Κρανιώτες στον πόλεμο του '40

 

Η αναμνηστική πλάκα 

στο ηρώο της κεντρικής πλατείας της Κρανιάς

Στον πόλεμο του '40 υπήρξε βαρύ το τίμημα για την πατρίδα μας, την Ελλάδα. Πέρα από την ισοπέδωση που υπέστη η πατρίδα μας σε υποδομές, υπήρξε και βαρύς ο φόρος αίματος των ανθρώπων της. Μυριάδες νεκρούς και τραυματίες άφησε πίσω του ο μισάνθρωπος πόλεμος.

Μέσα από όλη αυτή την καταστροφική μανία των κατακτητών πώς ήταν δυνατόν να ξεφύγει η ιδιαίτερη πατρίδα μας, η Κρανιά;

Οχτώ παλικάρια της Κρανιάς άφησαν την τελευταία πνοή τους πολεμώντας ηρωικά στο Αλβανικό Μέτωπο. Πολλοί ήταν και οι χωριανοί μας οι οποίοι τραυματίστηκαν σ' αυτόν τον παράλογο πόλεμο που κήρυξαν οι Ναζί και οι Φασίστες στην Ελλάδα.

Στις 25-10-1974 το χωριό μας θέλοντας να τιμήσει τη μνήμη των ηρωϊκώς πεσόντων συμπατριωτών μας στο Μέτωπο, κατασκεύασε αναμνηστική πλάκα με τα ονόματα των φονευθέντων τοπικών ηρώων στο προαύλιο του 2ου Δημοτικού Σχολείου Κρανέας με έξοδα των μαθητών και των δασκάλων του 2ου Δημοτικού Σχολείου.

Κατά τα αποκαλυπτήρια της αναμνηστικής πλάκας που έγινε με όλες τις τιμές που αρμόζουν σε ήρωες στις 27-10-1974 ο τότε ομιλητής στον πανηγυρικό της ημέρας τόνισε:

"Από σήμερα τα παιδιά της Κρανέας θα καμαρώνουν για τους δικούς τους ήρωες, που τους μοιάζουν πολύ τα παιδιά τους. Νά, μπροστά σας ο δάσκαλος Πατούνας Δημήτριος, γιος του ήρωα Ιωάννη Πατούνα, νά και ο δάσκαλος Ζέρβας Θεόδωρος, γιος του ήρωα Θεοδώρου Ζέρβα, νά και τα αδέρφια, τα εγγόνια και οι συγγενείς των άλλων ηρώων: Δημητρίου Χ. Γκουνέλα, Γεωργίου Ν. Κατσαβού, Θεοδώρου Ι. Πατούνα, Αθανασίου Ν. Σπαπή, Ελευθερίου Γ. Τζήκα και Παύλου Γ. Χαρίτου.

Απέραντη σιωπή στους χίλιους μαθητές των σχολείων! Τα παιδιά προσπαθούν να δουν τους συγγενείς των ηρώων τους!

Ιανουάριος 1975, ο δάσκαλος ρωτάει τον Κωστάκη τι θα γίνει όταν μεγαλώσει, "Ήρωας κύριε" απαντάει ο Κωστάκης, "σαν τον παππού της συμμαθήτριάς μου, της Δήμητρας!"

Τα χρόνια πέρασαν όμως, το 2ο Δημοτικό Σχολείο Κρανέας έκλεισε, και το κενοτάφιο με την αναμνηστική πλάκα άρχισε να καταστρέφεται και γι' αυτό έγινε η μεταφορά του το 2008 από τον Δήμο Αντιχασίων στο Ηρώο στην Κεντρική Πλατεία της Κρανιάς.

Το επόμενο βήμα θα είναι όλοι μαζί, σχολεία, Δήμος, υπεύθυνοι του Υπουργείου Άμυνας και της Περιφερειακής Ενότητας, να επισκεφθούν τους τόπους όπου έπεσαν ηρωικώς μαχόμενοι οι Κρανιώτες ήρωες και να μεταφέρουν τα οστά τους στο κενοτάφιο του χωριού κάτι το οποίο υποσχέθηκαν οι αρχές στα παιδιά των σχολείων της Κρανέας και στους συγγενείς των ηρώων.

10 Οκτωβρίου 1943. Η νικηφόρα μάχη της Κρανιάς εναντίον των κατακτητών

Στις 10 Οκτωβρίου 1943 διεξήχθη η νικηφόρα μάχη της Κρανιάς κατά των Γερμανών κατακτητών. Ο συμπατριώτης μας Γιώργος Ι. Μπαλής θέλοντας αφενός μεν να τιμήσει αυτό το ιστορικό γεγονός, αφετέρου δε να προτείνει την ανέγερση ενός λιτού μνημείου, συνέγραψε το παρακάτω άρθρο το οποίο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Ελευθερία" της Λάρισας (φύλλο: 10 Οκτωβρίου 2015) .

Η δημοσίευση έδωσε το ερέθισμα και το κίνητρο σε πολλούς που γνωρίζουν άμεσα ή έμμεσα για το γεγονός να βγάλουν στην επιφάνεια επιπλέον πληροφορίες και να συμπληρώσουν την ιστορία  αυτού  του ιστορικού γεγονότος. Αναφερόμαστε σε ανθρώπους της εποχής, οι οποίοι δεν είναι Κρανιώτες και έλαβαν μέρος στην μάχη ή απογόνους αυτών, που έχουν ακούσει ή ξέρουν κάτι σχετικό.  

Το ιστολόγιό μας συγχαίρει τον Γιώργο Ι. Μπαλή, τόσο για τη συγγραφή και δημοσίευση του άρθρου αυτού όσο και για την έμπρακτη και τακτική ευαισθησία του για την ιστορία του τόπου μας συνολικά. Συγχαίρουμε επίσης και όλους όσοι συμπατριώτες μας ασχολήθηκαν με το θέμα και το ανέδειξαν. Ευχόμαστε μάλιστα η πρόταση με την οποία καταλήγει στο άρθρο του ο Γιώργος, και αφορά, όπως είπαμε, την ανέγερση σχετικής στήλης για τη μάχη της Κρανιάς, σύντομα να λάβει «σάρκα και οστά» από τη Δημοτική Αρχή και το Τοπικό Συμβούλιο. Σε όλη την Ελλάδα, παρόμοια ιστορικά γεγονότα έχουν βγει από την αφάνεια και κάθε χρόνο τιμούνται αναλόγως. Είναι καιρός, αλλά έχουμε και ιστορικό χρέος, η Κρανιά και οι συμπατριώτες μας να πράξουμε ανάλογα. Άλλωστε, θα είναι ένα μνημείο το οποίο όχι μόνο θα θυμίζει διαρκώς την ιστορία στους νέους ανθρώπους, αλλά θα αποτελεί παράλληλα σημείο αναφοράς και πρότυπο της ενότητας των συμπατριωτών μας δια της οποίας, και μόνο, κατορθώνονται οι κάθε είδους νίκες.

Ακολουθεί το άρθρο και φωτογραφίες της περιοχής όπου διεξήχθη η μάχη:

Με απόλυτη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η 3η Ημερίδα Εκκλησιαστικής Ιστορίας της Ιεράς Μητροπόλεως Ελασσώνος

 

Στην ημερίδα συμμετείχε με ανακοίνωσή του και ο συμπατριώτης μας Γιώργος Ι. Μπαλής

Με απόλυτη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η 3η Ημερίδα Εκκλησιαστικής Ιστορίας της Ιεράς Μητροπόλεως Ελασσώνος, σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Ελασσώνος, το Σάββατο 3 Οκτωβρίου, στο κατάμεστο Πνευματικό Κέντρο της Τσαριτσάνης, με θέμα: «Ὁ Τσαριτσανιώτης Ἐπίσκοπος Ρωγῶν καί Κοζύλης Ἰωσήφ». Ο θεσμός αυτός των ημερίδων, που συνεχίζεται για τρίτη συνεχόμενη χρονιά με την  προτροπή και την ευλογία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ελασσώνος κ.κ. Χαρίτωνος, έχει ως στόχο να αναδείξει και να προβάλλει ιστορικά πρόσωπα, γεγονότα, αγίους και λογίους που έδρασαν στην Ιερά Μητρόπολη Ελασσώνος.

Η Κρανέα Ελασσόνας - Αυτοδιοικητική και πληθυσμιακή πορεία και οι μετονομασίες της από το 1913

ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΛΗΘΥΣΜΙΑΚΗ ΠΟΡΕΙΑ, ΚΑΙ ΟΙ ΜΕΤΟΝΟΜΑΣΙΕΣ ΤΟΥ ΟΙΚΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ (1913) ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ

Έρευνα του γεωπόνου Κώστα Μπρούζα

Η Κρανέα βρίσκεται βορειοδυτικά της Ελασσόνας, δεξιά του δρόμου προς τα Γρεβενά, σε υψόμετρο 760 μέτρα. Είναι γνωστή και ως Ξεροκρανιά ή Ξηροκρανιά.

Σπουδαίο χωριό με πολλά αξιοθέατα όπως η Μονή της Παλαιοκαρυάς, νότια του οικισμού αφιερωμένη στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος, το εντυπωσιακό φαράγγι της Χράπας στη βόρεια πλευρά, ο περίτεχνος πέτρινος ναός του Αγ. Δημητρίου στην πλατεία του χωριού, μαζί με το επιβλητικό παλιό πέτρινο καμπαναριό, το πανέμορφο λιθόκτιστο κτίριο του Α’ Δημοτικού Σχολείου, το αξιόλογο Λαογραφικό Μουσείο που στεγάζεται στο κτίριο του Μορφωτικού Συλλόγου Μ.Ε.Σ.Κ.Ε. κ.ά.

Οι κάτοικοί του, παρά το αντίξοο οικονομικό περιβάλλον, ανέδειξαν σπουδαίους ανθρώπους στα γράμματα, στις τέχνες, στις επιστήμες, στον αθλητισμό, στη μουσική και σε άλλες κοινωνικές δραστηριότητες. Ενδεικτικά αναφέρονται οι συγγραφείς, ο δάσκαλος Ελευθέριος Λάλος, ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Χρίστος Ζαφείρης, ο θεολόγος Γκουνέλας Χρήστος, ο φιλόλογος Θώμος Δημήτριος, ο συγγραφέας-ιστορικός ερευνητής Γιώργος Ιωάν. Μπαλής, η συγγραφέας-ποιήτρια, εκπαιδευτικός Μαστοροδήμου Χρύσα, ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Λάλος Παύλος, ο γνωστός εικαστικός Θοδωρής Λάλος, ο ταλαντούχος ηθοποιός και σκηνοθέτης Δημήτρης Λάλος, η 3η Παγκόσμια Πρωταθλήτρια το 2019 στο αγώνισμα της σπάθης, Δώρα Γκουντούρα, η πρωταθλήτρια του Taekwondo Σταυρούλα Γκουντούρα, ο γνωστός ποδοσφαιριστής της ΑΕΛ Ιωάννης Προβίδας, ο φημισμένος μουσικοσυνθέτης Θανάσης Παπακωνσταντίνου, ο δεξιοτέχνης του μπουζουκιού Βασίλης Μπαλής και πολλοί άλλοι.

3η Ημερίδα Εκκλησιαστικής Ιστορίας της Ιεράς Μητροπόλεως Ελασσώνος

 

Η Ιερά Μητρόπολις Ελασσώνος και ο Δήμος Ελασσώνος συνδιοργανώνουν την 3η Ημερίδα Εκκλησιαστικής Ιστορίας, το Σάββατο 3 Οκτωβρίου, στις 10:00 π.μ., στο Πνευματικό Κέντρο Τσαριτσάνης.

Η φετινή, επετειακή ημερίδα είναι αφιερωμένη στον Τσαριτσανιώτη Επίσκοπο Ρωγών και Κοζύλης Ιωσήφ, αναδεικνύοντας τη ζωή και την ιστορική του παρουσία.

Μια σημαντική συνάντηση με επίκεντρο την εκκλησιαστική ιστορία και την ιδιαίτερη συμβολή της Τσαριτσάνης και των ανθρώπων της.

Πανηγυρίζει η Ι. Μονή Μεταμορφώσεως "Παλαιοκαρυάς" με την εφέστια εικόνας της

 

Ιδιαίτερος ο φετινός εορτασμός με την παρουσία της εφέστιας εικόνας της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος μετά από εκατό χρόνια απουσίας της

Με βυζαντινή μεγαλοπρέπεια αλλά και κατάνυξη θα εορταστεί και φέτος η εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στην ομώνυμη Ιερά Μονή της Παλαιοκαρυάς στην Κρανιά Ελασσόνας. Σήμερα το απόγευμα 5 Αυγούστου παραμονή της εορτής, στις 7 η ώρα, θα τελεσθεί ο Μέγας Πανηγυρικός Αρχιερατικός Εσπερινός, μετ' αρτοκλασίας, χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ελασσώνος κ.Χαρίτωνος, με τη συμμετοχή του Ηγουμένου της Μονής π. Νεκταρίου και ιερέων της Μητροπόλεως Ελασσώνος και της Κρανιάς. Τον θείο λόγο θα κηρύξει ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ελασσώνος κ.Χαρίτων. 

Αύριο, ανήμερα της Εορτής θα τελεσθεί στην Ιερά Μονή, η ακολουθία του Όρθρου και της θείας Λειτουργίας συλλειτουργούντων ιερέων της περιοχής.

Οι Κρανιώτες ανέκαθεν τιμούσαν την εορτή της Μεταμορφώσεως με την παρουσία τους στη Μονή, τόσο κατά την παραμονή της εορτής, όσο και ανήμερα. Πολλοί δε είναι εκείνοι, οι οποίοι συνεχίζουν να κοιμούνται το βράδυ της παραμονής της εορτής στη Μονή, ζώντας με κατανυκτικό τρόπο αυτή τη μεγάλη εορτή της χριστιανοσύνης. Παράλληλα, δεν λείπουν και τα παραδοσιακά νηστίσιμα εδέσματα (φασολάδα, ελιές, σταφύλια κ.ά.) που με περισσή αγάπη ετοιμάζουν οι συμπατριώτες μας για τους προσκυνητές της Μονής.

Να σημειωθεί πως ο φετινός εορτασμός έχει την ιδιαιτερότητα να είναι ο πρώτος μετά από εκατό χρόνια με την παρουσία της εφέστιας εικόνας της Μονής. 

5 Αυγούστου 1923: Ο θάνατος του Λήσταρχου Θωμά Γκαντάρα - Η ιστορική αλήθεια για τον θάνατό του

    

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΛΗΘΕΙΑ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΙΔΙΕΣ ΤΙΣ ΠΗΓΕΣ

Στις 5 Αυγούστου 1923 ο Λήσταρχος Θωμάς Γκαντάρας από την Άκρη Ελασσόνας άφηνε την τελευταία του πνοή στα βουνά των Χασίων, επιβεβαιώνοντας το ευαγγελικό «μάχαιραν έδωκας, μάχαιραν θα λάβεις…». Ο συμπατριώτης μας Γιώργος Μπαλής μετά από ενδελεχή έρευνα των πηγών παραθέτει στο βιβλίο του: «Το βιβλίο επισκεπτών της μονής Παλαιοκαρυάς της Κρανιάς Ελασσόνας (ιστορικές πληροφορίες και γεγονότα 1917-1929)» (Λάρισα, 2018), τις ιστορικές μαρτυρίες για τον θάνατο του Θωμά Γκαντάρα. Αποκαθίσταται έτσι η ιστορική αλήθεια του γεγονότος του θανάτου τού και επονομαζόμενου «Μαύρου Λήσταρχου». Επιπλέον, στην εν λόγω έρευνα δημοσιεύονται και στοιχεία Κρανιωτών και Λουτριωτών οι οποίοι είχαν σχέση με τη ληστοκρατία στην περιοχή.

Το βιβλίο του Γιώργου Μπαλή παρουσιάστηκε στον Σύλλογο Κρανιωτών Λάρισας.

Χρήστος Γκουνέλας

Ακολουθεί το σχετικό μέρος από το βιβλίο: 

Υποδοχή Ιερών Εικόνων στην Ι. Μονή Μεταμορφώσεως Παλαιοκαρυάς στην Κρανέα Ελασσόνας

 

Σύμφωνα με Ανακοίνωση της Ιεράς Μητροπόλεως Ελασσώνος και της Ιεράς Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος "Παλαιοκαρυάς" Κρανέας Ελασσόνας: 

Μεθαύριο Σάββατο 18 Ιουλίου 2026 στην Ιερά Μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος "Παλαιοκαρυάς" στην Κρανιά Ελασσόνας θα πραγματοποιηθεί η Υποδοχή της ιεράς και θαυματουργού εικόνας της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος η οποία επιστρέφει στην Ιερά Μονή μετά από εκατό χρόνια απουσίας.

Η υποδοχή της ιερά εικόνας θα πραγματοποιηθεί στις 7.00 μ.μ. και θα ακολουθήσει πανηγυρικός αρχιερατικός Εσπερινός. Μαζί με την εικόνα της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος θα γίνει και η υποδοχή της εικόνας της Παναγίας της Μονής της "Παλαιοκαρυάς", η οποία και αυτή φυλασσόταν για εκατό χρόνια στην Ιερά Μονή Παναγίας "Ολυμπιώτισσας" στην Ελασσόνα. 

Παρακαλούνται άπαντες να τιμήσουν με την παρουσία τους το ιστορικό αυτό γεγονός της Ιεράς Μονής και του τόπου μας. 

Γράμματα από την Κρανιά, την Άκρη και τη Βαλανίδα (ΦΩΤΟ)

 

Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, των Social Media και των emails αποτελούν σίγουρα ιστορικά ντοκουμέντα τα απεσταλμένα γράμματα των ανθρώπων μιας όχι και τόσο μακρινής εποχής. Κι όμως κάποτε, πριν 30 χρόνια και πιο πίσω, οι άνθρωποι επικοινωνούσαν με γράμματα. Μια εποχή επικοινωνίας η οποία μπορεί να μη διακρινόταν για την ταχύτητά της, όπως σήμερα επικοινωνούμε πλέον, αλλά σίγουρα υπερείχε σε ρομαντισμό και προσμονή. 

Δημοσιεύουμε στη συνέχεια γράμματα της δεκαετίας του 1950 από ανθρώπους της περιοχής μας, δηλαδή την Κρανιά, την Άκρη, τη Βαλανίδα και το Κεφαλόβρυσο. Γράμματα τα οποία πλέον αποτελούν, όπως ήδη αναφέραμε, ιστορικά ντοκουμέντα και είναι δημοσιευμένα στην ιστοσελίδα της Ελληνικής Φιλοτελικής Εταιρείας από όπου και τα "αλιεύσαμε". 

Ας γυρίσουμε, λοιπόν, τον χρόνο πίσω. 

Η Ζιώγα Ελευθερία από την Κρανιά αποστέλλει γράμμα στη Βασίλισσα! 

Ο Ξενοφών Σταμουλόπουλος από την Άκρη αποστέλλει γράμμα στον συγχωριανό του Παύλο Πλάτανο που υπηρετεί τη στρατιωτική του θητεία στο ΚΕΒΟΠ.

Ενώ, η Σούλα Μάνου από τη Βαλανίδα αποστέλλει γράμμα στον "Τηλεθεατή" για σχετικό διαγωνισμό. 

Ελευθέριος Λάλος: Το ξωκλήσι των Αγίων Αποστόλων στην Κρανιά

 

Το ξωκλήσι των Αγίων Αποστόλων

Εορτή των Αγίων Δώδεκα Αποστόλων την ερχόμενη Τρίτη και γιορτάζει το παλαιό ομώνυμο ξωκλήσι στα Βόρεια της Κρανιάς, αμέσως μετά το πέρασμα του φαραγγιού της Χράπας.

Επιλέξαμε, λοιπόν, μια προσωπική αφήγηση του αείμνηστου δασκάλου Ελευθερίου Λάλου για το ξωκλήσι των Αγίων Αποστόλων και σας την παραθέτουμε για να κοινωνήσουμε όλοι μας των βιωμάτων του μπαρμπα - Λευτέρη για το όμορφο ξωκλήσι, όπως μόνον ο ίδιος γνώριζε άριστα να διηγείται.

Η παρακάτω αφήγηση περιέχεται στο δίτομο βιβλίο του αείμνηστου δασκάλου για το χωριό, που τιτλοφορείται: "Η Κρανιά Ελασσόνας, Ιστόρια - Λαογραφία".

Κάντε "κλικ" στις εικόνες για μεγέθυνση/ανάγνωση

Κωνσταντίνος Κατσαρός: Διάφορα και όχι... αδιάφορα

 

Γράφει ο Κωνσταντίνος Γ. Κατσαρός,

ΣΑΝ ΧΘΕΣ ΑΓΙΟ ΟΡΟΣ - ΚΡΑΝΙΑ.

Αλλαγή Ιεράς Επιστασίας Αγίου Όρους 1955

Σύμφωνα με το τυπικό του Αγίου Όρους, σαν χθες την 1η Ιουνίου 1955, με το παλαιό ημερολόγιο, που αντιστοιχεί στην 14η Ιουνίου του νέου ημερολογίου, έγινε στις Καρυές του Αγίου Όρους η αλλαγή σκυτάλης της Ιεράς Επιστασίας. Η εγκαθίδρυση της νέας Επιστασίας (Λαυριώτικη Επιστασία) για το 1955-56 και με Πρωτεπιστάτη το Γέροντα Γρηγόριο Λαυριώτη, κατά κόσμο Αχιλλέα Παπαγιάννη, με καταγωγή από το χωριό μας, πραγματοποιήθηκε με κάθε επισημότητα και σύμφωνα με το πρωτόκολλο, στο Μέγαρο της Ιεράς Κοινότητας. Η Ι. Επιστασία είναι το εκτελεστικό όργανο της Ιεράς Κοινότητας. Φροντίζει για την εφαρμογή των αποφάσεων που λαμβάνονται από τους 20 αντιπροσώπους των Ιερών Μονών. Επίσης ασκεί διοικητικά καθήκοντα και διαχειρίζεται ζητήματα καθημερινής λειτουργίας του Αγίου Όρους. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει το αξίωμα του Πρωτεπιστάτη, ο οποίος προεδρεύει των συνεδριάσεων της Ι. Επιστασίας και εκπροσωπεί με τα μέλη της Ι.Ε. την Αθωνική Πολιτεία σε όλες τις επίσημες επαφές και συναντήσεις. Ο Πρωτεπιστάτης φέρει συμβολική ράβδο και διακριτικά διάσημα. Τα σχετικά με την τελετή της εγκαθίδρυσης τα μαθαίνουμε από το περιοδικό εκείνης της εποχής "ΑΓΙΟΣ ΠΑΥΛΟΣ" έτους 1955 τ. 53.

Γιώργος Ι. Μπαλής: "Η Λαϊκή Ιατρική της Κρανιάς από το 1850 έως το 1960" (ΒΙΝΤΕΟ)

 

Ο Γιώργος Ι. Μπαλής μιλάει για τη "Λαϊκή Ιατρική της Κρανιάς από το 1850 έως το 1960", στην εκπομπή "Σελίδες Ιστορίας και Πολιτισμού" την οποία παρουσιάζει η δρ Συγκριτικής Γραμματολογίας Χριστίνα Πολέζε στη FORMedia TV της Θεσσαλίας.

Με τεκμηριωμένο λόγο μέσα από τις πηγές της Ιστορίας ο συμπατριώτης μας Γιώργος Μπαλής αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο οι πρόγονοί μας Κρανιώτες και Κρανιώτισσες αντιμετώπιζαν τις πολυποίκιλες ασθένειες σε χρόνια κατά τα οποία δεν υπήρχε ιατρική επιστήμη στα χωριά μας. 

"Ιλιάτσια" (πρακτικά φάρμακα), βότανα της φύσης, εικόνες και ξεματιάσματα ήταν τα "όπλα" τα οποία χρησιμοποιούνταν από τους κατοίκους των χωριών μας για την αντιμετώπιση των ασθενειών. Μία συμπλοκή μεθόδων φυσικής και μεταφυσικής οι οποίες ωστόσο βοήθησαν πολλές φορές εκ των πραγμάτων τους ανθρώπους εκείνης της εποχής να βγουν είτε αλώβητοι είτε με τις λιγότερες απώλειες από τις δύσκολες συνθήκες που δημιουργούσε η έλλειψη της ιατρικής σε αυτά τα χωριά. 

Δείτε τη σχετική εκπομπή:

Στο επόμενο βίντεο ο συγγραφέας και ερευνητής της ιστορίας Γιώργος Ι. Μπαλής στην εκπομπή "Σελίδες Ιστορίας και Πολιτισμού" της Χριστίνας Πολέζε στη FORMedia TV της Θεσσαλίας. 

Ο Γιώργος Ι. Μπαλής μιλάει για το συγγραφικό και ερευνητικό του έργο συνολικά αλλά και ιδιαίτερα για το έργο του το οποίο αφορά τον τόπο καταγωγής του, την Κρανέα (Κρανιά) Ελασσόνας. Μεταξύ άλλων αναφέρεται στην Κρανιώτικη ντοπιολαλιά και τα Κουδαρίτικα, στην τοπική λαϊκή αρχιτεκτονική της Κρανιάς και σε άλλα θέματα ιστορίας και πολιτισμού με τα οποία ασχολήθηκε και ασχολείται επισταμένως ο Γιώργος Μπαλής μέσα από το συγγραφικό και ερευνητικό του έργο.

Δείτε τη σχετική εκπομπή:

Ο "Αρσαλιός" και η Αγία Τριάδα στην Κρανιά Ελασσόνας

 

Το ξωκλήσι της Αγίας Τριάδας στην Κρανιά Ελασσόνας 

Η γιορτή της Πεντηκοστής είναι η τελευταία πασχαλινή γιορτή, λέγεται δε τοπικά και "Αρσαλιός". Το γεγονός όμως ότι υπάρχει και τοποθεσία "Αρσαλιός" με ευρύτατη θέα, απέναντι από τα "Μαρμαρούλια" στη Χράπα, φανερώνει πόσο παλιές είναι οι ρίζες των γηγενών κατοίκων του χωριού. Στην τοποθεσία αυτή σύμφωνα με τον μακαρίτη δάσκαλο Ελευθέριο Λάλο, βρίσκονται υπολείμματα παλαιών τάφων και τοιχοποιίας. 

Χορός στην Κρανιά το 1927! (ΦΩΤΟ)

 

Ο συμπατριώτης μας Βαγγέλης Β. Πουρνάρας μάς απέστειλε την παρακάτω φωτογραφία από την εφημερίδα των Μαυρελιτών, η οποία εικονίζει χορό των Κρανιωτών το 1927.

Ο Βαγγέλης μαζί με την αποστολή της φωτογραφίας σημειώνει: "Την φωτογραφία μου την παραχώρησε, "ο ξεχωριστός φίλος και συνοδοιπόρος ταξιδευτής", καθηγητής Τάκης Θεοδωράκης από το Μαυρέλι, τον οποίο και ευχαριστώ θερμά".

Πρόκειται για μία φωτογραφία ντοκουμέντο για την ιστορία της Κρανιάς και ευχαριστούμε θερμά τόσο τον Βαγγέλη Πουρνάρα όσο και τον Τάκη Θεοδωράκη που μας έκαναν κοινωνούς της. 

* Η αναδημοσίευση της παραπάνω φωτογραφίας με το κείμενο από την εφημερίδα των Μαυρελιτών προκάλεσε μία δημόσια συζήτηση την οποία ξεκίνησε στη σελίδα του Ιστολογίου στο Facebook ο συμπατριώτης μας συγγραφέας και συνταξιούχος δημοσιογράφος Παύλος Λάλος.

Σας παραθέτουμε τη σχετική συζήτηση:

Κορυφαίος θαυμαστής

Παύλος Λάλος

Αγαπητέ Χρήστο, η αναδημοσίευση στο Ιστολόγιο ΚΡΑΝΕΑ της φωτογραφίας του 1927 από την εφημερίδα του Μαυρελίου βλέπω ότι ενθουσίασε δεκάδες αναγνώστες -(ακολούθους)- και κάποιες αναπαραγωγές. Θα μου επιτραπεί να καταθέσω τις παρατηρήσεις μου, με την πείρα των 74 σχεδόν χρόνων μου ως Κρανιώτης και ως συνταξιούχος δημοσιογράφος. Το πρώτο που είδα είναι η ενδυμασία (φουστάνια) των πολλών γυναικών που είναι πιασμένες χέρι χέρι και χορεύουν με κάποια παιδιά καθισμένα μπροστά τους, είναι μια στατική πόζα, με πολλούς άντρες πίσω αλλά και πλήθος, σε τοπίο με μεγάλα δένδρα. Δεύτερο μεγέθυνα το απόκομμα της εφημερίδας που έδωσε ο φίλος Μαυρελίτης στον Βαγγέλη Πουρνάρα (ΑΛΑΡΓΑ). Εκεί γράφει τη χειρόγραφη από όπισθεν ανάμνηση "Κρανιά χορός 1927", δεν γράφει ποια Κρανιά, και ξέρουμε ότι είναι πολλές (Γρεβενών, Αγράφων Βλαχοκρανιά, κλπ). Λέει ότι τη βρήκε στο Ίντερνετ. Με τη μεγέθυνση φάνηκε καθαρά ότι αριστερά πλήθος αντρών φορούν καπέλα -ψαθάκια όπως οι Αθηναίοι της τότε εποχής. Και ανάμεσα στα δέντρα άντρες πάλι φορούν ψαθάκια και τραγιάσκες άλλοι. Όλοι καλοντυμένοι. Οι γυναίκες έχουν υφασμάτινα φουστάνια, μοντέρνα -πρωτευουσιάνικα- για την εποχή του 1927. Εμείς από τότε την παλιώτερη γνωστή μας φωτο έχουμε τους μαθητές (Κρανιωτούλια) με τοπική φτωχική ενδυμασία, με τον δάσκαλό τους (Τρυφωνίδη; ) πλάτη στον τοίχο της παλιάς εκκλησιάς ΑγιοΔημήτρη και μετά το 1936 φωτο μαθητώνστο Σχολείο μας, με σεγκουνάκια φτωχικά & ξυπόλυτων (λόγω καραφτώχιας), τις έχεις δημοσιεύσει. Το 1927 οι Κρανιώτισσες δεν φορούσαν υφασμάτινα μοδάτα φουστάνια, μόνο οι δασκάλες σαν τη σύζυγο του Τρυφωνίδη, που έρχονταν στην Κρανιά να διδάξουν. Οι μεγαλύτερες είχαν την άσπρη μεσάλα για μαντήλα και σεγκούνι καθημερινό, η θειά μου Βαγγελή Σπαθάραινα το φορούσε και το 1955-60. Την όμορφη άσπρη (υφαντή) νυφιάτικη φορεσιά με ελαφρό σιγκούνι & πουκάμισο λεπτοϋφαντό, με κεντήδια κόκκινα την είχαν επίσημη, αυτή με περιγραφή στο βιβλίο του Λευτέρη Ε.Λάλου, που έκανε ο Σύλλογος Λάρισας για το χορευτικό. Αλλά μετά άρχισαν σταδιακά από πριν τον πόλεμο ίσως, να υφαίνουν τις "φούστες" με κατ'φίσιο γιορντάνι από το λαιμό ως τη μέση (το άνοιγμα με κουμπιά ή κόμσες (τις πουλούσε στο Παντοπωλείο ο πατέρας μου, και να τις ράβουν στο χωριό, ή με το χέρι ή με τις πρώτες ραφτομηχανές οι μοδίστρες. Το χρώμα του υφαντού ήταν με φυτικά συνήθως χρώματα, αλκίσιο (Άλικο), ή πράσινο ή λουλακί κλπ. Δεν ήταν και τόσο χαριτωμένο ρούχο (όπως η παλιώτερη -συγκούνι με π'κάμσο). Τέτοιες 2-3 φούστες είχε η αδερφή μου Χριστίνα και μετά που έβαλε υφασμάτινο φουστάνι μετά το 1960, λυπούνταν να τις χαλάσει. Οι δε Κρανιώτες είχαν υφαντά (από τις γυναίκες τους) σκούρα σιγκούνια αντρικά ως λίγο κάτω απ' το γόνατο & με άσπρη πουκαμίσα φαρδομάνικη, ενώ από κάτω άσπρο λεπτοϋφαντό σώβρακο ως τα παπούτσια-τσαρούχια, τα καλά για τις γιορτές και τα καθημερινά τα φθαρμένα σκίσια (από υφαντό σκουτί), χωρίς ψαθάκια στο κεφάλι που ήθελαν χρήματα να αγοραστούν. Γίνομαι επίμονα λεπτομερής στην περιγραφή για να δείξω ότι το 1927 δεν φορούσαν οι γυναίκες της Κρανιάς φουστάνια (πρωτευουσιάνικα) όταν χόρευαν κι όταν δεν χόρευαν. Και οι κρανιώτες δεν είχαν όμορφα σακάκια και γραβάτες. Τα δέντρα που μοιάζουν με του ΑηΛιά της Κρανιάς μη μας παρασύρουν τέτοια μέρη υπάρχουν κι αλλού. Καταλήγω λοιπόν με τις παρατηρήσεις μου: ότι ο χορός αυτός δεν είναι στην Κρανιά (μας) της Ελασσόνας, όπως κι αυτοί που είναι στη φωτο δεν είναι Κρανιώτισσες και Κρανιώτες. Είναι φωτο σε κάποια άλλη Κρανιά, το 1927 ναι, αλλά δεν έχει σχέση με το χωριό μας. Αυτός που πρώτα τη δημοσίευσε στη Μαυρελίτικη εφημερίδα , χωρίς να ξέρει αυτά τα παραπάνω, ή χωρίς να το βασανίσει, παρέσυρε και έφερε την δημοσίευση που οι Κρανιώτες αναπαράγουν με αναδημοσιεύσεις. Χρήστο, νομίζω ότι αν οι παρατηρήσεις μου στέκουν και με τη δική σου κρίση, ας γίνει διόρθωση, αποκατάσταση μιας πλάνης που ξεκίνησε από την εφημερίδα Μαυρελίου. Φιλικά Παύλος Λάλος (20-3-2026).

16 ώρ.

Απάντηση

Αποστολή μηνύματος

Απόκρυψη

Συντάκτης

Ιστολόγιο Κρανέας Ελασσόνας

Παύλος Λάλος Καλησπέρα, Παύλο. Καταρχάς σε ευχαριστούμε για τις σημαντικές και λεπτομερείς επισημάνσεις σου. Θα ήθελα ωστόσο να σε ρωτήσω, ως γνώστη της τοπικής μας ιστορίας, αν εκείνη την εποχή είχαν ανεπτυγμένες εμπορικές ή συγγενικές σχέσεις οι Κρανιώτες με τους Μαυρελιώτες, όπως αναφέρεται στο άρθρο της εφημερίδας των Μαυρελιωτών. Το ρωτάω αυτό μήπως αυτές οι σχέσεις των δύο χωριών ενίσχυσε την ιστορία της συγκεκριμένης φωτογραφίας. Να είσαι καλά! Καλό απόγευμα!

15 ώρ.

Απάντηση

Κορυφαίος θαυμαστής

Παύλος Λάλος

Ιστολόγιο Κρανέας Ελασσόνας Χρήστο, δεν θα πω άλλα για τη φωτο. Όσο αν υπήρχαν σχέσεις (γάμοι) υπήρχαν, με τα γύρω χωριά Γιαννωτά (όπου γνώρισα έναν ποιητή λαϊκό από μάνα Κρανιώτσα (σίϊ του Γληγόρη του ξυλουργού, αλλά και ποιο μακρινά ως την Πάδη Κοζάνης όπου π.χ. μια θεια χήρα Λάλου δευτεροπαντρεύτηκε παίρνοντας μαζί της και τον (γιο) Θύμιο Λάλο, που έζησε εκεί, με οικογένεια. ένας προπροππάπος μου Καραμάνης έδωσε σε γάμο 2 κόρες σε διπλανά χωριά, αλλά δεν ήξερε ούτε η μάνα μου που. Στο Λουτρό και Δεσκάτη έγιναν γάμοι, όπως με τον Παπαδή στο Λουτρό η θειά μου Μαρία Βλάχου, όμως αυτό λέγονταν ξενόχωρα και δεν ήταν συνηθισμένο. Δεν άκουσα (εγώ) για γάμο στο Μαυρέλη, ίσως να έγινε. Το Μοναστήρι της Παλιοκαρυάς το επισκέπτονταν Μαυρελίτες (υπάρχει ενθύμηση) ενώ ο ζυμωτής της Μονής πριν το 1930 ήταν από την Αχελινάδα- κοντά στο Μαυρέλι, που ήταν τσιφλίκι της Μονής Παλιοκαρυάς, ο δε προτελευταίος Ηγούμενος Διονύσιος Λάμαρης ήταν Δεσκατιώτης και έκανε δικαστήρια τους Κρανιώτες κτηνοτρόφους γιατί βοσκούσαν στα λιβάδια όπου σήμερα το Πεδίο Βολής. Καλό βράδι.

15 ώρ.

Απάντηση

Αποστολή μηνύματος

Απόκρυψη

ευαγγελια καρναβα

Αποκλείεται δεν είναι από κρανια δεσκατης γρεβενών έτσι ήταν τότε είναι από άλλο μέρος

16 ώρ.

Απάντηση

Αποστολή μηνύματος

Απόκρυψη

Θεσσαλικό Ημερολόγιο: Νέος Τόμος (89ος) - Περιεχόμενα

 

ΘΕΣΣΑΛΙΚΟ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΚΟ

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΥ 89ου ΤΟΜΟΥ 

ΝΤΑΣΙΟΣ ΦΩΤΗΣ, Οι επικράτειες των αρχαίων θεσσαλικών πόλεων 

SPRAWSKI SLAWOMIR, Σχόλια για τον Ακρίσιο, τον μυθικό ιδρυτή της Λάρισας

KAYAPINAR LEVENT – KAYAPINAR AYSE, Ο Γόλος (Βόλος) στην 

   οθωμανική απογραφή του 1521

ΓΟΥΛΟΥΛΗΣ ΣΤΑΥΡΟΣ, Είναι η Λάρισα η ανώνυμη πόλη  που αλώ- 

    θηκε από τον βούλγαρο ηγεμόνα Συμεών το 918 (Κεκαυμένος, κεφ. 33,  Διήγηση Γ΄);                                                                                              

ΚΛΗΜΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΘ., Το υπόμνημα εκλογής του επισκόπου Θαυμακού Συμεών στη Μονή της Πέτρας Καταφυγίου (Μάιος 1659)

ΣΠΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ Κ., Φυλακισμένοι Θεσσαλοί μετά την επανάσταση του 1854 

ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΤΑΣΟΣ Γ., Η αγορά της Αιγάνης του Κάτω Ολύμπου από  τους κατοίκους της το έτος 1927

ΒΑΡΑΚΛΙΩΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΤΡΙΑΝΤ., Ο Απηλιώτης άνεμος και η κατα

στροφή  μεγάλου μέρους του περσικού στόλου στις ανατολικές ακτές  του Πηλίου τον Αύγουστο του 480 π.Χ.     

ΖΥΓΟΥΡΗΣ ΒΑΣΙΛΗΣ, Οι συγκοινωνίες στα Τρίκαλα την εποχή της ενσωμάτωσης στο ελληνικό κράτος (1881) 

ΤΑΤΣΙΟΣ ΣΤΕΡΓΙΟΣ, Η Παιδεία στην περιφέρεια της Αγιάς τους 18ο-19ο αιώνες 

ΣΤΕΦΑΝΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ, Πληροφορίες για τον οικισμό Αγία Τριά-δα  της Καρδίτσας    

ΣΠΑΝΟΣ ΚΩΣΤΑΣ, Επίσκοποι των Σταγών της περιόδου 1537/1538-1808

ΤΖΕΛΛΑ ΣΟΦΙΑ, Το συμβόλαιο πώλησης του χωριού Γοργοβίτες του Πα-λαμά (1900)

   ΜΠΡΕΝΤΑΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΑΠ., Η διαμάχη Πορτινών  και Μπελε-τσιωτών  για το νερό του Πορταϊκού. Τα σύνορα των χωριών και η οριστική λύση  του θέματος   

ΜΠΑΛΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ ΙΩ., Η συμμετοχή του Παναγιώτη Νικοτσάρα στον  Επαναστατημένο Όλυμπο

ΧΑΝΙΚΑΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ, Αναδίφηση στα αρχεία της Μητροπόλεως 

   Τρίκκης

ΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ, Ο ζωγράφος Ιωάννης Στεργίου, ένας Καλλιτέχνης του 19ου αι. από το Κακοπλεύρι της Καλαμπάκας 

ΚΑΡΑΜΠΕΡΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗΜ., Η πρώτη απόπειρα πριν από 70 χρό-νια έκδοσης των απάντων του Ρήγα Βελεστινλή από τον Λέανδρο Βρα-νούση 

ΤΣΑΚΝΑΚΗΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ, 14 έγγραφα από το αρχείο της Τσαρι-τσάνης   αναφερόμενα στις  μονές Αγ. Αθανασίου και Αγ. Δημητρίου (1804-  1847)     

ΚΑΛΟΥΣΙΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ., Τρικαλινά Σύμμεικτα ΝΣΤ΄ 

ΦΟΥΡΤΟΥΝΑΣ ΓΙΑΝΝΗΣ, Εννιά ανέκδοτα έγγραφα του Τρικερίου από το αρχείο του δημάρχου Νικ. Φουρτούνα (1774-1844) 

ΜΥΛΩΝΑΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ, Τρία πωλητήρια έγγραφα από υον κώδικα 59 της Μονής Αγ. Βησσαρίωνα – Δουσίκου (1760-1784) 

ΜΑΓΑΛΙΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ, Το έθιμο του ‘Λάζαρη’ στην ευρύτερη περιοχή  του Παλαμά της Καρδίτσας

ΒΟΥΖΑΞΑΚΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ, Προϊστορικές θέσεις στο νοτιοα-νατολικό άκρο της πεδιάδας της Καρδίτσας   

ΚΑΡΑΝΑΣΙΟΥ ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ, Δύο αγωνιστές του 1821. Ο Τρικαλινός Ευ στάθιος Παπαευθυμίου και ο Θεσσαλός Κώστας Μιχαήλ

ΑΓΓΕΛΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ Κ., Η ‘Απιστία’ των Χριστιανών της Καρδί-τσας   και η απελευθέρωση του Φαναρίου (1404)

ΝΑΚΟΥΛΑΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΙΚ., Το Βλαχογιάννι της Ελασσόνας την περίοδο 1506-1570, με βάση τρεις οθωμανικές απογραφές

ΤΖΟΥΜΕΡΚΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ, Ο ‘κατατρεγμός’ του μητροπολίτη Λαρί   σης Ανανία (1837-1853) από τους Χριστιανούς της επαρχίας του μέσα από ανέκδοτα έγγραφα

ΠΑΠΑΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΔΗΜ., Έγγραφα του Ελληνόκαστρου των Τρικά-λων στο αρχείο του συμβολαιογράφου Νικ. Αγιόψυχου 

ΚΑΟΥΝΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ, Άγνωστοι Πηλιορείτες αγωνιστές του 1821  

ΠΛΑΤΑΝΟΣ ΒΑΣΙΛΗΣ Φ., Διορισμοί και μεταθέσεις δασκάλων. Μέ-ρος τέταρτο. Διορισμοί και μεταθέσεις δασκάλων στον  νομό Μαγνησίας

ΠΟΥΛΙΑΝΙΤΗΣ ΚΩΣΤΑΣ, Ονοματεπώνυμα στου Πυργετό των Τρι-κάλων κατά την περίοδο 1911-1922  

ΡΕΧΑ ΚΑΤΕΡΙΝΑ, Η υδροκίνηση στο Λιβάδι της Ελασσόνας. Οι νε-ρόμυ λοι του Τιτιρέτσιου - Καπρίνη

ΝΤΑΛΛΑ ΑΘΑΝΑΣΙΑ, Περιλήψεις των εγγράφων του αρχείου του συμβολαιογράφου της Λάρισας Αναστασίου Β. Φίλιου (11.11.1881 - 2.1.1887) 

ΡΟΥΣΚΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ – ΓΕΩΡΓΑΚΟΠΟΥΛΟΥ ΙΦΙΓΈΝΕΙΑ, Λάρισα, Ο 

    κόσμος των εφημερίδων. Τρεις εφημερίδες με τίτλο Κήρυξ της πόλης

ΑΓΙΩΤΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΘ., Η ‘Σιδηρά Δεκαετία’ (1912-1922) και οι ε-πιπτώ-

   σεις στο ανθρώπινο δυναμικό της Κάπουρνας Μαγνησίας   

ΠΛΗΘΑΡΑ ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΑΠ. – ΝΑΚΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΝΙΚ., Από τα βοσκο   τόπια των Αγράφων στα χειμαδιά της Ακαρνανίας. Από το Πετροχώρι  στη Χρυσοβίτσα του Αστακού

ΚΑΤΣΑΡΑΣ ΝΙΚΟΣ ΙΩ., Πρωτοχρονιάτικα έθιμα στον οικισμό Σκο-πιά της Ελασσόνας    

   ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ

Παύλος Λάλος: "Καλόγερος από κρίμα φόνου"

 

ΚΑΛΟΓΕΡΟΣ ΑΠΟ ΚΡΙΜΑ ΦΟΝΟΥ 

(αφήγημα) του Παύλου Λάλου

Από το Μοναστήρι του Νικάνορα (του Οσίου) στην βόρεια πλευρά της Δεσκάτης προς Παλιουριά-Γρεβενά ερχόταν στο χωριό μου στα παιδικά μου χρόνια καλόγερος με 2 τουλάχιστον μουλάρια με μεγάλα κυπριά στο λαιμό που χτυπούσαν στο βηματισμό του ζώου και προανήγγειλαν την παρουσία του «Άγιου» και οι νοικοκυρές έδιναν υπέρ μνημοσύνου, για την Πρόθεση του Μοναστηριού, σε είδος που έριχνε σε σακιά: βρίζα, σιτάρι ή κριθάρι, σπάνια λεφτά. 

Μια χρονιά, είχε πια για τα καλά τελειώσει ο Εμφύλιος, ήρθε ένας καλόγερος και πέρασε κι από τα απέναντι σπίτια (γειτονιά προσήλια) που είχαν παιδί, τον μοναχό Ακάκιο, στο Άγιο Όρος. Η οικογένεια είχε 2 νέους θύματα από όλμο που ένας Λοχίας Γιάννης (αγνώστου επιθέτου) του Εθνικού Στρατού  το 1948-49  είχε ρίξει από τα σπίτια στον ΆηΘανάση όπου ήταν οχυρωμένοι, και έπεσε ο όλμος σε σπίτι στη γειτονιά προσήλιο, χωρίς να θέλει είναι αλήθεια, όπου βρήκε σκάζοντας τα δυο παιδιά και τα σκότωσε.

Στον Καλόγερο ξανά, ας έρθουμε, που ήταν έξω από τα σπίτια αυτά. Τον κάλεσε η οικογένεια του Ακάκιου να κάτσει να τον φιλέψουν για μεσημέρι. Είχαν ψημένο κατσίκι από το δικό τους κοπάδι. 

Έβαλαν πρώτα τα 2 ζώα του να πιουν νερό και να φάνε ταΐ στο σακούλι τους το καθένα, ξεφόρτωσαν και τα σακιά να ξεκουραστούν και μετά έκατσαν γύρω από τον ξύλινο σοφρά (τον τράπεζο). Τότε έπιασαν την κουβέντα πρώτα με λίγο κρασί, ώσπου να λιανίσουν το ψητό και να το βάλουν στο σοφρά. Τους είπε ότι το Μοναστήρι έκανε ανακαίνιση και γι’ αυτό χρειάζονταν βοήθεια, και οι καλόγεροι μένουν προσωρινά στο χωριό Σαρακίνα. Ρώτησε ένας τον μοναχό πως έγινε καλόγερος κι αυτός τους είπε: 

«Έγινα από ένα βαρύ κρίμα που έκανα και δεν μπορούσα να ησυχάσω. Ήμουνα στο Στρατό Λοχίας, Γιάννη με λέγαν τότε το κοσμικό μου όνομα, και χειρίζομαν τον όλμο, εδώ στο χωριό σας το ’49. Κι έριξα βλήμα με τον όλμο απέναντι από τη θέση που κρατούσαμε, να χτυπήσω «συμμορίτες» και το βλήμα έσκασε σ’ ένα σπίτι όπου σκοτώθηκαν δυο παιδιά(νέοι) που δε έφταιγαν σε τίποτα, Από τότε αρρώστησα, δεν είχα ησυχία, έχασα και τον ύπνο». 

Οι του σπιτιού στο άκουσμα έμειναν με ανοιχτό το στόμα, λουλούϊασαν που λέμε, από την τρομερή έκπληξη. Κανένας δεν άπλωσε χέρι στο ψητό που μια γυναίκα έβαλε μπροστά τους. Τότε σαν κάτι να ψυλλιάστηκε ο Καλόγερος και δεν είπε άλλη κουβέντα. Είπε ένας του τραπεζιού: «δικά μας ήταν τα 2 παιδιά που σκοτώθηκαν». 

Ο καλόγερος έμεινε αισθάνθηκε έναν σφάχτη στο στομάχι και δάκρυα κύλησαν απ’ τα μάτια του. «Σχωρνάτε με, σας παρακαλώ, δεν τόθελα»  είπε μόνο κι έμεινε να κλαίει, συντριμμένος. 

Πως τόφερε η μοίρα σ’ αυτό το σπίτι να μπει μουσαφίρης ο καλόγερος, αυτός ο φονιάς των παιδιών του σπιτιού! Το ψητό έμεινε άθικτο, ώσπου ο μοναχός μάζεψε τα πράγματά του και τα ζώα κι έφυγε. Έβαλε και στα κυπριά χορτάρι στουπωμένο να μη χτυπούν, να είναι η αναχώρηση σιωπηλά, και τράβηξε από τα Μπατζιλίκια το μονοπάτι για Δεσκάτη, φεύγοντας από το χωριό Κρανιά, όπου τον κυνηγούσε σαν ερινύα το πεπρωμένο.

Στο χωριό που τόμαθαν και έγινε το θέμα συζήτησης, ο ποιητής μπάρμπα Κώστας* σκάρωσε ένα τετράστιχο, σαν χρονογράφημα τηλεγραφικό:

Λοχίας Γιάννης σκότωσε

τα παλικάρια εκείνα,

και τώρα έγινε παπάς 

και ζει στη Σαρακήνα.  

[*ποιητής, ο Κώστας Κατσαρός, γνήσιος λαϊκός Κρανιώτης πηγή σοφών στιχουργημάτων, κτηνοτρόφος, που έλεγε από μνήμης τα στιχουργήματά του, τα οποία μάθαινε σχεδόν όλο το χωριό, Κρανιά Ελασσόνας. Το τετράστιχο μου το είπε ο Γιώργος, δισέγγονος του ποιητή μπάρμπα- Κώστα].

(22/12/2025) Παύλος Λάλος

Πηγή: "Ελευθερία" Λάρισας

Χρίστος Ζαφείρης: Παιδικές μνήμες από το αποκλεισμένο από τα χιόνια σπίτι στο χωριό

 

Η Κρανιά, το χωριό μου, χιονισμένη

Ένα υπέροχο κείμενο από τον συμπατριώτη μας δημοσιογράφο, συγγραφέα και φιλόλογο Χρίστο Ζαφείρη, ο οποίος θυμάται τα παιδικά "χιονισμένα" χρόνια στο χωριό, την Κρανιά Ελασσόνας.

Στους παλιούς χειμώνες τα πολλά χιόνια που έπεφταν στο χωριό προκαλούσαν μεγάλα προβλήματα στις αναγκαίες μετακινήσεις, στα σχολεία που έκλειναν για βδομάδες, στις απόμακρες στάνες, στις προμήθειες βασικών αναγκών της οικογένειας. Για μετακίνηση με αυτοκίνητο ούτε λόγος, κι όταν υπήρχε ανάγκη σε άρρωστο, αναλάμβαναν την επιχείρηση κάποιοι ψυχωμένοι νεαροί χιονοδρόμοι τυλιγμένοι με χοντρά μαλέτα, σκουφιά και κάπες.  Μια φορά τουλάχιστον στη διάρκεια του χειμώνα αποκλειόμασταν από τον έξω κόσμο για μέρες με το πολύ χιόνι που έκλεινε τις πόρτες με τα ανεμοσούρια που συσσωρεύονταν  σε μεγάλο ύψος μπροστά τους. Ένα πρωινό θυμάμαι πως ανοίξαμε την πόρτα και είδαμε έναν άσπρο τοίχο να φράζει την έξοδο. Τότε με φτυάρια και άλλα εργαλεία ανοίξαμε ένα τούνελ για να φτάσουμε ως την αυλή που ήταν η ξυλαποθήκη για να πάρουμε ξύλα για το τζάκι. Το χιόνι το κουβαλήσαμε με τσίγκινους τενεκέδες, τροβάδες και μπακράτσια μέσα από το σπίτι και το ρίχναμε έξω, από την πίσω πόρτα όπου είχε λιγότερο χιόνι, γιατί ο τοίχος του γειτονικού αχυρώνα έκοβε τον βορειοδυτικό ελατίσιο αέρα και δεν μαζευόταν ανεμοσούρι.

Οι οικογένειες της Κρανιάς Ελασσόνας το 1846

 

Είναι πραγματικά μεγάλη ευλογία για τη Λάρισα, τη Θεσσαλία και την επιστήμη της Ιστορίας η ανελλιπής έκδοση του "Θεσσαλικού Ημερολογίου" από το 1980. Το "Θεσσαλικό Ημερολόγιο" ίδρυσε, διευθύνει και εκδίδει ο ακούραστος φιλίστωρ συμπατριώτης μας, από τη Δεσκάτη Γρεβενών, Κώστας Σπανός, ο οποίος τιμήθηκε από την ελληνική Πολιτεία δια του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας για την όλη προσφορά του στην Ιστορία και στα Γράμματα εν γένει. 

Στον προηγούμενο, 85ο Τόμο, του "Θεσσαλικού Ημερολογίου" (Άνοιξη 2024) συμμετείχε και ο συμπατριώτης μας ερευνητής της ιστορίας, συγγραφέας και συνεργάτης του "Θεσσαλικού Ημερολογίου" Γιώργος Ι. Μπαλής με θέμα: "Οι οικογένειες της Κρανιάς Ελασσόνας το 1846". Πρόκειται για μία ακόμη σημαντική μελέτη του Γιώργου Μπαλή δια της οποίας πληροφορούμαστε για την ιστορία του χωριού μας, τις οικογένειες του, αλλά και ξεχωριστά για τα πρόσωπα των οικογενειών αυτών και μάλιστα ακόμη και με χαρακτηριστικές λεπτομέρειες της εξωτερικής τους εμφάνισης. Έτσι, ο Γιώργος Μπαλής κατορθώνει όχι μόνο να ανασκάψει ιστορικά το χωριό μας κατ' αυτήν την περίοδο της Τουρκοκρατίας, στα μέσα του 19ου αιώνα, αλλά ακόμη περισσότερο να διεισδύσει και στην ανθρωπογεωγραφία των οικογενειών της Κρανιάς. 

Στη συνέχεια παραθέτουμε εξ ολοκλήρου τη σχετική έρευνα του Γιώργου Μπαλή εκφράζοντας παράλληλα και τις ευχαριστίες μας προς το πρόσωπο του εκδότη του "Θεσσαλικού Ημερολογίου"  Κώστα Σπανού για την άδεια της δημοσίευσής της. 

Παύλος Λάλος: "Φίδι με κέρατα"

 

* Από τον Παύλο Λάλο

(Στη μνήμη του εκπαιδευτικού-αυτοδιοικητικού

– ανθρώπου Χρήστου Μιχαλέ)

Είχε ήλιο, αλλά έκανε νοεμβριάτικη ψύχρα. Σταθήκαμε τρία άτομα στο μοναδικό Παντοπωλείο-καφενείο στα Αμπέλια, στον πεδινό οικισμό της ορεινής κωμόπολης με τους πολλούς πολύτεκνους. Μια, μοναδική, παρέα ντόπιων αντρών γύρω από ένα τραπέζι, πλάι στην αυτοσχέδια σόμπα (ανακατασκευή από θερμοσίφωνα) που τροφοδοτούνταν με γερά κούτσουρα, μας έκανε το ορίστε, να μας κεράσουν τον καφέ, μα και για να θέσουν τα προβλήματα του οικισμού στον έναν από τους τρεις μας, τον καθηγητή κ. Χρήστο, που ήταν και τοπικός πρόεδρος: Η γεώτρηση δε δουλεύει, μέρες τώρα, και μένουν χωρίς νερό στα σπίτια, κι αν κάποιοι κακοπληρωτές δεν πληρώνουν τον λογαριασμό του νερού, οι άλλοι νοικοκύρηδες που πληρώνουν τι φταίνε; Δόθηκαν εξηγήσεις και η κουβέντα πέρασε σε άλλα, όπως αν υπάρχουν παλιές φωτογραφίες, που μαζεύει ο Θανάσης (ένας από τους τρεις μας). Μετά πέταξε την ερώτηση ο ίδιος ο Θανάσης, τετραπέρατο πειραχτήρι, που τους γνώριζε: «Δε μου λες μπάρμπα Δήμο, σαν μεγαλύτερος, άκουσες για κάνα φίδι εκεί στο ξέφωτο απάνω στον Πύργο;». «Ε», απαντάει εκείνος, χωρίς πολύ προθυμία, «όλοι το λεν ότι στον Πύργο απάν’ βγαίνει ένα πολύ μεγάλο φίδι».

Ήταν το ξεκίνημα. Τον λόγο πήρε σιγανά ένας εξηντάρης αδύνατος: «Κι εδώ έξω, στο Βαρκό, βγαίνει φίδι μεγάλο σαν γριντιά και όταν σέρνηται στα χόρτα ακούγεται βουητό και σφύριγμα. Τ’ άκουσαν πολλοί».

«Σαν γρεντιά;» ρώτησε ο δημοσιογράφος της παρέας των τριών. «Και τι τρώει αυτό; Τέτοιο μεγάλο θα κάνει ζημιά για να χορτάσει θα αρπάζει αρνιά και κότες». «Δεν κάνει καμιά ζημιά» απάντησε ο ίδιος, «πρέπει να βρίσκει άγρια ζ’λάπια λαγούς, ξέρω ‘γω; Είνι τρανό πάντως κι όταν περνάει αφήνει μονοπάτι στο χορτάρι σαν ροδιά, από ρόδα».

«Μήπως το παρακάνετε, από φόβο και το νομίζετε τόσο μεγάλο;» ξαναρώτησε ο δημοσιογράφος.

«Όχι, λέει ο τρίτος των ντόπιων, δεν το παρακάνουμε. Είναι τρανό και σφυρίζει, σαν βουητό ακούηται. Κι ο ξάδερφός μου ο Νάσιος το είδε, και λέει ότι είναι χοντρό σαν γριντιά, σαν το μπουρί απ’ τη σόμπα αυτήν».

«Και θα είναι το ίδιο φίδι πάνω στον Πύργο που κυκλοφορεί εδώ στο βαρκό και γύρω;» έπεσε πάλι ερώτηση απ’ τον Θανάση, με σοβαρότητα. «Πόσα χιλιόμετρα απέχουν τα δύο αυτά σημεία;».

«Μ’ θα είνι 15 χιλιόμιτρα», είπε ο μπάρμπα Δήμος. «Αυτά περπατούν μιγάλες αποστάσεις, δεν στέκουντι σ’ ένα σημείου. Μόνο δεν ξέρει καένας που φωλιάζει. Ίσως είνι το ίδιου». «Ναι», λέει και τρίτος, «το φίδι το είδαν και σε άλλο μέρος εκτός από το Βαρκό, είναι μεγάλο, χοντρό κι έχει και κέρατα». «Τι κέρατα έχει, πώς είναι αυτά;» ρώτησε ο δημοσιογράφος.

«Να κέρατα στο κεφάλι τ’, όπως έχ’ν τα βόδια» ήταν η σοβαρή απάντηση με βεβαιότητα ανθρώπου που δε σηκώνει αμφισβήτηση.

«Μήπως το ‘χει φωτογραφίσει κανένας;». «Μπα, πού να βρεις μηχανή όταν περνάει!» η απάντηση. «Μήπως είδατε φιδόκαμ’σο, το δέρμα που αλλάζουν τα φίδια και μένει στο χώμα;». «Μπα, πού! Δεν είδε κάνας».

Το πράγμα έφτασε σε οριακό σημείο. Οι τρεις επισκέπτες ένοιωσαν ότι αν κοντράριζαν τους ντόπιους περισσότερο, θα μάλωναν αφού είχαν δύο διαφορετικές απόψεις για το θέμα που συζητούσαν. Από τη μια «υπάρχει φίδι στην περιοχή με τα χαρακτηριστικά που περιέγραφαν» και από την άλλη βαθειά αμφισβήτηση «τι κουραφέξαλα λένε αυτοί οι άνθρωποι, για τέρατα, σαν του Αμαζονίου, ανακόντες στην Ελλάδα του 2013, σαν τους πύθωνες των αρχαίων Ελλήνων που σκότωσε ο Απόλλωνας στους Δελφούς και ο Άγιος Γιώργης τον δράκο της πηγής». Σηκώθηκαν, τι άλλο να κάνουν, τους χαιρέτισαν, «ευχαριστούμε για τον καφέ» και βγήκαν από το καφενείο- παντοπωλείο, μπήκαν στο αυτοκίνητο.

«Τι λές εσύ πρόεδρε;» είπε ο Θανάσης τον Χρήστο.

«Τι να πω, ντόπιος είμαι, αλλά δεν τους καταλαβαίνω. Αν ζει εδώ τέτοιο ζώο, θα έπρεπε να το αναφέρουμε στους επιστήμονες, σαν βιολογικό φαινόμενο. Όμως, το θεωρώ μια μυθοφαντασίωση, που και άλλη φορά στο πάνω χωριό είχαμε παρόμοιο. Τότε με τον Εμφύλιο, πολλοί έβλεπαν αγίους στα παράθυρα του σχολείου. Εδώ με το φίδι, από στόμα σε στόμα το έδωσαν μεγάλες διαστάσεις, άνθρωποι κατά τα άλλα που κινούνται με αυτοκίνητα και με κινητά τηλέφωνα στα χέρια! Είναι ένα από τα τρελά της επαρχίας. Το θεωρώ ιδιορρυθμία που την παραβλέπουμε».

Έτσι, σταμάτησε εκεί η κουβέντα και πήγαν για να δουν από κοντά τα εναπομείναντα ερείπια Κάστρου στην Παλιάσκια, πάνω σε πουρναρόλοφο με καταπληκτική θέα προς τον Όλυμπο.

Παύλος Λάλος

Πηγή: Ελευθερία Λάρισας

Μητρόπολη Ελασσώνος: Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε η 2η Ημερίδα Εκκλησιαστικής Ιστορίας (ΦΩΤΟ)

 

ΟΙ ΑΡΧΙΕΡΕΙΣ ΠΟΥ ΣΦΡΑΓΙΣΑΝ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΑΠΟ ΤΟ 870 Μ.Χ. ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε η 2η Ημερίδα Εκκλησιαστικής Ιστορίας της Ιεράς Μητροπόλεως Ελασσώνος, την Πέμπτη 30 Οκτωβρίου στο Πνευματικό Κέντρο της Ιεράς Μητροπόλεως, με θέμα: «Ἡ Ἐπισκοπή Ελασσώνος καί οἱ Ἀρχιερεύσαντες ἐν αὐτῇ». Ο θεσμός αυτός, που ξεκίνησε πέρυσι, με προτροπή και ευλογία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ελασσώνος κ.κ. Χαρίτωνος, έχει ως στόχο να αναδείξει και να προβάλει ιστορικά πρόσωπα, γεγονότα, αγίους και λογίους που έδρασαν στην Ιερά Μητρόπολη Ελασσώνος.

Στη φετινή ημερίδα, έγινε λόγος για τους αρχιερείς που αρχιεράτευσαν στην Ιερά Μητρόπολη, από τότε που έχουμε στοιχεία για την ύπαρξη πρώτου επισκόπου (γύρω στο 870 μ.Χ.) μέχρι και το σήμερα. Έγινε αναφορά  στο βίο τους, στις ενέργειές τους ως μητροπολίτες, καθώς και στο πλούσιο πνευματικό, φιλανθρωπικό, εθνικό αλλά και πολιτιστικό έργο που άφησαν ως παρακαταθήκη.

Ιδιαίτερη μνεία έγινε στη μακραίωνη ιστορία και παράδοση της Μητρόπολης, από την έρευνα της οποίας συνεχώς προκύπτουν νέα ιστορικά στοιχεία για την τοπική εκκλησιαστική ιστορία.

Η ημερίδα ξεκίνησε με τον χαιρετισμό του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ελασσώνος κ.κ. Χαρίτωνος, ο οποίος αφού καλωσόρισε στην ημερίδα τον Θεοφιλέστατο Επίσκοπο Μπουρούντι κ.κ. Ισαάκ, ευχαρίστησε τους ομιλητές για το ενδιαφέρον που έδειξαν στο να μελετήσουν, να ερευνήσουν αλλά και να προβάλλουν νέες πτυχές της τοπικής εκκλησιαστικής ιστορίας. Χαιρετισμό επίσης απηύθυνε ο Δήμαρχος της Ελασσόνας κ. Νικόλαος Γάτσας, ο οποίος υπογράμμισε τη σημασία τέτοιων εκδηλώσεων για την προβολή της ιστορίας και της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου.

Στη συνέχεια τον λόγο πήρε ο  προεδρεύων του πρώτου μέρους της ημερίδας, ο γνωστός φιλίστορας και εκδότης του Θεσσαλικού Ημερολογίου κ. Κώστας Σπανός ο οποίος ευχαρίστησε για ακόμη μια φορά τον Μητροπολίτη κ. Χαρίτωνα για την ιδιαίτερη μέριμνα που δείχνει να αναδειχτεί η τοπική εκκλησιαστικη ιστορία.

Πρώτος ομιλητής, ο κ. Ευάγγελος Τσακνάκης, ο οποίος αναφέρθηκε στην ιστορική διαδρομή της Επισκοπής Δομενίκου και Ελασσώνος, υπογραμμίζοντας τη συμβολή της στην Παιδεία, καθώς και στη διαφύλαξη και ανάδειξη της συλλογικής Μνήμης.

Ακολούθησε ο κ. Νικόλαος Τάχατος, ο οποίος μίλησε για τις Πατριαρχικές Πράξεις κατάργησης της Μητρόπολης Δεσκάτης και της Επισκοπής Πέτρας το 1896, όπου ουσιαστικά αυτές οι Πατριαρχικές αποφάσεις αποτέλεσαν την δημιουργία και τη διαμόρφωση των ορίων της Μητροπόλεως Ελασσώνος όπως είναι σήμερα.

Αμέσως μετά,  ο κ. Γεώργιος Μπαλής, αναφέρθηκε στο χρονικό της αρχιερατικής διαδοχής της Μητρόπολης μέχρι και σήμερα, βασιζόμενος σε πλούσιο αρχειακό και βιβλιογραφικό υλικό.

Το πρώτο μέρος έκλεισε ο κ. Γεώργιος Νακούλας, ο οποίος παρουσίασε επιγραφές και ενθυμήσεις που αναφέρονται στους Αρχιερείς της Μητροπόλεως, αποκαλύπτοντας πολύτιμες ιστορικές πληροφορίες από ναούς, μοναστήρια και παλαίτυπα βιβλία της περιοχής.

Μετά από σύντομο διάλειμμα, ακολούθησε το δεύτερο μέρος, με συντονιστή τον κ. Δημήτριο Λιάκο, Δρ. Αρχαιολόγο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους.

Πρώτος ομιλητής, ο Πανοσιολογιώτατος Αρχιμανδρίτης  π. Βασίλειος Παπανικολάου, ο οποίος παρουσίασε τη χορεία των Αγίων και αγιασμένων Ιεραρχών της Ιεράς Μητροπόλεως. Μια χορεία επτά ανθρώπων, συγκαταλέγοντας και τους δύο Αποστόλους, Ανδρέα και Ηρωδίωνα, τους ιεράρχες Συμεών, Βησσαρίωνα, Αρσένιο, Δαμασκηνό και Τιμόθεο. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι με τη φώτιση του Θεού αλλά και την ιστορική έρευνα ίσως αναδειχθούν κι άλλες αγιασμένες μορφές που δεν γνωρίζουμε ακόμα.

Ακολούθησε ο κ. Κώστας Σπανός, ο οποίος αρχικά τόνισε ότι ο επισκοπικός κατάλογος της Ελασσόνας, όπως και άλλων επαρχιών, παρουσιάζει κάποια ιστορικά κενά, τα οποία προσπάθησε ο ίδιος να αναπληρώσει μέσα από την ανακοίνωσή του. Παρουσίασε δύο συνώνυμους αρχιεπισκόπους της Ελασσόνας, τον Αθανάσιο Α΄ που αρχιεράτευσε την περίοδο 1655-1657 και τον Αθανάσιο Β΄ που αρχιεράτευσε την περίοδο 1709-1725.

Αμέσως μετά, τον λόγο έλαβε ο Ιερολογιώτατος Διάκονος π. Παναγιώτης Σοφιανός, ο οποίος έφερε στο φως μια πολύ ενδιαφέρουσα χειρόγραφη μαρτυρία του Κωνσταντίνου Οικονόμου του εξ’ Οικονόμων που εξιστορεί τη πλαστογράφηση της παραίτησης του Ελασσώνος Παρθενίου Α΄, από τον διάκονό του, Παρθένιο.

Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με την ανακοίνωση του κ. Ανδρέα Γκανάτσιου, η οποία είχε ως θέμα τον Μητροπολίτη Ελασσώνος Νεόφυτο Ευαγγελίδη (1910-1917) και τις ενέργειές του ως Μητροπολίτου. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην υποδοχή του ελληνικού στρατού στην Τσαριτσάνη στις 6 Οκτωβρίου 1912, στη μεταφορά της έδρας της μητρόπολης από την Τσαριτσάνη στην Ελασσόνα, καθώς και στη πλούσια πνευματική δράση του σε αυτή.

Στο τέλος της ημερίδας διανεμήθηκε ο τόμος των πρακτικών της περσινής 1ης Ημερίδας και κλείνοντας τις εργασίες, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ελασσώνος κ.κ. Χαρίτων ευχαρίστησε εγκάρδια τους εισηγητές και τους παρευρισκόμενους, εκφράζοντας την ικανοποίησή του για την επιτυχή διοργάνωση της ημερίδας και την ευχή ο θεσμός αυτός να συνεχιστεί και τα επόμενα χρόνια, προς δόξαν Θεού και αδιάλλειπτη ανάδειξη της τοπικής μας Εκκλησίας.

Ακολουθούν οι φωτογραφίες του Γιώργου Ι. Μπαλή: