Δημοσιεύουμε φίλες και φίλοι, αγαπητοί συμπατριώτες, ένα
σοβαρό επιστημονικό άρθρο της Επίκουρης Καθηγήτριας του Παν/μιου Ιωαννίνων
Νικολέττας Τσιτσανούδη και του συμπατριώτη μας δημοσιογράφου Παύλου Λάλου που
ουσιαστικά αφορά το τοπικό γλωσσικό ιδίωμα των Κρανιωτών (με αναφορά στα
κουδαρίτικα) με αφορμή το συγγραφικό έργο του συμπατριώτη μας Γιώργου Ι. Μπαλή:
"Ο Πλούτος του Αριστοφάνη στην ξηροκρανιώτικη ντοπιολαλιά". Αξίζει να
επισημάνουμε ότι στην Κρανιά τα Κουδαρίτικα, όπως φαίνεται και από την έρευνα, αφομοιώθηκαν
πλήρως στην καθημερινή γλωσσική επικοινωνία των Κρανιωτών και στο τοπικό τους
γλωσσικό ιδίωμα. Τέτοιο παράδειγμα πλήρους γλωσσικής αφομοίωσης των μαστορικών
δεν συναντάται σε άλλα μέρη της Ελλάδας
που μιλούσαν τα κουδαρίτικα ή μαστορικά.
Νικολέττα Τσιτσανούδη – Μαλλίδη
Επίκουρη Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων,
nitsi@cc.uoi.gr
Παύλος Λάλος
Συγγραφέας, Δημοσιογράφος, pauloslalos@yahoo.gr
Περίληψη
Με αφορμή την πολύ πρόσφατη μετάφραση του «Πλούτου» του
Αριστοφάνη στη λεγόμενη «ξηροκρανιώτικη ντοπιολαλιά» από λαϊκό μεταφραστή, η
εργασία επιχειρεί να φωτίσει ένα επηρεασμένο από τη θεσσαλική διάλεκτο κράμα
γλωσσικών ποικιλιών το οποίο, σε συνδυασμό
με κοινωνικούς παραμέτρους, επιτρέπει τη δημιουργία μιας
ειδικότερης συνθηματικής γλώσσας που ονομάζεται «τα μαστόρικα». Η τοπική
διάλεκτος της ορεινής «Ξηροκρανιάς» Ελασσόνας συγκροτεί μία γεωγραφική διάλεκτο
η οποία ωστόσο διαπλέκεται με στοιχεία κοινωνικής διαλέκτου. Κατά συνέπεια,
καθίσταται πολύ δύσκολη εάν όχι και επισφαλής η αυστηρή οριοθέτηση της
συγκεκριμένης τοπικής λαλιάς ως αμιγούς οριζόντιας παραλλαγής ή ως ανόθευτης
κοινωνικής ποικιλίας. Σε αρκετές μάλιστα περιπτώσεις η διαφοροποίηση μοιάζει να
κινείται στα όρια μεταξύ
διαλέκτου και ιδιώματος. Η εργασία ολοκληρώνεται με το
συμπέρασμα ότι η δημιουργική όσμωση των γλωσσικών ποικιλιών α. παράγει ένα
ανθεκτικό στο χρόνο γλωσσικό αποτέλεσμα που αγγίζει το σήμερα, όπως είναι η
μετάφραση ενός αριστοφανικού έργου, και β. αιτιολογημένα οδηγεί στην προστασία
της περιζήτητης πλέον γλωσσικής ποικιλότητας.