Ο συμπατριώτης μας Βαγγέλης Β. Πουρνάρας μάς απέστειλε την παρακάτω φωτογραφία από την εφημερίδα των Μαυρελιτών, η οποία εικονίζει χορό των Κρανιωτών το 1927.
Ο Βαγγέλης μαζί με την αποστολή της φωτογραφίας σημειώνει: "Την φωτογραφία μου την παραχώρησε, "ο ξεχωριστός φίλος και συνοδοιπόρος ταξιδευτής", καθηγητής Τάκης Θεοδωράκης από το Μαυρέλι, τον οποίο και ευχαριστώ θερμά".
Πρόκειται για μία φωτογραφία ντοκουμέντο για την ιστορία της Κρανιάς και ευχαριστούμε θερμά τόσο τον Βαγγέλη Πουρνάρα όσο και τον Τάκη Θεοδωράκη που μας έκαναν κοινωνούς της.
* Η αναδημοσίευση της παραπάνω φωτογραφίας με το κείμενο από την εφημερίδα των Μαυρελιτών προκάλεσε μία δημόσια συζήτηση την οποία ξεκίνησε στη σελίδα του Ιστολογίου στο Facebook ο συμπατριώτης μας συγγραφέας και συνταξιούχος δημοσιογράφος Παύλος Λάλος.
Σας παραθέτουμε τη σχετική συζήτηση:
Κορυφαίος θαυμαστής
Παύλος Λάλος
Αγαπητέ Χρήστο, η αναδημοσίευση στο Ιστολόγιο ΚΡΑΝΕΑ της φωτογραφίας του 1927 από την εφημερίδα του Μαυρελίου βλέπω ότι ενθουσίασε δεκάδες αναγνώστες -(ακολούθους)- και κάποιες αναπαραγωγές. Θα μου επιτραπεί να καταθέσω τις παρατηρήσεις μου, με την πείρα των 74 σχεδόν χρόνων μου ως Κρανιώτης και ως συνταξιούχος δημοσιογράφος. Το πρώτο που είδα είναι η ενδυμασία (φουστάνια) των πολλών γυναικών που είναι πιασμένες χέρι χέρι και χορεύουν με κάποια παιδιά καθισμένα μπροστά τους, είναι μια στατική πόζα, με πολλούς άντρες πίσω αλλά και πλήθος, σε τοπίο με μεγάλα δένδρα. Δεύτερο μεγέθυνα το απόκομμα της εφημερίδας που έδωσε ο φίλος Μαυρελίτης στον Βαγγέλη Πουρνάρα (ΑΛΑΡΓΑ). Εκεί γράφει τη χειρόγραφη από όπισθεν ανάμνηση "Κρανιά χορός 1927", δεν γράφει ποια Κρανιά, και ξέρουμε ότι είναι πολλές (Γρεβενών, Αγράφων Βλαχοκρανιά, κλπ). Λέει ότι τη βρήκε στο Ίντερνετ. Με τη μεγέθυνση φάνηκε καθαρά ότι αριστερά πλήθος αντρών φορούν καπέλα -ψαθάκια όπως οι Αθηναίοι της τότε εποχής. Και ανάμεσα στα δέντρα άντρες πάλι φορούν ψαθάκια και τραγιάσκες άλλοι. Όλοι καλοντυμένοι. Οι γυναίκες έχουν υφασμάτινα φουστάνια, μοντέρνα -πρωτευουσιάνικα- για την εποχή του 1927. Εμείς από τότε την παλιώτερη γνωστή μας φωτο έχουμε τους μαθητές (Κρανιωτούλια) με τοπική φτωχική ενδυμασία, με τον δάσκαλό τους (Τρυφωνίδη; ) πλάτη στον τοίχο της παλιάς εκκλησιάς ΑγιοΔημήτρη και μετά το 1936 φωτο μαθητώνστο Σχολείο μας, με σεγκουνάκια φτωχικά & ξυπόλυτων (λόγω καραφτώχιας), τις έχεις δημοσιεύσει. Το 1927 οι Κρανιώτισσες δεν φορούσαν υφασμάτινα μοδάτα φουστάνια, μόνο οι δασκάλες σαν τη σύζυγο του Τρυφωνίδη, που έρχονταν στην Κρανιά να διδάξουν. Οι μεγαλύτερες είχαν την άσπρη μεσάλα για μαντήλα και σεγκούνι καθημερινό, η θειά μου Βαγγελή Σπαθάραινα το φορούσε και το 1955-60. Την όμορφη άσπρη (υφαντή) νυφιάτικη φορεσιά με ελαφρό σιγκούνι & πουκάμισο λεπτοϋφαντό, με κεντήδια κόκκινα την είχαν επίσημη, αυτή με περιγραφή στο βιβλίο του Λευτέρη Ε.Λάλου, που έκανε ο Σύλλογος Λάρισας για το χορευτικό. Αλλά μετά άρχισαν σταδιακά από πριν τον πόλεμο ίσως, να υφαίνουν τις "φούστες" με κατ'φίσιο γιορντάνι από το λαιμό ως τη μέση (το άνοιγμα με κουμπιά ή κόμσες (τις πουλούσε στο Παντοπωλείο ο πατέρας μου, και να τις ράβουν στο χωριό, ή με το χέρι ή με τις πρώτες ραφτομηχανές οι μοδίστρες. Το χρώμα του υφαντού ήταν με φυτικά συνήθως χρώματα, αλκίσιο (Άλικο), ή πράσινο ή λουλακί κλπ. Δεν ήταν και τόσο χαριτωμένο ρούχο (όπως η παλιώτερη -συγκούνι με π'κάμσο). Τέτοιες 2-3 φούστες είχε η αδερφή μου Χριστίνα και μετά που έβαλε υφασμάτινο φουστάνι μετά το 1960, λυπούνταν να τις χαλάσει. Οι δε Κρανιώτες είχαν υφαντά (από τις γυναίκες τους) σκούρα σιγκούνια αντρικά ως λίγο κάτω απ' το γόνατο & με άσπρη πουκαμίσα φαρδομάνικη, ενώ από κάτω άσπρο λεπτοϋφαντό σώβρακο ως τα παπούτσια-τσαρούχια, τα καλά για τις γιορτές και τα καθημερινά τα φθαρμένα σκίσια (από υφαντό σκουτί), χωρίς ψαθάκια στο κεφάλι που ήθελαν χρήματα να αγοραστούν. Γίνομαι επίμονα λεπτομερής στην περιγραφή για να δείξω ότι το 1927 δεν φορούσαν οι γυναίκες της Κρανιάς φουστάνια (πρωτευουσιάνικα) όταν χόρευαν κι όταν δεν χόρευαν. Και οι κρανιώτες δεν είχαν όμορφα σακάκια και γραβάτες. Τα δέντρα που μοιάζουν με του ΑηΛιά της Κρανιάς μη μας παρασύρουν τέτοια μέρη υπάρχουν κι αλλού. Καταλήγω λοιπόν με τις παρατηρήσεις μου: ότι ο χορός αυτός δεν είναι στην Κρανιά (μας) της Ελασσόνας, όπως κι αυτοί που είναι στη φωτο δεν είναι Κρανιώτισσες και Κρανιώτες. Είναι φωτο σε κάποια άλλη Κρανιά, το 1927 ναι, αλλά δεν έχει σχέση με το χωριό μας. Αυτός που πρώτα τη δημοσίευσε στη Μαυρελίτικη εφημερίδα , χωρίς να ξέρει αυτά τα παραπάνω, ή χωρίς να το βασανίσει, παρέσυρε και έφερε την δημοσίευση που οι Κρανιώτες αναπαράγουν με αναδημοσιεύσεις. Χρήστο, νομίζω ότι αν οι παρατηρήσεις μου στέκουν και με τη δική σου κρίση, ας γίνει διόρθωση, αποκατάσταση μιας πλάνης που ξεκίνησε από την εφημερίδα Μαυρελίου. Φιλικά Παύλος Λάλος (20-3-2026).
16 ώρ.
Απάντηση
Αποστολή μηνύματος
Απόκρυψη
Συντάκτης
Ιστολόγιο Κρανέας Ελασσόνας
Παύλος Λάλος Καλησπέρα, Παύλο. Καταρχάς σε ευχαριστούμε για τις σημαντικές και λεπτομερείς επισημάνσεις σου. Θα ήθελα ωστόσο να σε ρωτήσω, ως γνώστη της τοπικής μας ιστορίας, αν εκείνη την εποχή είχαν ανεπτυγμένες εμπορικές ή συγγενικές σχέσεις οι Κρανιώτες με τους Μαυρελιώτες, όπως αναφέρεται στο άρθρο της εφημερίδας των Μαυρελιωτών. Το ρωτάω αυτό μήπως αυτές οι σχέσεις των δύο χωριών ενίσχυσε την ιστορία της συγκεκριμένης φωτογραφίας. Να είσαι καλά! Καλό απόγευμα!
15 ώρ.
Απάντηση
Κορυφαίος θαυμαστής
Παύλος Λάλος
Ιστολόγιο Κρανέας Ελασσόνας Χρήστο, δεν θα πω άλλα για τη φωτο. Όσο αν υπήρχαν σχέσεις (γάμοι) υπήρχαν, με τα γύρω χωριά Γιαννωτά (όπου γνώρισα έναν ποιητή λαϊκό από μάνα Κρανιώτσα (σίϊ του Γληγόρη του ξυλουργού, αλλά και ποιο μακρινά ως την Πάδη Κοζάνης όπου π.χ. μια θεια χήρα Λάλου δευτεροπαντρεύτηκε παίρνοντας μαζί της και τον (γιο) Θύμιο Λάλο, που έζησε εκεί, με οικογένεια. ένας προπροππάπος μου Καραμάνης έδωσε σε γάμο 2 κόρες σε διπλανά χωριά, αλλά δεν ήξερε ούτε η μάνα μου που. Στο Λουτρό και Δεσκάτη έγιναν γάμοι, όπως με τον Παπαδή στο Λουτρό η θειά μου Μαρία Βλάχου, όμως αυτό λέγονταν ξενόχωρα και δεν ήταν συνηθισμένο. Δεν άκουσα (εγώ) για γάμο στο Μαυρέλη, ίσως να έγινε. Το Μοναστήρι της Παλιοκαρυάς το επισκέπτονταν Μαυρελίτες (υπάρχει ενθύμηση) ενώ ο ζυμωτής της Μονής πριν το 1930 ήταν από την Αχελινάδα- κοντά στο Μαυρέλι, που ήταν τσιφλίκι της Μονής Παλιοκαρυάς, ο δε προτελευταίος Ηγούμενος Διονύσιος Λάμαρης ήταν Δεσκατιώτης και έκανε δικαστήρια τους Κρανιώτες κτηνοτρόφους γιατί βοσκούσαν στα λιβάδια όπου σήμερα το Πεδίο Βολής. Καλό βράδι.
15 ώρ.
Απάντηση
Αποστολή μηνύματος
Απόκρυψη
ευαγγελια καρναβα
Αποκλείεται δεν είναι από κρανια δεσκατης γρεβενών έτσι ήταν τότε είναι από άλλο μέρος
16 ώρ.
Απάντηση
Αποστολή μηνύματος
Απόκρυψη
.jpg)
