Αντάμωμα 70ρηδων Κρανιωτών (ΦΩΤΟ)

 

Επιμέλεια: Κωνσταντίνος Γ. Κατσαρός,

Στο γενέθλιο τόπο που μας ενώνει και μας δίνει δύναμη στην καθημερινότητά μας, όπου κι αν κατοικοεδρεύουμε, ανταμώσαμε, στις 14 Αυγούστου 2026 στο χώρο του Δημοτικού Σχολείου, οι συνομήλικοι που γεννηθήκαμε στην Κρανιά το 1956. Με συγκινησιακή φόρτιση ανταλλάξαμε χαιρετισμούς, χειραψίες, αγκαλιές και φιλιά, ρωτώντας ο ένας να μάθει τα νέα του άλλου. Στη συνέχεια ο αφηγητής ανακοίνωσε τα ονόματα των συνομηλίκων που αποδήμησαν εις Κύριον. Κρατήσαμε ενός λεπτού σιγή στη μνήμη τους και αναφωνήσαμε το “ΑΙΩΝΙΑ ΤΟΥΣ Η ΜΝΗΜΗ”. Η συγκίνηση της στιγμής ήταν μεγάλη. Συνεχίζοντας πάρθηκαν παρουσίες και ένας ένας με τη σειρά πήρε το λόγο και με λίγα λόγια παρουσίασε τα προσωπικά του δεδομένα. Ακολούθησε η κοπή της πίτας των γενεθλίων.

Προχωρώντας βγάλαμε αναμνηστικές φωτογραφίες στα σκαλιά του σχολείου και αφήσαμε να ταξιδέψουν στον ουρανό του χωριού δύο ειδικά μπαλόνια με το λογότυπο “ΑΝΤΑΜΩΜΑ 70ΡΗΔΩΝ 1956-2026". Παρακολουθήσαμε τον εσπερινό στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου και στη συνέχεια, οικογενειακά πλέον, το αντάμωμα συνεχίστηκε στο φιλόξενο χώρο εστίασης “ΔΙΟΝΥΣΟΣ”. Η βραδιά κύλησε με τραγούδια, χορό, καλό φαγητό, πειράγματα, θύμησες παλιές για δασκάλους, καθηγητές και σχολικές ιστορίες. Εδώ τελείωσε το ταξίδι του ανταμώματος των 70ρηδων Κρανιωτών, με την ευχή όλων σύντομα να ξανανταμώσουμε.

Την εξαιρετική επιτυχία της συνάντησης επιμελήθηκαν οι: 

1. Κων/νος Κατσαβός (πρόεδρος) 2. Βασίλειος Γκουντούρας 3. Παναγιώτης Μαστρογιάννης και άλλοι που μπόρεσαν και συνέδραμαν. 

Οι διοικητικές μεταβολές της Κρανιάς από το 1919 έως το 2010

 

Ανατρέχοντας κάποιος στην Ιστοσελίδα της Ελληνικής Εταιρείας Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης είναι δυνατόν να δει όλα τα ΦΕΚ της εποχής αναλυτικά από τις διοικητικές μεταβολές του χωριού μας από το 1919 όταν ακόμη ανήκε στον Νομό Κοζάνης και την Επαρχία Γρεβενών έως και το 2010 που προσαρτάται πλέον στον Δήμο Ελασσόνας δια του "Καλλικράτη". 

Η διοικητική πορεία του χωριού μας είναι ευνόητο ότι έχει ιδιαίτερη αξία για την τοπική μας ιστορία.

Παρακάτω φαίνονται συνοπτικά αυτές οι μεταβολές του χωριού μας. 

Κάνοντας "κλικ" πάνω στο σχετικό ΦΕΚ μπορείτε να το δείτε. 

Κρανιά Δεσκάτης (Κοζάνης)

ΦΕΚ 211Α - 24/09/1919

Ο οικισμός ορίζεται έδρα της κοινότητας Κρανιάς Δεσκάτης

ΦΕΚ 10Α - 21/01/1943

Ο οικισμός αποσπάται από την επαρχία Γρεβενών του νομού Κοζάνης και υπάγεται στην επαρχία Ελασσόνος του νομού Λαρίσης

Κρανιά Δεσκάτης (Λαρίσης)

ΦΕΚ 243Α - 30/12/1965

Ο οικισμός μετονομάζεται σε Κρανέα Ελασσόνος

Κρανέα Ελασσόνος (Λαρίσης)

ΦΕΚ 243Α - 30/12/1965

Ο οικισμός προήλθε από τη μετονομασία του οικισμού Κρανιά Δεσκάτης

ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997

Ο οικισμός αποσπάται από την κοινότητα Κρανέας Ελασσόνος και ορίζεται έδρα του δήμου Αντιχασίων

ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010

Ο οικισμός αποσπάται από το δήμο Αντιχασίων και προσαρτάται στο δήμο Ελασσόνος

Εκτύπωση   Αρχείο csv   

Πηγή: ΕΕΤΑΑ

Το έθιμο του Αϊ Γιάννη του Κλήδονα στην Κρανιά Ελασσόνας - Λαογραφία, ποίηση, μουσική

 

Κρανέα Ελασσόνας 1935 (φωτογραφία)

Στις 24 Ιουνίου η Εκκλησία τιμά το Γενέσιον του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου και ανέκαθεν στο χωριό μας, την Κρανιά, αλλά και σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, τηρείται το έθιμο του Κλήδονα.

Στη συνέχεια παραθέτουμε το σχετικό λήμμα από το βιβλίο του αείμνηστου Κρανιώτη δασκάλου Ελευθερίου Λάλου, όπου ο συγγραφέας με γλαφυρό τρόπο εξιστορεί για το πώς ακριβώς τηρούνταν το έθιμο του Κλήδονα στο χωριό μας.

Παραθέτουμε, επίσης, τους στίχους των τραγουδιών που τραγουδούσαν οι προγονοί μας Κρανιώτες, αλλά και που τραγουδιούνται ακόμα και σήμερα στην Κρανιά κατά την εορτή του Αγίου Ιωάννου του Προδρόμου.

Θα κλείσουμε αυτό το συνοπτικό αφιέρωμα στο έθιμο του Κλήδονα με το τραγούδι του Θανάση Παπακωνσταντίνου "Κάτω απ' το μαξιλάρι", το οποίο εμπνεύσθηκε ο Θανάσης από αυτό το έθιμο του Κλήδονα στο χωριό του πατέρα του, την Κρανιά, και στο όμορο χωριό, από όπου κατάγεται η μητέρα του τραγουδοποιού, το Λουτρό. 

Χρήστος Γκουνέλας

Συνάντηση 70Άρηδων στην Κρανιά (1956-2026)

 

Οικογένεια αγριόχοιρων έξω από το χωριό (ΦΩΤΟ)

 

Μία οικογένεια αγριόχοιρων φωτογράφισε φίλος συμπατριώτης μας και μας απέστειλε τη φωτογραφία. Οι αγριόχοιροι με τα μικρά τους ήταν ακριβώς απέναντι από τη νότια διασταύρωση ("σέλωμα") με την εθνική οδό προς Γρεβενά. Θα ήταν ίσως καλό να υπάρξει και σχετική προειδοποιητική οδοσήμανση στην περιοχή για την προσοχή των οδηγών.  

Ο "Αρσαλιός" και η Αγία Τριάδα στην Κρανιά Ελασσόνας

 

Το ξωκλήσι της Αγίας Τριάδας στην Κρανιά Ελασσόνας 

Η γιορτή της Πεντηκοστής είναι η τελευταία πασχαλινή γιορτή, λέγεται δε τοπικά και "Αρσαλιός". Το γεγονός όμως ότι υπάρχει και τοποθεσία "Αρσαλιός" με ευρύτατη θέα, απέναντι από τα "Μαρμαρούλια" στη Χράπα, φανερώνει πόσο παλιές είναι οι ρίζες των γηγενών κατοίκων του χωριού. Στην τοποθεσία αυτή σύμφωνα με τον μακαρίτη δάσκαλο Ελευθέριο Λάλο, βρίσκονται υπολείμματα παλαιών τάφων και τοιχοποιίας. 

Χωρίς 2 Δίκτυα Κινητής Τηλεφωνίας η Κρανιά

 

Όπως μας ενημέρωσαν συγχωριανοί μας από χθες (19-5-2026) έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας δύο από τα τρία μεγάλα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας για το χωριό μας. 

Αυτό δημιουργεί ήδη μεγάλο πρόβλημα στην επικοινωνία όσων διαμένουν στην Κρανιά, ενώ σύμφωνα με τις αναφορές των συμπολιτών μας αυτό το πρόβλημα συμβαίνει συχνά.

Οι αρμόδιοι τοπικοί φορείς της Δημοτικής Κοινότητας Κρανέας και του Δήμου Ελασσόνας έχουν ενημερώσει σχετικώς τις εταιρίες τηλεπικοινωνιών για το πρόβλημα; Αν ναι, γιατί συνεχίζει να συμβαίνει και ως πότε θα συμβαίνει; Πού υπάρχει πρόβλημα και βγαίνουν εκτός λειτουργίας τα συγκεκριμένα δύο Δίκτυα; Πότε θα επανέλθουν τα Δίκτυα; Υπάρχει κάποια επίσημη απάντηση; 

Πρωτομαγιά στη φύση της Κρανιάς (ΦΩΤΟ)

 

Με αφορμή τον σημερινό εορτασμό της Πρωτομαγιάς δημοσιεύουμε δεκάδες όμορφες φωτογραφίες από τη φύση της Κρανιάς και στιγμές των ανθρώπων μαζί της.

Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ιστολογίου Κρανέας Ελασσόνας" και από το προσωπικό αρχείο δεκάδων φίλων και συμπατριωτών μας τις οποίες κατά καιρούς απέστειλαν στο Ιστολόγιο.

Ας κάνουμε λοιπόν μια μεγάλη βόλτα στη φύση της Κρανιάς και ας απολαύσουμε την πολυμορφία της.

Καλό μήνα! Υγεία και χαρά σε όλες και όλους!

Δείτε το πλούσιο φωτογραφικό άλμπουμ: 

ΕΝΑ ΠΑΣΧΑΛΙΑΤΙΚΟ ΤΗΣ ΚΡΑΝΙΑΣ: «Λύκος άρπαξε παιδί»

 

Τα πασχαλιάτικα τραγούδια της Κρανιάς Ελασσόνας, που χορεύονται (όσο οι γυναίκες κρατούν το έθιμο) για 3 μέρες Πασχαλιάς και όλες τις Κυριακές μετά, από του Θωμά ως και Πεντηκοστής, «με τα ίδια πάντοτε τραγούδια… με αργό ρυθμό… τα πιο πολλά λυπητερά» [βλ. Ελ.Ε. Λάλος, Κρανιά-Ελασσόνας ΙΣΤΟΡΙΑ-ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ, έκδοση 1985 (η πιο σωστή έκδοση, κατ’ εμέ, σε σύγκριση με του 2007) σελ. 497, όπου όλοι οι στίχοι, ως σελ. 504]. Ο χορός συνηθίζεται έξω από την εκκλησιά του Άη Δημήτρη (το λεγόμενο προαύλιο) και τα τραγούδια είναι μια κιβωτός ιστορίας-πίστης λαϊκής και αυτογνωσίας.

Η επιστροφή της Παναγίας στην Κρανιά (ΦΩΤΟ - ΒΙΝΤΕΟ)

 

Εικόνες και βίντεο από τη φετινή επιστροφή της εικόνας της Παναγίας από το ξωκλήσι της στο Φαράγγι της Χράπας στον ιερό ναό του Αγίου Δημητρίου στην Κρανιά.

Η Αναστάσιμη Χαρά όπως δηλώνεται μέσα από τα τραγούδια και τους χορούς των γυναικών του χωριού μας. Ταπεινά και αρχοντικά όπως ταιριάζει στη μεγάλη γιορτή της Ανάστασης. 

Χρίστος Ανέστη! Χρόνια πολλά με αναστάσιμη χαρά μέσα μας και έξω μας! 

Τις φωτογραφίες και τα βίντεο μας απέστειλε η συμπατριώτισσά μας Βασιλεία.

1ο ΒΙΝΤΕΟ Χορός γυναικών

2ο ΒΙΝΤΕΟ Πομπή της Παναγίας

Η ιστορία της Παναγίας στο φαράγγι της Χράπας στην Κρανιά (ΦΩΤΟ-ΒΙΝΤΕΟ)

 

Το ξωκλήσι της Ζωοδόχου Πηγής (Παναγίας) στο φαράγγι της Χράπας στην Κρανιά Ελασσόνας είναι απομεινάρι ενός πολύ παλιού μικρού μοναστηριού. Μια παλιά επιγραφή η οποία υπήρχε εντός του ναού ανέγραφε ότι ο ναός ανακαινίσθηκε από τους μοναχούς Μανασσή και Παρθένιο στις 15 Μαΐου κατά το έτος 960 μ.Χ. Επομένως η ημερομηνία ιδρύσεως του μικρού μοναστηριού είναι πιθανόν να είναι αρκετά πιο παλιά. Μέχρι τα μέσα περίπου του προηγούμενου αιώνα σώζονταν σε καλή κατάσταση και οι παλιές τοιχογραφίες.

Κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας η μονή φιλοξενούσε κλεφταρματολούς της περιοχής. Είναι δε πιθανόν να λειτούργησε και ως κρυφό σχολειό. Λέγεται ότι κλέφτες είχαν κλέψει την κόρη ενός Τούρκου αξιωματούχου από την περιοχή της Κατερίνης και την έφεραν να την κρύψουν σε μια παρακείμενη σπηλιά του μοναστηριού. Τουρκικό όμως απόσπασμα έφτασε στην περιοχή και έκαψε το μοναστήρι, αφού προηγουμένως ελευθέρωσε την Τουρκοπούλα. Το σημερινό ξωκλήσι είναι ό,τι απέμεινε από την καταστροφή που προκάλεσαν οι Τούρκοι. 

Πολιτιστικές Εκδηλώσεις στην Κρανιά - "Πάσχα 2026"

 

Με λαμπρότητα εορτάστηκε η 25η Μαρτίου στην Κρανιά (ΦΩΤΟ)

 

Με ιδιαίτερη λαμπρότητα και καλό καιρό εορτάστηκε σήμερα στο χωριό μας η διπλή εορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου και της Εθνικής Παλιγγενεσίας του 1821. Το πρωί τελέστηκε στον ιερό ναό του Αγίου Δημητρίου η Πανηγυρική θεία Λειτουργία από τον Ηγούμενο της Ιεράς Μονής Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Παλαιοκαρυάς π. Νεκτάριο και τους εφημέριους του χωριού μας ενώ ακολούθησε και η Δοξολογία για την Εθνική Επέτειο. Στη συνέχεια στην κεντρική πλατεία του χωριού τελέστηκε η επιμνημόσυνη δέηση, έγινε η κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο και εκφωνήθηκε ο πανηγυρικός της ημέρας. Οι εκδηλώσεις κορυφώθηκαν με τη διεξαγωγή της παρέλασης των μαθητών και μαθητριών των σχολείων του χωριού μας.  

Χρόνια Πολλά στους απανταχού συμπατριώτες/τισσες και φίλους/ες της Κρανιάς. Χρόνια Πολλά στην Πατρίδα μας! 

Οι φωτογραφίες που ακολουθούν είναι του Προέδρου της Τοπικής Κοινότητας Κρανέας Νικόλαου Γκουνέλα. 

Το έθιμο της συγχώρησης στην Κρανιά Ελασσόνας

   

Ο Προφήτης Ηλίας Κρανιάς, όπου κάθε χρόνο, την Καθαρά Δευτέρα, οι Κρανιώτες πετάνε τον χαρταετό τους

Απόψε, Κυριακή, στο χωριό μας, την Κρανιά, τηρείται το έθιμο της συγχώρησης. Οι μικρότεροι επισκέπτονται τους μεγαλύτερους (παππούδες, γιαγιάδες, θείους, θείες, νονούς, νονές) για να λάβουν τη συγχώρηση. Δηλαδή αφού τους ασπάζονται το χέρι (συνήθως μέσα στην παλάμη υπάρχει και κάποιο χρηματικό ποσό) λένε μεταξύ τους "συγχωρημένα" ("σχουρημένα" στην ντοπιολαλιά μας). Κατόπιν, οι μεγαλύτεροι προσφέρουν ("φιλεύουν") στους νεότερους τυρόπιτα, καθότι αυτή η Κυριακή είναι της Τυρινής, και σύμφωνα με την Παράδοση της Εκκλησίας, η κρεοφαγία σταμάτησε από την προηγούμενη Κυριακή, της Απόκρεω. Είναι δε η τελευταία μέρα κατά την οποία καταλύεται το τυρί και γενικά τα γαλακτοκομικά. 

Όλο αυτό το τελετουργικό της συγχωρήσεως, το οποίο τηρείται στο χωριό μας το βράδυ της Κυριακής, έχει τις ρίζες του στον Εσπερινό της Συγχωρήσεως, ο οποίος τελείται το απόγευμα της Κυριακής της Τυρινής, όπου στο τέλος, ο ιερέας, αφού σταθεί στο κέντρο του Ναού, ζητάει συγχώρηση από τους ενορίτες, αλλά και οι ενορίτες από αυτόν και μεταξύ τους. Μέσα από αυτή την πράξη καταδεικνύεται η αξία της μετάνοιας, η οποία θα πρέπει να είναι αληθινή για να έχει και νόημα η νηστεία της Σαρακοστής. Άλλωστε, και οι Φαρισαίοι της εποχής του Χριστού τα τηρούσαν όλα και μάλιστα "κατά γράμμα" (χωρίς όμως το πνεύμα, αλλά και την πράξη της Αγάπης). Ο Χριστός όμως μπήκε στον Παράδεισο με έναν ληστή που μετάνιωσε - ειλικρινά - την έσχατη στιγμή του θανάτου πάνω στον σταυρό. Και όπως ο Χριστός συν-χώρεσε με έναν ληστή, με μια πόρνη, με έναν τελώνη και εισήλθαν μαζί στον Παράδεισο το ίδιο και για μας αποτελεί μοναδική πρόκληση η Σαρακοστή, αλλά και κάθε στιγμή, να συν-χωρέσουμε (να χωρέσουμε μαζί) με τον καθένα και την καθεμιά προσωπικά - χωρίς διαχωρισμούς και διασπάσεις - στην ψυχή μας, στη σκέψη μας και, ασφαλώς, στην πράξη μας.  

Με την έμπρακτη μετάνοια λοιπόν καθαριζόμαστε πνευματικά για να διάγουμε χριστιανικά τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή και να φθάσουμε να γιορτάσουμε ενωμένοι και χαρούμενοι την Ανάσταση του Χριστού, αλλά και τη δική μας, την προσωπική Ανάσταση, η οποία περνά μέσα από τα πρόσωπα των "άλλων",  των οποιωνδήποτε "άλλων" ανθρώπων!

Χρόνια πολλά σε όλους τους φίλους και τους απανταχού συμπατριώτες! Καλή Σαρακοστή! Και "Σχουρημένα"!

Χρήστος Γκουνέλας

Θεολόγος

Παραδοσιακά Τραγούδια από Κρανιώτισσες (ΒΙΝΤΕΟ)

 

Δημοσιεύουμε παρακάτω βίντεο στο οποίο παρουσιάζονται παραδοσιακά τραγούδια από γυναίκες του Δρυμού Ελασσόνας και στη συνέχεια από γυναίκες της Κρανιάς Ελασσόνας. 

Αυτές οι γυναίκες αντιπροσώπευαν, και αντιπροσωπεύουν ακόμη όσες συνεχίζουν, τη γνήσια παράδοση του τόπου μας. Τον τρόπο δηλαδή που για πολλά χρόνια ζούσαν και εκφράζονταν μέσα από αυτή τη ζώσα Παράδοση οι άνθρωποι οι οποίοι ήταν ένα με τη γη και τη φύση.

Οι γυναίκες του Δρυμού τραγουδούν και χορεύουν έως το 34΄.03".

Οι γυναίκες της Κρανιάς τραγουδούν και χορεύουν από το 34΄.04" και εξής. 

Αξίζει ασφαλώς να αναφερθούν και τα ονόματα των γυναικών οι οποίες μετέχουν σε αυτό το συγκινητικό βίντεο.

Σύμφωνα λοιπόν με τις πληροφορίες μας τα ονόματα των γυναικών είναι τα εξής: 

1.+ Πουρνάρα - Παπακωνσταντίνου Αικατερίνη, 2.+Καραλή - Ζιώγα Αικατερίνη, 3.+Γκουνέλα - Κουμαντέρη Γεωργία, 4. Λυκοκώστα - Κουτσιώρα Σταυρούλα, 5.+Μπιτουλά - Ζαφείρη Δήμητρα, 6. Θώμου - Μιχάλη Αθηνά, 7. Κατσαβού - Λυκοκώστα Ιωάννα, 8.+Μαστορογιάννη - Μαστοροδήμου Βασιλική, 9. Κατσαβού - Λυκοκώστα Χρυσούλα, 10. Λάλου - Παπακωνσταντίνου Ελένη, 11. Παπατζέλου-Παπαγεωργίου Αικατερίνη, 12.+Δημολά - Γούπου Δήμητρα, 13.+Kόνιαρη - Δαγκλή Μαρία, 14.Μπατσίλα - Μπαλή Σταυρούλα, 15. Παπαμιχάλη - Δαγκλή Ιωάννα.

Την οργάνωση την είχε ο συνταξιούχος δάσκαλος του χωριού μας Χρήστος Γκονέλας του Βασιλείου.

Η λήψη του βίντεο έγινε στον χώρο του ΜΕΣΚΕ.

Πηγή: ark of tradition (Andreas Gkanatsios) (Youtube)

Δήμητρα Ζέρβα: "Lived my myth in Krania..."

 

"Lived my myth in Krania..."

Ή αλλιώς: "Το να ζεις τους μύθους στην Κρανιά"

Ήμουν μικρό παιδάκι όταν πρωτοδιάβασα και άκουσα για τα καλικαντζάρια...τα μικρά, άσχημα ξωτικά που ζούσαν κάτω από τη γη και ολημερίς και ολονυχτίς πριόνιζαν με ένα τεράστιο πριόνι το δέντρο που τη στήριζε να μην πέσει...

Την παραμονή των Χριστουγέννων ανέβαιναν στη γη για να γλεντήσουν..

Έμεναν ως την ημέρα των Φώτων, έκαναν σκανταλιές, έκλεβαν φαγητό, έπιναν κρασί, χόρευαν και διασκέδαζαν με την αναστάτωση και το φόβο που προκαλούσαν στους ανθρώπους ως το πρωί....

Με το πρώτο φως κρυβόταν στα δάση και ξαναγύριζαν το βράδυ....Όλο αυτό κρατούσε μέχρι των Φώτων που άγιαζαν τα νερά....

Τότε ξαναγύριζαν στα έγκατα της γης και έβρισκαν το δέντρο ανανεωμένο και με πιο χοντρό κορμό.....και άρχιζαν πάλι την δουλειά.......ως την επόμενη παραμονή Χριστουγέννων....

Ήταν τόσα πολλά και τόσο μαγευτικά όμορφα τα παραμύθια που τα ζούσαμε...το εννοώ πραγματικά, γιατί εγώ με τα παιδικά μου μάτια σχεδόν τους έβλεπα τους καλικάντζαρους...να ρίχνουν κάτω τα ξύλα της θειάς Κουμαντέραινας, να βάζουν τρικλοποδιές στον παππού τον Κώστα που γυρνούσε νύχτα, μες το χιόνι τρεκλίζοντας να ανέβει την ανηφόρα προς το σπίτι του ή να ρίχνουν κάτω το σακί με το αλεύρι και να  γίνονται άσπροι στην αποθήκη της Γκουνέλαινας... στη γιαγιά μου νομίζω δεν πήγαιναν να την ενοχλήσουν...ίσως ακόμη και αυτά τα δαιμόνια, σέβονταν την τόσο βασανισμένη της ψυχή και δεν ήθελαν να την αναστατώσουν κι άλλο...

Σχεδόν τους έβλεπαν τα παιδικά μου μάτια και θυμάμαι τις εικόνες της παιδικής μου φαντασίας ακόμα, ίδιες μέσα στη μνήμη μου...και τώρα, ανοίγω καμιά φορά αργά τη νύχτα την κουρτίνα να δω αν χοροπηδάνε στο δρόμο αλλά δεν τους βλέπω πια...νομίζω δεν έρχονται στις πόλεις...και τα τελευταία χρόνια αραίωσαν πολύ τις "επισκέψεις" τους στο πάνω μέρος της γης... δε βρίσκουν φαντασία να κινήσουν...

Τα παιδιά μου δεν κατάφερα να τα κάνω να πιστέψουν έτσι όλα αυτά, παρόλο που στο γιό μου πριν χρόνια είχα στήσει ολόκληρο σκηνικό ζημιών στο σπίτι...υποτίθεται από τους καλικάντζαρους...για να κάνει εικόνα και να πιστέψει και αυτός στο παραμύθι...για να το κρατήσουμε ζωντανό...το είχαμε διαβάσει λοιπόν και στο σπίτι και ήταν τυχερός που το διάβασαν και στο σχολείο και ευτυχώς με το πολύ παιδικό του τότε μυαλό, μαζεύοντας τους κουραμπιέδες που μας είχαν πετάξει στο πάτωμα τα παλιοτέρατα, μ 'είπε: "Πάμε να κρεμάσουμε κόσκινο στην πόρτα να απασχοληθούν μετρώντας τις τρύπες"...πόσο το είχα χαρεί πολύ που τον κατάφερα να πιστέψει στο παραμύθι και μπήκε και μέσα σε αυτό με παρέμβαση του θαυματουργού κόσκινου...Τώρα όμως μεγαλώνοντας, τα παιδιά μου με κοιτούν γελώντας  δύσπιστα για τον κόσμο που δεν ανήκει σε οθόνες...είναι νομίζω  η πραγματικότητα των στίχων του Φίλιππου Γράψα :"Αφού στον Όλυμπο οι Θεοί τ' αποφασίσανε,

δώσαν στο κρύο τα κλειδιά

κι αυτοκτονήσανε...

Μόνη ξυπνά μόνη κοιμάται τώρα η μέρα

με μηχανάκι με κομπιούτερ

Και φλογέρα...".

Τυχεροί όλοι εμείς που μεγαλώσαμε με παραμύθια και πιστέψαμε στους υπέροχους λαϊκούς μας μύθους...

Καλή και ευλογημένη χρονιά με υγεία, φώτιση και αρκετά άκακα τέρατα στη μνήμη και στη φαντασία μας συμπατριώτες...

Δήμητρα Θεοδ. Ζέρβα

* Ευχαριστούμε θερμά τη συμπατριώτισσά μας εκπαιδευτικό Δήμητρα Θ. Ζέρβα για το ωραίο σκάλισμα της μνήμης μας, συνδυάζοντας τον κόσμο των παραμυθιών με εικόνες από το χωριό μας. 

Χρίστος Ζαφείρης: Παιδικές μνήμες από το αποκλεισμένο από τα χιόνια σπίτι στο χωριό

 

Η Κρανιά, το χωριό μου, χιονισμένη

Ένα υπέροχο κείμενο από τον συμπατριώτη μας δημοσιογράφο, συγγραφέα και φιλόλογο Χρίστο Ζαφείρη, ο οποίος θυμάται τα παιδικά "χιονισμένα" χρόνια στο χωριό, την Κρανιά Ελασσόνας.

Στους παλιούς χειμώνες τα πολλά χιόνια που έπεφταν στο χωριό προκαλούσαν μεγάλα προβλήματα στις αναγκαίες μετακινήσεις, στα σχολεία που έκλειναν για βδομάδες, στις απόμακρες στάνες, στις προμήθειες βασικών αναγκών της οικογένειας. Για μετακίνηση με αυτοκίνητο ούτε λόγος, κι όταν υπήρχε ανάγκη σε άρρωστο, αναλάμβαναν την επιχείρηση κάποιοι ψυχωμένοι νεαροί χιονοδρόμοι τυλιγμένοι με χοντρά μαλέτα, σκουφιά και κάπες.  Μια φορά τουλάχιστον στη διάρκεια του χειμώνα αποκλειόμασταν από τον έξω κόσμο για μέρες με το πολύ χιόνι που έκλεινε τις πόρτες με τα ανεμοσούρια που συσσωρεύονταν  σε μεγάλο ύψος μπροστά τους. Ένα πρωινό θυμάμαι πως ανοίξαμε την πόρτα και είδαμε έναν άσπρο τοίχο να φράζει την έξοδο. Τότε με φτυάρια και άλλα εργαλεία ανοίξαμε ένα τούνελ για να φτάσουμε ως την αυλή που ήταν η ξυλαποθήκη για να πάρουμε ξύλα για το τζάκι. Το χιόνι το κουβαλήσαμε με τσίγκινους τενεκέδες, τροβάδες και μπακράτσια μέσα από το σπίτι και το ρίχναμε έξω, από την πίσω πόρτα όπου είχε λιγότερο χιόνι, γιατί ο τοίχος του γειτονικού αχυρώνα έκοβε τον βορειοδυτικό ελατίσιο αέρα και δεν μαζευόταν ανεμοσούρι.

Άναμμα Χριστουγεννιάτικου Δέντρου στην Κρανιά - Πρόσκληση

 

Οι οικογένειες της Κρανιάς Ελασσόνας το 1846

 

Είναι πραγματικά μεγάλη ευλογία για τη Λάρισα, τη Θεσσαλία και την επιστήμη της Ιστορίας η ανελλιπής έκδοση του "Θεσσαλικού Ημερολογίου" από το 1980. Το "Θεσσαλικό Ημερολόγιο" ίδρυσε, διευθύνει και εκδίδει ο ακούραστος φιλίστωρ συμπατριώτης μας, από τη Δεσκάτη Γρεβενών, Κώστας Σπανός, ο οποίος τιμήθηκε από την ελληνική Πολιτεία δια του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας για την όλη προσφορά του στην Ιστορία και στα Γράμματα εν γένει. 

Στον προηγούμενο, 85ο Τόμο, του "Θεσσαλικού Ημερολογίου" (Άνοιξη 2024) συμμετείχε και ο συμπατριώτης μας ερευνητής της ιστορίας, συγγραφέας και συνεργάτης του "Θεσσαλικού Ημερολογίου" Γιώργος Ι. Μπαλής με θέμα: "Οι οικογένειες της Κρανιάς Ελασσόνας το 1846". Πρόκειται για μία ακόμη σημαντική μελέτη του Γιώργου Μπαλή δια της οποίας πληροφορούμαστε για την ιστορία του χωριού μας, τις οικογένειες του, αλλά και ξεχωριστά για τα πρόσωπα των οικογενειών αυτών και μάλιστα ακόμη και με χαρακτηριστικές λεπτομέρειες της εξωτερικής τους εμφάνισης. Έτσι, ο Γιώργος Μπαλής κατορθώνει όχι μόνο να ανασκάψει ιστορικά το χωριό μας κατ' αυτήν την περίοδο της Τουρκοκρατίας, στα μέσα του 19ου αιώνα, αλλά ακόμη περισσότερο να διεισδύσει και στην ανθρωπογεωγραφία των οικογενειών της Κρανιάς. 

Στη συνέχεια παραθέτουμε εξ ολοκλήρου τη σχετική έρευνα του Γιώργου Μπαλή εκφράζοντας παράλληλα και τις ευχαριστίες μας προς το πρόσωπο του εκδότη του "Θεσσαλικού Ημερολογίου"  Κώστα Σπανού για την άδεια της δημοσίευσής της. 

Κρανιώτες στον πόλεμο του '40

 

Η αναμνηστική πλάκα 

στο ηρώο της κεντρικής πλατείας της Κρανιάς

Στον πόλεμο του '40 υπήρξε βαρύ το τίμημα για την πατρίδα μας, την Ελλάδα. Πέρα από την ισοπέδωση που υπέστη η πατρίδα μας σε υποδομές, υπήρξε και βαρύς ο φόρος αίματος των ανθρώπων της. Μυριάδες νεκρούς και τραυματίες άφησε πίσω του ο μισάνθρωπος πόλεμος.

Μέσα από όλη αυτή την καταστροφική μανία των κατακτητών πώς ήταν δυνατόν να ξεφύγει η ιδιαίτερη πατρίδα μας, η Κρανιά;

Οχτώ παλικάρια της Κρανιάς άφησαν την τελευταία πνοή τους πολεμώντας ηρωικά στο Αλβανικό Μέτωπο. Πολλοί ήταν και οι χωριανοί μας οι οποίοι τραυματίστηκαν σ' αυτόν τον παράλογο πόλεμο που κήρυξαν οι Ναζί και οι Φασίστες στην Ελλάδα.

Στις 25-10-1974 το χωριό μας θέλοντας να τιμήσει τη μνήμη των ηρωϊκώς πεσόντων συμπατριωτών μας στο Μέτωπο, κατασκεύασε αναμνηστική πλάκα με τα ονόματα των φονευθέντων τοπικών ηρώων στο προαύλιο του 2ου Δημοτικού Σχολείου Κρανέας με έξοδα των μαθητών και των δασκάλων του 2ου Δημοτικού Σχολείου.

Κατά τα αποκαλυπτήρια της αναμνηστικής πλάκας που έγινε με όλες τις τιμές που αρμόζουν σε ήρωες στις 27-10-1974 ο τότε ομιλητής στον πανηγυρικό της ημέρας τόνισε:

"Από σήμερα τα παιδιά της Κρανέας θα καμαρώνουν για τους δικούς τους ήρωες, που τους μοιάζουν πολύ τα παιδιά τους. Νά, μπροστά σας ο δάσκαλος Πατούνας Δημήτριος, γιος του ήρωα Ιωάννη Πατούνα, νά και ο δάσκαλος Ζέρβας Θεόδωρος, γιος του ήρωα Θεοδώρου Ζέρβα, νά και τα αδέρφια, τα εγγόνια και οι συγγενείς των άλλων ηρώων: Δημητρίου Χ. Γκουνέλα, Γεωργίου Ν. Κατσαβού, Θεοδώρου Ι. Πατούνα, Αθανασίου Ν. Σπαπή, Ελευθερίου Γ. Τζήκα και Παύλου Γ. Χαρίτου.

Απέραντη σιωπή στους χίλιους μαθητές των σχολείων! Τα παιδιά προσπαθούν να δουν τους συγγενείς των ηρώων τους!

Ιανουάριος 1975, ο δάσκαλος ρωτάει τον Κωστάκη τι θα γίνει όταν μεγαλώσει, "Ήρωας κύριε" απαντάει ο Κωστάκης, "σαν τον παππού της συμμαθήτριάς μου, της Δήμητρας!"

Τα χρόνια πέρασαν όμως, το 2ο Δημοτικό Σχολείο Κρανέας έκλεισε, και το κενοτάφιο με την αναμνηστική πλάκα άρχισε να καταστρέφεται και γι' αυτό έγινε η μεταφορά του το 2008 από τον Δήμο Αντιχασίων στο Ηρώο στην Κεντρική Πλατεία της Κρανιάς.

Το επόμενο βήμα θα είναι όλοι μαζί, σχολεία, Δήμος, υπεύθυνοι του Υπουργείου Άμυνας και της Περιφερειακής Ενότητας, να επισκεφθούν τους τόπους όπου έπεσαν ηρωικώς μαχόμενοι οι Κρανιώτες ήρωες και να μεταφέρουν τα οστά τους στο κενοτάφιο του χωριού κάτι το οποίο υποσχέθηκαν οι αρχές στα παιδιά των σχολείων της Κρανέας και στους συγγενείς των ηρώων.