι και η πιο παλιά που γιορτάζονταν από τα πρώτα ήδη εκκλησιαστικά χρόνια, όπου μαζί της ήταν ενωμένα και τα Χριστούγεννα, ως μία γιορτή.

Στην Κρανιά Ελασσόνας γιορτάζεται με ιδιαίτερη λαμπρότητα η μεγάλη εορτή των Φώτων με τη συμμετοχή όλων των πιστών του χωριού. Η εορτή ξεκινάει το πρωί με την πανηγυρική θεία Λειτουργία και με τη χορωδία των γυναικών, αλλά και σύσσωμο το εκκλησίασμα να ψάλλουν το απολυτίκιο της ημέρας: "Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου σου Κύριε...".

Λίγο πριν την απόλυση της θείας Λειτουργίας και βέβαια πριν την τέλεση του Μεγάλου Αγιασμού ο ιερέας εξέρχεται του Ιερού Βήματος μπροστά στην Ωραία Πύλη και από εκεί θέτει σε δημοπρασία πρώτα τον Σταυρό, μετά την εικόνα της  Βάπτισης του Κυρίου, κατόπιν την εικόνα του Ιωάννου του Προδρόμου και στη συνέχεια τις δεκάδες των εικόνων άλλων αγίων, τηρώντας έτσι ένα έθιμο πολλών χρόνων που ανάγεται ίσως και στα χρόνια του Βυζαντίου ακόμα.

Σε κάποια από τις τελευταίες χρονιές ο ιερέας πρότεινε δημόσια στο εκκλησίασμα της Κρανιάς να μη γίνεται αυτή η ιδιότυπη δημοπρασία, ωστόσο οι πιστοί απάντησαν πως "έτσι το βρήκαμε, έτσι και θα το αφήσουμε" και βεβαίως ο ιερέας υπάκουσε στη θέληση του λαού της ενορίας.

Μετά λοιπόν τη δημοπρασία του Σταυρού και των εικόνων και προπορευομένου του Σταυρού η λιτανεία εξέρχεται του ναού λέγοντας ρυθμικά και συνεχώς το "Κύριε ελέησον" και αφού κάνουν με ταχύ βηματισμό τρεις φορές τον κύκλο του κεντρικού ναού του Αγίου Δημητρίου κατόπιν με πιο γρήγορο βηματισμό, σχεδόν τρέχοντας, η πομπή κατευθύνεται στα κοντινά ξωκλήσια του χωριού, τον Αϊ Γιάννη, τον Αϊ Κωνσταντίνο, τον Αϊ Παντελεήμονα, την Αϊ Τριάδα, τον Αϊ Λιά και τέλος τον Αϊ Θανάση, για να κατηφορίσουν στην κεντρική εκκλησία και πάλι, στον πολιούχο Άγιο Δημήτριο, όπου κλήρος και λαός περιμένουν τον Σταυρό με τον οποίο θα τελέσουν τον Μεγάλο Αγιασμό των υδάτων εξωτερικά του ναού στο "χαγιάτι", που λέγαν οι παππούδες μας, αν ο καιρός το επιτρέπει ή διαφορετικά μέσα στο ναό. Δύο ώρες περίπου διαρκεί η διαδρομή αυτή που μετριέται συνολικά σε κάποια χιλιόμετρα. Οι καμπάνες ηχούν χαρμόσυνα με την έλευση του Σταυρού και των εικόνων και "άρχεται ο Μέγας Αγιασμός..." σε κολυμβηθράκι, όπου ήδη έχει ετοιμασθεί γι' αυτό το μεγάλο γεγονός.

Αυτή η ιδιότυπη "ιεροτελεστία" που σας περιγράψαμε, η δημοπρασία δηλαδή,

Αναβίωσαν σήμερα τα "Μπαμπαλιούρια" στην Κρανιά Ελασσόνας (ΦΩΤΟ)

 

Με ηλιόλουστο καιρό αλλά τσουχτερό κρύο τηρήθηκε και φέτος το έθιμο "Μπαμπαλιούρια" στο χωριό μας. Νέοι του χωριού με τη συνδρομή του ΜΕΣΚΕ, της Τοπικής Κοινότητας και εθελοντών έβαλαν και σήμερα το δικό τους λιθαράκι στη μακραίωνη παράδοση αυτού του εθίμου το οποίο είναι συνυφασμένο με τον εορτασμό της αρχής του έτους στην Κρανιά Ελασσόνας. 

'Έτσι, μετά τη θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου τα "Μπαμπαλιούρια" χόρεψαν τα παραδοσιακά τραγούδια της ημέρας στο προαύλιο του ι. ναού του Αγίου Δημήτριου και κατόπιν ξεχύθηκαν στους δρόμους και τα σοκάκια του χωριού αναγγέλλοντας τον ερχομό του νέου έτους με τα κατά περίπτωση κάλαντα και παινέματα. Μπροστά οι "κουδουνάδες" και πίσω οι καπεταναίοι με το ταίρι τους.

Χρόνια Πολλά στους/στις απανταχού Κρανιώτες/τισσες και φίλους/ες της Κρανιάς. Η νέα χρονιά να είναι ειρηνική για όλο τον κόσμο. Αγάπη, χαρά και υγεία!  

* Οι φωτογραφίες είναι του Προέδρου της Κοινότητας Κρανιάς Νίκου Γκουνέλα

Τα "Μπαμπαλιούρια" στην Κρανιά Ελασσόνας - Ένα πανάρχαιο διονυσιακό δρώμενο (ΦΩΤΟ-ΒΙΝΤΕΟ)

 

Ένα πανάρχαιο διονυσιακό δρώμενο εναρμονισμένο με την Ορθόδοξη Παράδοση

Νέοι του χωριού, η Δημοτική Κοινότητα της Κρανιάς με τον Πολιτιστικό Σύλλογο ΜΕΣΚΕ και η χορωδία γυναικών αναβιώνουν κάθε χρόνο τα «μπαμπαλιούρια» την ημέρα της Πρωτοχρονιάς στην Κρανιά Ελασσόνας.

Νεαρά αγόρια ντυμένοι καπετάνιοι με φουστανέλες, έχοντας στο πλάι τους το "ταίρι" τους, που είναι κι αυτά νεαρά αγόρια με γυναικεία ενδύματα, εμφανίζονται στο προαύλιο της Εκκλησίας νωρίς το πρωί πριν ακόμη τελειώσει η θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου. Τα κουδούνια που κρέμονται στη μέση των "κουδουνάδων" ηχούν έντονα δίνοντας το μήνυμα της εκκίνησης της νέας χρονιάς, αλλά και παράλληλα το άγγελμα του ξυπνήματος της φύσης, μιας που οδεύουμε σιγά-σιγά προς την άνοιξη.

Δείτε το παρακάτω σχετικό βίντεο κάνοντας "κλικ" στην εικόνα

Μετά την απόλυση της Εκκλησίας στο προαύλιο του Ιερού Ναού του Αγίου Δημητρίου τα "μπαμπαλιούρια" λένε τα τραγούδια/κάλαντα της Πρωτοχρονιάς. Τραγουδώντας έπειτα, κλέφτικα τραγούδια, τα «μπαμπαλιούρια» παίρνουν τον δρόμο για τις γειτονιές του χωριού προπορευομένων των "κουδουνάδων" με το πράσο στο χέρι για να φυλάνε το "μπουλούκι" (ομάδα). Στα σπίτια που επισκέπτονται λένε τα ανάλογα κατά περίπτωση παινέματα στον ‘’αφέντη’’ του σπιτιού, στην ‘’κυρά’’, στο νιόπαντρο ζευγάρι, στον ιερέα, στους τοπικούς άρχοντες, στον δάσκαλο, στα μικρά παιδιά, στους ξενιτεμένους, στους εορτάζοντες/ουσες κ.λ.π. Παράλληλα δεν λείπει και η αλληλοσκωπτική διάθεση θυμίζοντας και εδώ τις διονυσιακές ρίζες του εθίμου.

Ο "Αρσαλιός" και η Αγία Τριάδα στην Κρανιά Ελασσόνας

 

Το ξωκλήσι της Αγίας Τριάδας στην Κρανιά Ελασσόνας 

Η γιορτή της Πεντηκοστής είναι η τελευταία πασχαλινή γιορτή, λέγεται δε τοπικά και "Αρσαλιός". Το γεγονός όμως ότι υπάρχει και τοποθεσία "Αρσαλιός" με ευρύτατη θέα, απέναντι από τα "Μαρμαρούλια" στη Χράπα, φανερώνει πόσο παλιές είναι οι ρίζες των γηγενών κατοίκων του χωριού. Στην τοποθεσία αυτή σύμφωνα με τον μακαρίτη δάσκαλο Ελευθέριο Λάλο, βρίσκονται υπολείμματα παλαιών τάφων και τοιχοποιίας. 

Ο "Αρσαλιός" και η Αγία Τριάδα στην Κρανιά Ελασσόνας

 

Το ξωκλήσι της Αγίας Τριάδας στην Κρανιά Ελασσόνας 

Η γιορτή της Πεντηκοστής είναι η τελευταία πασχαλινή γιορτή, λέγεται δε τοπικά και "Αρσαλιός". Το γεγονός όμως ότι υπάρχει και τοποθεσία "Αρσαλιός" με ευρύτατη θέα, απέναντι από τα "Μαρμαρούλια" στη Χράπα, φανερώνει πόσο παλιές είναι οι ρίζες των γηγενών κατοίκων του χωριού. Στην τοποθεσία αυτή σύμφωνα με τον μακαρίτη δάσκαλο Ελευθέριο Λάλο, βρίσκονται υπολείμματα παλαιών τάφων και τοιχοποιίας. 

Οι αγερμοί στην Κρανιά Ελασσόνας ανήμερα της Πρωτοχρονιάς

 

Αναδημοσιεύουμε άρθρο της Άννας Παπαμιχαήλ από το περιοδικό "Ξηροκρανιώτικα" (αναδημοσίευση: 1994). Το άρθρο αυτό πραγματεύεται σε βάθος το έθιμο της Πρωτοχρονιάς "Μπαμπαλιούρια" που τηρείται σχεδόν κάθε χρόνο στην Κρανιά εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Βέβαια τα τελευταία χρόνια το έθιμο κρατιέται "με νύχια και με δόντια" για να μην εκλείψει, και αυτό χάρη στις φιλότιμες προσπάθειες των παιδιών που συμμετέχουν και του ΜΕΣΚΕ. Η ερήμωση των χωριών απειλεί εκτός των άλλων και τη βιωσιμότητα των εθίμων με τα οποία μεγάλωσαν γενιές και γενιές.

Το άρθρο μας απέστειλε ο Γιώργος Ι. Μπαλής.

Με ηλιόλουστο καιρό τα "Μπαμπαλιούρια" στην Κρανιά (ΦΩΤΟ - ΒΙΝΤΕΟ)

 

Με σύμμαχο τον καιρό τηρήθηκε και φέτος το έθιμο "Μπαμπαλιούρια" στο χωριό μας. Νέοι του χωριού με τη συνδρομή του ΜΕΣΚΕ, της Τοπικής Κοινότητας και εθελοντών έβαλαν και σήμερα το δικό τους λιθαράκι στην μακραίωνη παράδοση αυτού του εθίμου το οποίο είναι συνυφασμένο με τον εορτασμό της αρχής του έτους στην Κρανιά Ελασσόνας. 'Έτσι, μετά την θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου τα "Μπαμπαλιούρια" χόρεψαν τα παραδοσιακά τραγούδια της ημέρας στο προαύλιο του ι. ναού του αγίου Δημήτριου και κατόπιν ξεχύθηκαν στους δρόμους και τα σοκάκια του χωριού αναγγέλλοντας τον ερχομό του νέου έτους με τα κατά περίπτωση κάλαντα και παινέματα. Μπροστά οι "κουδουνάδες" και πίσω οι καπετάνιοι με το ταίρι τους.

Χρόνια Πολλά στους/στις απανταχού Κρανιώτες/τισσες και φίλους/ες της Κρανιάς. Η νέα χρονιά να είναι ειρηνική για όλο τον κόσμο. Αγάπη, χαρά και υγεία!  

Χρήστος Γκουνέλας

Ακολουθούν οι σχετικές φωτογραφίες και τα βίντεο: 

Ο "Λάζαρος" στην Κρανιά (ΒΙΝΤΕΟ)

 

Παιδιά της Κρανιάς τήρησαν το έθιμο του "Λάζαρου". 

Χρόνια Πολλά στους/στις απανταχού Κρανιώτες/τισσες και φίλους/ες της Κρανιάς.

Καλή Ανάσταση!

Ευχαριστούμε θερμά τον Γιώργο Ι. Μπαλή για την αποστολή του Βίντεο.

Δείτε το Βίντεο πατώντας ΕΔΩ

Οι αγερμοί στην Κρανιά Ελασσόνας ανήμερα της Πρωτοχρονιάς

Αναδημοσιεύουμε ένα άρθρο της Άννας Παπαμιχαήλ από το περιοδικό "Ξηροκρανιώτικα" (αναδημοσίευση: 1994). Το άρθρο αυτό πραγματεύεται σε βάθος το έθιμο της Πρωτοχρονιάς "Μπαμπαλιούρια" που τηρείται σχεδόν κάθε χρόνο στην Κρανιά εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Βέβαια τα τελευταία χρόνια το έθιμο κρατιέται "με νύχια και με δόντια" για να μην εκλείψει, και αυτό χάρη στις φιλότιμες προσπάθειες των παιδιών που συμμετέχουν και του ΜΕΣΚΕ. Η ερήμωση των χωριών απειλεί εκτός των άλλων και την βιωσιμότητα των εθίμων με τα οποία μεγάλωσαν γενιές και γενιές.

Το εν λόγω άρθρο μας απέστειλε ο Γιώργος Ι. Μπαλής.

Το έθιμο του κλήδονα στην Κρανιά. Λαογραφία, ποίηση, μουσική

Κρανέα Ελασσόνας 1935

Αύριο 24 Ιουνίου η Εκκλησία τιμά το Γενέσιον του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου και ανέκαθεν στο χωριό μας, την Κρανιά, αλλά και σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, τηρείται το έθιμο του Κλήδονα, όπως άλλωστε θα τηρηθεί και φέτος στο χωριό μας.

Στη συνέχεια παραθέτουμε το σχετικό λήμμα από το βιβλίο του αείμνηστου Κρανιώτη δασκάλου Ελευθερίου Λάλου, όπου ο συγγραφέας με γλαφυρό τρόπο εξιστορεί για το πώς ακριβώς τηρούνταν το έθιμο του Κλήδονα στο χωριό μας.

Παραθέτουμε, επίσης, τους στίχους των τραγουδιών που τραγουδούσαν οι προγονοί μας Κρανιώτες, αλλά και που τραγουδιούνται ακόμα και σήμερα στην Κρανιά κατά την εορτή του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου.

Θα κλείσουμε αυτό το συνοπτικό αφιέρωμα στο έθιμο του Κλήδονα με το τραγούδι του Θανάση Παπακωνσταντίνου "Κάτω απ' το μαξιλάρι", το οποίο εμπνεύσθηκε ο Θανάσης από αυτό το έθιμο του Κλήδονα στο χωριό του πατέρα του, την Κρανιά, και στο όμορο χωριό, από όπου κατάγεται η μητέρα του τραγουδοποιού, το Λουτρό. 

Το έθιμο του κλήδονα στην Κρανιά. Λαογραφία, ποίηση, μουσική

Κρανέα Ελασσόνας 1935

Αύριο 24 Ιουνίου η Εκκλησία τιμά το Γενέσιον του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου και ανέκαθεν στο χωριό μας, την Κρανιά, αλλά και σε πολλές περιοχές της Ελλάδας τηρείται το έθιμο του Κλήδονα, όπως άλλωστε θα τηρηθεί και φέτος στο χωριό μας.

Στη συνέχεια φίλες και φίλοι, αγαπητοί συμπατριώτες, θα σας παραθέσουμε το σχετικό λήμμα από το βιβλίο του αείμνηστου Κρανιώτη δασκάλου Ελευθερίου Λάλου, όπου ο συγγραφέας με γλαφυρό τρόπο εξιστορεί για το πώς ακριβώς τηρούνταν το έθιμο του Κλήδονα στο χωριό μας.

Θα σας παραθέσουμε επίσης τους στίχους των τραγουδιών που τραγουδούσαν οι προγονοί μας Κρανιώτες, αλλά και που τραγουδιούνται ακόμα και σήμερα  στην Κρανιά κατά την εορτή του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου.

Θα κλείσουμε αυτό το συνοπτικό αφιέρωμα στο έθιμο του Κλήδονα με το τραγούδι του Θανάση Παπακωνσταντίνου "Κάτω απ' το μαξιλάρι", το οποίο εμπνεύσθηκε ο Θανάσης από αυτό το έθιμο που τηρούνταν στο χωριό του πατέρα του, την Κρανιά, και στο όμορο χωριό, όπου κατάγεται η μητέρα του τραγουδοποιού, το Λουτρό. 

2018... "Μπαμπαλιούρια" στην Κρανιά (ΦΩΤΟ - VIDEO)

Νέοι της Κρανιάς με τη φροντίδα του ΜΕΣΚΕ και της Δημοτικής Κοινότητας αναβίωσαν και φέτος την Πρωτοχρονιά το έθιμο "Μπαμπαλιούρια". Μετά τη θεία Λειτουργία τα "Μπαμπαλιούρια" χόρεψαν τα τραγούδια της ημέρας στο προαύλιο του Αγίου Δημητρίου. Κατόπιν χωρίστηκαν σε ομάδες και ανήγγειλαν τον ερχομό του νέου έτους στα σπίτια και τις γειτονιές του χωριού μας. Αργά το απόγευμα χόρεψαν στην κεντρική πλατεία της Κρανιάς.

Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια στα παιδιά που αναβίωσαν και φέτος το έθιμο κάνοντας περισσότερο ξεχωριστή την ημέρα της Πρωτοχρονιάς στο χωριό μας.

Καλή χρονιά σε όλους με υγεία και κάθε καλό! Και του χρόνου!

Καλαντισμός με χτύπημα πετσέτας

Δείτε το σχετικό βίντεο

Ακολουθούν φωτογραφίες από τον χορό στην πλατεία:

Το έθιμο "Τα Μπαμπαλιούρια" στην Κρανιά Ελασσόνας

Ένα πανάρχαιο  Διονυσιακό δρώμενο αφομοιωμένο και εναρμονισμένο στην Ορθόδοξη Παράδοσή μας.

Νέοι του χωριού, η Δημοτική Ενότητα Αντιχασίων πλέον, με τον Πολιτιστικό Σύλλογο ΜΕΣΚΕ, και χορωδία γυναικών αναβιώνουν κάθε χρόνο τα «μπαμπαλιούρια», την ημέρα της πρωτοχρονιάς, στην Κρανιά Ελασσόνας.

Νεαρά αγόρια ντυμένοι καπετάνιοι με φουστανέλες, έχοντας στο πλάι τους το ταίρι τους, τα οποία είναι και αυτά νεαρά αγόρια ντυμένα με γυναικεία ενδύματα, εμφανίζονται στο προαύλιο της Εκκλησίας  του Αγίου Δημητρίου, νωρίς το πρωί, πριν ακόμη τελειώσει η Θεία Λειτουργία του Μεγάλου Βασιλείου.  Τα κουδούνια που κρέμονται από τη μέση των "κουδουνάδων", οι οποίοι συνοδεύουν τους καπετάνιους με τις…γυναίκες τους, ηχούν δίνοντας το μήνυμα της εκκίνησης της νέας χρονιάς, αλλά και παράλληλα το άγγελμα του ξυπνήματος της φύσης, μιας που οδεύουμε σιγά-σιγά προς την άνοιξη.

Μετά την απόλυση της Εκκλησίας στο προαύλιο του Ιερού Ναού του Αγίου Δημητρίου, η χορωδία των γυναικών τραγουδάει τα τραγούδια της πρωτοχρονιάς, ενώ τα «μπαμπαλιούρια» χορεύουν στους ρυθμούς των τραγουδιών.

Ακούστε "τα χιόνια και τα κρούσταλλα" από την χορωδία γυναικών της Κρανιάς κάνοντας "κλικ" στην εικόνα

Ακούστε από την χορωδία (πρόβα) το "Άγιους Βασίλις Έρχιτι". Τραγούδι το οποίο τραγουδιέται από τα "Μπαμπαλιούρια" το πρωί της Πρωτοχρονιάς στον περίβολο της Εκκλησίας

Τραγουδώντας έπειτα, κλέφτικα τραγούδια, τα «μπαμπαλιούρια», παίρνουν το δρόμο για τις γειτονιές του χωριού, προπορευομένων των "κουδουνάδων" με το πράσο στο χέρι, για να φυλάνε το "μπλούκι" (ομάδα), αναγγέλλοντας τον ερχομό του νέου χρόνου και τραγουδώντας τα ανάλογα κατά περίπτωση παινέματα  στον "αφέντη" του σπιτιού, στη "κυρά", στο νιόπαντρο ζευγάρι, στον ιερέα, στους  τοπικούς άρχοντες, στο δάσκαλο, στα μικρά παιδιά, στους ξενιτεμένους και σε άλλους. Τα καλούδια που κερνούν οι νοικοκυρές των σπιτιών τα «μπαμπαλιούρια» είναι πολλά, μεταξύ των οποίων, κρέας, κρασί, τσίπουρο, και γλυκά.

Την εκδήλωση τιμούν κάθε χρόνο  με την παρουσία τους οι αρχές του τόπου και πλήθος χωριανών εντός και εκτός Κρανιάς.