10 Οκτωβρίου 1943. Η νικηφόρα μάχη της Κρανιάς εναντίον των κατακτητών

 

Στις 10 Οκτωβρίου 1943, διεξήχθη η νικηφόρα μάχη της Κρανιάς κατά των Γερμανών κατακτητών. Ο συμπατριώτης μας, Γιώργος Ι. Μπαλής, θέλοντας αφενός μεν να τιμήσει αυτό το ιστορικό γεγονός, αφετέρου δε να προτείνει την ανέγερση ενός λιτού μνημείου, συνέγραψε το παρακάτω άρθρο το οποίο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Ελευθερία" της Λάρισας (φύλλο: 10 Οκτωβρίου 2015) .

Η δημοσίευση έδωσε το ερέθισμα και το κίνητρο σε πολλούς που γνωρίζουν άμεσα ή έμμεσα για το γεγονός, να βγάλουν στην επιφάνεια επιπλέον πληροφορίες, και να συμπληρώσουν την ιστορία  αυτού  του ιστορικού γεγονότος. Αναφερόμαστε σε ανθρώπους της εποχής, οι οποίοι δεν είναι Κρανιώτες και έλαβαν μέρος στην μάχη ή απογόνους αυτών, που έχουν ακούσει ή ξέρουν κάτι σχετικό.  

Το ιστολόγιό μας συγχαίρει τον Γιώργο Ι. Μπαλή, τόσο για τη συγγραφή και δημοσίευση του άρθρου αυτού όσο και για την έμπρακτη και τακτική ευαισθησία του για την ιστορία του τόπου μας συνολικά. Συγχαίρουμε επίσης και όλους όσοι συμπατριώτες μας ασχολήθηκαν με το θέμα και το ανέδειξαν. Ευχόμαστε μάλιστα η πρόταση με την οποία καταλήγει στο άρθρο του ο Γιώργος, και αφορά, όπως είπαμε, την ανέγερση σχετικής στήλης για τη μάχη της Κρανιάς, σύντομα να λάβει «σάρκα και οστά» από τη Δημοτική Αρχή και το Τοπικό Συμβούλιο. Σε όλη την Ελλάδα, παρόμοια ιστορικά γεγονότα έχουν βγει από την αφάνεια και κάθε χρόνο τιμούνται αναλόγως. Είναι καιρός, αλλά έχουμε και ιστορικό χρέος, η Κρανιά και οι συμπατριώτες μας να πράξουμε ανάλογα. Άλλωστε, θα είναι ένα μνημείο το οποίο όχι μόνο θα θυμίζει διαρκώς την ιστορία στους νέους ανθρώπους, αλλά θα αποτελεί παράλληλα σημείο αναφοράς και πρότυπο της ενότητας των συμπατριωτών μας δια της οποίας, και μόνο, κατορθώνονται οι κάθε είδους νίκες.

Ακολουθεί το άρθρο και φωτογραφίες της περιοχής όπου διεξήχθη η μάχη:

10 Οκτωβρίου 1943. Η νικηφόρα μάχη της Κρανιάς εναντίον των κατακτητών

 

Στις 10 Οκτωβρίου 1943, διεξήχθη η νικηφόρα μάχη της Κρανιάς κατά των Γερμανών κατακτητών. Ο συμπατριώτης μας, Γιώργος Ι. Μπαλής, θέλοντας αφενός μεν να τιμήσει αυτό το ιστορικό γεγονός, αφετέρου δε να προτείνει την ανέγερση ενός λιτού μνημείου, συνέγραψε το παρακάτω άρθρο το οποίο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Ελευθερία" της Λάρισας (φύλλο: 10 Οκτωβρίου 2015) .

Η δημοσίευση έδωσε το ερέθισμα και το κίνητρο σε πολλούς που γνωρίζουν άμεσα ή έμμεσα για το γεγονός, να βγάλουν στην επιφάνεια επιπλέον πληροφορίες, και να συμπληρώσουν την ιστορία  αυτού  του ιστορικού γεγονότος. Αναφερόμαστε σε ανθρώπους της εποχής, οι οποίοι δεν είναι Κρανιώτες και έλαβαν μέρος στην μάχη ή απογόνους αυτών, που έχουν ακούσει ή ξέρουν κάτι σχετικό.  

Το ιστολόγιό μας συγχαίρει τον Γιώργο Ι. Μπαλή, τόσο για τη συγγραφή και δημοσίευση του άρθρου αυτού όσο και για την έμπρακτη και τακτική ευαισθησία του για την ιστορία του τόπου μας συνολικά. Συγχαίρουμε επίσης και όλους όσοι συμπατριώτες μας ασχολήθηκαν με το θέμα και το ανέδειξαν. Ευχόμαστε μάλιστα η πρόταση με την οποία καταλήγει στο άρθρο του ο Γιώργος, και αφορά, όπως είπαμε, την ανέγερση σχετικής στήλης για τη μάχη της Κρανιάς, σύντομα να λάβει «σάρκα και οστά» από τη Δημοτική Αρχή και το Τοπικό Συμβούλιο. Σε όλη την Ελλάδα, παρόμοια ιστορικά γεγονότα έχουν βγει από την αφάνεια και κάθε χρόνο τιμούνται αναλόγως. Είναι καιρός, αλλά έχουμε και ιστορικό χρέος, η Κρανιά και οι συμπατριώτες μας να πράξουμε ανάλογα. Άλλωστε, θα είναι ένα μνημείο το οποίο όχι μόνο θα θυμίζει διαρκώς την ιστορία στους νέους ανθρώπους, αλλά θα αποτελεί παράλληλα σημείο αναφοράς και πρότυπο της ενότητας των συμπατριωτών μας δια της οποίας, και μόνο, κατορθώνονται οι κάθε είδους νίκες.

Ακολουθεί το άρθρο και φωτογραφίες της περιοχής όπου διεξήχθη η μάχη:

Σαν σήμερα διεξήχθη η νικηφόρα μάχη της Κρανιάς (1943)

Σαν σήμερα, στις 10 Οκτωβρίου 1943, διεξήχθη η νικηφόρα μάχη της Κρανιάς κατά των Γερμανών κατακτητών. Ο συμπατριώτης μας, Γιώργος Ι. Μπαλής, θέλοντας αφενός μεν να τιμήσει αυτό το ιστορικό γεγονός, αφετέρου δε να προτείνει την ανέγερση ενός λιτού μνημείου, συνέγραψε το παρακάτω άρθρο το οποίο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "Ελευθερία" της Λάρισας (φύλλο: 10 Οκτωβρίου 2015) .

Η δημοσίευση έδωσε το ερέθισμα και το κίνητρο σε πολλούς που γνωρίζουν άμεσα ή έμμεσα για το γεγονός, να βγάλουν στην επιφάνεια επιπλέον πληροφορίες, και να συμπληρώσουν την ιστορία  αυτού  του ιστορικού γεγονότος. Αναφερόμαστε σε ανθρώπους της εποχής, οι οποίοι δεν είναι Κρανιώτες και έλαβαν μέρος στην μάχη ή απογόνους αυτών, που έχουν ακούσει ή ξέρουν κάτι σχετικό.  

Το ιστολόγιό μας συγχαίρει τον Γιώργο Ι. Μπαλή, τόσο για τη συγγραφή και δημοσίευση του άρθρου αυτού όσο και για την έμπρακτη και τακτική ευαισθησία του για την ιστορία του τόπου μας συνολικά. Συγχαίρουμε επίσης και όλους όσοι συμπατριώτες μας ασχολήθηκαν με το θέμα και το ανέδειξαν. Ευχόμαστε μάλιστα η πρόταση με την οποία καταλήγει στο άρθρο του ο Γιώργος, και αφορά, όπως είπαμε, την ανέγερση σχετικής στήλης για τη μάχη της Κρανιάς, σύντομα να λάβει «σάρκα και οστά» από τη νέα Δημοτική Αρχή και το νέο Τοπικό Συμβούλιο. Σε όλη την Ελλάδα, παρόμοια ιστορικά γεγονότα έχουν βγει από την αφάνεια και κάθε χρόνο τιμούνται αναλόγως. Είναι καιρός, αλλά έχουμε και ιστορικό χρέος, η Κρανιά και οι συμπατριώτες μας να πράξουμε ανάλογα. Άλλωστε, θα είναι ένα μνημείο το οποίο όχι μόνο θα θυμίζει διαρκώς την ιστορία στους νέους ανθρώπους, αλλά θα αποτελεί παράλληλα σημείο αναφοράς και πρότυπο της ενότητας των συμπατριωτών μας δια της οποίας, και μόνο, κατορθώνονται οι κάθε είδους νίκες.

Ακολουθεί το άρθρο και φωτογραφίες της περιοχής όπου διεξήχθη η μάχη:

Η μάχη της Κρανιάς μέσα από τη διήγηση του Νίκου Δημουλά (Βίντεο)

Στις 10 Οκτωβρίου 1943 διεξήχθη η νικηφόρα μάχη της Κρανιάς κατά των Γερμανών κατακτητών. Η οικογένεια Κωνσταντίνου Λυκοστράτη δημιούργησε πριν τρία περίπου χρόνια ένα βίντεο στο οποίο ο αείμνηστος δάσκαλος Νικόλαος Δημουλάς διηγείται τα σχετικά με τη μάχη γεγονότα όπως τα έζησε, τα είδε και τα άκουσε εκείνη την εποχή.

Δείτε το σχετικό βίντεο:

Βασίλειος Κατσαρός: Η Κρανιά στην Αντίσταση - Η μάχη στα "Πηγάδια"

Το "στένωμα"  όπου διεξήχθη η μάχη

Πολλοί συμπατριώτες μας ασχολήθηκαν με το θέμα της μάχης αναδεικνύοντας την και κάνοντάς την γνωστή, ειδικά δε στις νεότερες γενιές των συμπατριωτών μας.

Η ιστορία πάντα γράφεται και συμπληρώνεται, αλλά στην προκειμένη περίπτωση, έχουν γραφεί πολλά στοιχεία, όχι μόνο από Κρανιώτες αλλά και από άλλους ερευνητές και συμμετάσχοντες σε αυτά τα γεγονότα. Παρακάτω αναφέρω μερικά ενδεικτικά πληροφοριακά στοιχεία, τα οποία αναφέρονται στην ιστορικότητα της μάχης και τις λεπτομέρειες αυτής.

Πρώτος για την συγκεκριμένη μάχη, έγραψε ο δάσκαλος του χωριού μας, Ελευθέριος Λάλος. 

Ακολούθησε δημοσιευμένο άρθρο του συμπατριώτη μας, Βασιλείου Γ. Κατσαρού. 

Ο Σύλλογος Κρανιωτών Λάρισας και Περιχώρων, "Η Ξηροκρανιά", με τον Παύλο Λάλο δημιούργησαν ντοκιμαντέρ με μαρτυρίες και πληροφορίες για την μάχη. 

Ενώ, η οικογένεια Κωνσταντίνου Λυκοστράτη, της οποίας οι πρόγονοι συμμετείχαν ενεργά στη μάχη, δημιούργησε σχετικό ντοκιμαντέρ, με τη μαρτυρία του συνταξιούχου δασκάλου του χωριού μας, Νικολάου Δημουλά, το οποίο έχει χορηγηθεί στον ΜΕΣΚΕ, και παράλληλα έχει αναρτηθεί στο διαδίκτυο (Youtube). 

 Με τα παραπάνω μέσα, έχουν αποτυπωθεί, καταγραφεί,   περισωθεί, και δει τη δημοσιότητα, για την περίοδο αυτή και γι' αυτήν την μάχη, στον συγκεκριμένο τόπο,  πληροφορίες, μαρτυρίες και ντοκουμέντα, διασφαλίζοντας  την ύπαρξη των ιστορικών γεγονότων. Στόχος ήταν να φωτιστούν ολόπλευρα και όσο γίνεται πιο αντικειμενικά οι πρόσφατες σελίδες ιστορίας της περιοχής και, γιατί όχι, και η πανελλαδική σημασία τους. Πράγμα που έγινε διότι, διεξοδικά, αξιολογικά και προπαντός με πληροφορίες για τα γεγονότα και τα συμβάντα, για τα πρόσωπα και τα πεπραγμένα τους, αποδόθηκαν όπως ακριβώς υπήρξαν, έγιναν, και παγιώθηκαν ιστορικά.  Έτσι έχει καταστεί δυνατό να δοθεί στις νέες γενιές, που δεν έζησαν τα δρώμενα, ένα συνολικό, ελεγμένο και αξιολογημένο υλικό, μια συγκροτημένη καταγραφή, μια καθαρή εικόνα της ιστορίας του τόπου τους. Η Εθνική Αντίσταση εναντίον των στρατευμάτων κατοχής 1941-1944, προέκταση και ολοκλήρωση του έπους της Αλβανίας, των Μακεδονικών οχυρών και της Μάχης της Κρήτης, υπήρξε συλλογικό έργο όλων των Ελλήνων, που με τις όποιες δυνάμεις τους αντιτάχθηκαν στους κατακτητές και πολέμησαν για το πανάκριβο αγαθό της Ελευθερίας. 

Για να αποδοθεί έμπρακτα ένας ελάχιστος φόρος τιμής σε όλους εκείνους, άντρες, γυναίκες και παιδιά που αγωνίστηκαν, βασανίστηκαν ή έπεσαν ηρωικά προσφέροντας τα μέγιστα στον υπέρ πάντων αγώνα του λαού μας στα μαύρα χρόνια της Κατοχής, η Ελληνική Πολιτεία την αναγνώρισε επίσημα και  Ν. 1285/1982 καθιέρωσε την επέτειο της Μάχης του Γοργοποτάμου την 25 Νοεμβρίου ως ημέρα Πανελλήνιου εορτασμού της Εθνικής μας Αντίστασης. 

Μέσα σε αυτό το πνεύμα συμφιλίωσης, αναγνώρισης και προσφοράς, αυτών που αγωνίστηκαν για τη ελευθερία,  η πρόταση για ανέγερση επετειακού μνημείου  δεν έρχεται να ξανανοίξει πληγές και παλιούς φανατισμούς, αλλά να προσφέρει και να αποτελέσει  ένα ενωτικό σημείο αναφοράς ομόνοιας, με γνώμονα την ιστορία του τόπου, και την προσφορά των Κρανιωτών πατριωτών που πήραν μέρος σε αυτήν την δεδομένη ιστορική περίοδο.

Αναρωτιέμαι για ποιο λόγο δεν πρέπει να ανεγερθεί στην Κρανιά ένα  επετειακό μνημείο, το οποίο θα είναι σημείο αναφοράς στην ιστορία του τόπου και της πατρίδος μας και στο οποίο εμείς οι Κρανιώτες  κάθε χρόνο, θα έπρεπε να τιμούμε με εκδηλώσεις μνήμης.

Άλλωστε, από μόνες τους οι γραπτές μαρτυρίες δεν έχουν ολοκληρωμένη υπόσταση και αξία, όταν δε συνοδεύεται από μνημεία που δίνουν ζωή και εικόνα μνήμης στις μελλοντικές γενιές.

Γιώργος Ι. Μπαλής

Ακολουθεί το εμπεριστατωμένο άρθρο του Βασιλείου Γ. Κατσαρού 

Άρθρο του Γιώργου Μπαλή: Θεόφιλος Φατσέας (1917 - 1979)

Στη σημερινή (8/10/2017) εφημερίδα Ελευθερία της Λάρισας δημοσιεύτηκε άρθρο του συμπατριώτη μας Γιώργου Ι. Μπαλή το οποίο αφορά την τοπική μας ιστορία και συγκεκριμένα τη μάχη στα "Πηγάδια" στην Κρανιά Ελασσόνας και σε έναν εκ των πρωταγωνιστών της μάχης τον ανθυπολοχαγό Θεόφιλο Φατσέα. Σιγά - σιγά με την άοκνη προσπάθεια συμπατριωτών μας συμπληρώνονται οι ψηφίδες της τοπικής μας ιστορίας  και καθίσταται πλέον ανάγκη να τιμηθεί η ιστορία μας έτι περαιτέρω με εξωστρεφείς ενέργειες.

Ακολουθεί το άρθρο του Γιώργου Μπαλή.

H μάχη της Κρανιάς στις 10 Οκτωβρίου 1943, αποτέλεσε oρόσημο για την Κρανιά, αλλά και για την γύρω περιοχή. Η ανωτέρω μάχη-σταθμός της αντιστασιακής δράσης στην ιστορία της Κρανιάς, αποτέλεσε χάρη στον ενωτικό της χαρακτήρα, φωτεινό παράδειγμα για τις επερχόμενες γενιές.

Σε άρθρο μου στην εφημερίδα Ελευθερία (10/10/2015), με θέμα, «10 Οκτωβρίου 1943-H μάχη στα Πηγάδια της Κρανιάς Ελασσόνας», ανέφερα το όνομα του ανθυπολοχαγού Θεόφιλου Φατσέα. Πρόκειται για τον επικεφαλής της δύναμης του ΕΛΑΣ που διεύθυνε την στρατιωτική επιχείρηση, εναντίον του γερμανικού κατοχικού στρατού, μάχη η οποία είχε νικηφόρο κατάληξη. Μετά την δημοσίευση, προσπάθησα να βρω περισσότερα στοιχεία γι’ αυτόν τον άνθρωπο, πρωταγωνιστή της εν λόγω μάχης.

Μετά από έρευνα, βρήκα αρκετά στοιχεία, τα οποία έχουν σχέση με την ζωή και τη στρατιωτική του δράση, κατά την διάρκεια της Κατοχής. Η δημοσίευση αυτών των πληροφοριών, εκείνης της περιόδου, σκοπό έχει να αναδείξει την σημαντικότητα της μάχης αυτής και να εμπλουτιστεί η σχετική βιβλιογραφία.

Στο βιβλίο των Στέλιου Χρυσού και Δημητρίου Κολοτούρου (Στοιχεία από την ιστορία του Βύρωνα) , παρατίθενται αρκετά στοιχεία για τον Θεόφιλο Φατσέα, ο οποίος, στην μετέπειτα πορεία της ζωής του, ασχολήθηκε ενεργά με τον θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης, ως δημοτικός σύμβουλος, πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου και ως εκλεγμένος δήμαρχος του Δήμου Βύρωνα, το 1978-1979.

Σταχυολογώντας ένα μεγάλο μέρος των πληροφοριών από την βιογραφία του, μαθαίνουμε τα εξής:

Μνήμες και μνημεία της Κρανιάς, κράτη και παρακράτη

Με αφορμή το πρόσφατο άρθρο του Γιώργου Ι. Μπαλή για τη μάχης της Κρανιάς στις 10-2-1944 και την πρόταση συμπολιτών για ανέγερση μνημείου είχαμε τον παρακάτω διάλογο κάτω από το συγκεκριμένο άρθρο . Πιστεύουμε στη δύναμη του διαλόγου όταν όλες οι πλευρές βλέπουν την αλήθεια κατά το δυνατόν αντικειμενικά και σίγουρα σε κάθε περίπτωση μπορούμε, ως κοινωνία, να πάμε μπροστά μόνο ενωμένοι.

Ακολουθεί ο διάλογος:

Ανώνυμος12 Φεβρουαρίου 2016 - 5:42 μ.μ.

Τιμή και δόξα στους Κρανιωτες μαχητές που ηρωικά πολέμησαν , όχι όμως στους ελασιτες που μετέπειτα πολεμισαν και σκότωσαν αδέρφια και έκαναν το δεύτερο παιδομάζωμα μετά τον Τούρκο κατακτητή

c gkounelas12 Φεβρουαρίου 2016 - 10:26 μ.μ.

Μιλάμε για πριν τον εμφύλιο, αγαπητέ φίλε! Κατά τον εμφύλιο και οι μεν και οι δε, "αριστεροί" και

Η Κρανιά πότε θα τιμήσει την Εθνική (της) Αντίσταση;

Φωτογραφία από τον χώρο της μάχης της Κρανιάς στα "Πηγάδια"

Κάθε χρόνο σαν σήμερα, 25η Νοεμβρίου, έχει οριστεί να τιμάται πανελλαδικά, ως ημέρα της Εθνικής Αντίστασης του ελληνικού λαού απέναντι στους Φασίστες και Ναζί κατακτητές. Ήταν ένας αγώνας άνισος πολλές φορές, αλλά ενωτικός, ο οποίος αν και έφερε θαυμάσια αποτελέσματα, ωστόσο άφησε πίσω του χιλιάδες νεκρούς, τραυματίες και υλικές ζημιές.

Οι Κρανιώτες τότε αντιστάθηκαν με κάθε μέσο και τρόπο απέναντι στον κατακτητή. Ορόσημο για το χωριό μας, αλλά και για την γύρω περιοχή, αποτέλεσε η μάχη της Κρανιάς στις 10 Οκτωβρίου 1943. Πολλοί σύγχρονοι συμπατριώτες μας ασχολήθηκαν με το θέμα της μάχης αναδεικνύοντας την και κάνοντάς την γνωστή, ειδικά δε στις νεότερες γενιές των συμπατριωτών μας.

Πρώτος και καλύτερος έγραψε στο δίτομο έργο του για την Κρανιά, μεταξύ πολλών άλλων, και για την συγκεκριμένη μάχη, ο πρώτος δάσκαλος του χωριού μας, ο Ελευθέριος Λάλος. Ακολούθησαν άρθρα των συμπατριωτών μας, Βασιλείου Γ. Κατσαρού και Γεωργίου Ι. Μπαλή, δημοσιευμένα στον ημερήσιο τύπο, στο διαδίκτυο και σε περιοδικά. Ο Χρήστος Πατούνας με τη συνδρομή δεκάδων Κρανιωτών, νέων στην πλειοψηφία τους, γύρισαν σχετική ταινία με θέμα αυτήν την μάχη των Κρανιωτών με τους Γερμανούς στα "Πηγάδια" της Κρανιάς. Ο Σύλλογος Κρανιωτών Λάρισας και Περιχώρων, "Η Ξηροκρανιά", με τον Παύλο Λάλο δημιούργησαν ντοκιμαντέρ με μαρτυρίες και πληροφορίες για την μάχη. Ενώ, η οικογένεια Κωνσταντίνου Λυκοστράτη, της οποίας οι πρόγονοι συμμετείχαν ενεργά στη μάχη, δημιούργησε σχετικό ντοκιμαντέρ, με τη μαρτυρία του συνταξιούχου δασκάλου του χωριού μας, Νικολάου Δημουλά, το οποίο έχει χορηγηθεί στον ΜΕΣΚΕ, και παράλληλα έχει αναρτηθεί στο διαδίκτυο (Youtube). Ίσως να υπήρξαν και άλλες αξιόλογες προσπάθειες συμπατριωτών μας και μη, για την καταγραφή της μάχης. Εμείς σημειώσαμε όσες μας είναι γνωστές. Ζητάμε προκαταβολικά συγγνώμη αν ξεχάσαμε κάποια ανάλογη προσπάθεια συμπατριώτη μας και μη. 

Μετά από όλη αυτή λοιπόν την παραπάνω δραστηριότητα πολλών συμπατριωτών μας νομίζουμε ότι τελικά μια εκκρεμότητα απομένει: η ανέγερση ενός λιτού μνημείου στον χώρο της μάχης, όπου κάθε χρόνο θα τιμούν οι Κρανιώτες τους αγώνες που έδωσαν οι πρόγονοί μας, τόσο στο χωριό, όσο και συνολικά ως Έλληνες. Θεωρούμε ότι είναι καιρός, ο Δήμος και οι φορείς του χωριού μας, να προβούν σε αυτή την τελική ενέργεια τιμής και μνήμης. Επρόκειτο για αγώνα ενωτικό, οδοδείκτη για το μέλλον, χωρίς διαχωριστικές γραμμές, οι οποίες πλήγωσαν μετέπειτα βαριά και τον τόπο μας. Σημειωτέον ότι σε όλη την περιοχή, Λάρισα, Αγιά, και αλλού, τιμούν αυτές τις ημέρες την Εθνική Αντίσταση ποικιλοτρόπως. Εμείς, οι Κρανιώτες, θα τιμήσουμε τους ανθρώπους μας, τον αγώνα τους και την ιστορία μας;

Χρήστος Γκουνέλας

Θεολόγος

Φωτογραφία: Γιώργος Ι. Μπαλής

Σαν σήμερα η μάχη της Κρανιάς

Σαν σήμερα, στις 10 Οκτωβρίου 1943, διεξήχθη, αγαπητοί συμπατριώτες, φίλες και φίλοι, η νικηφόρα μάχη της Κρανιάς κατά των Γερμανών κατακτητών. Ο συμπατριώτης μας, Γιώργος Ι. Μπαλής, θέλοντας αφενός μεν να τιμήσει αυτό το ιστορικό γεγονός, τη μάχη δηλαδή της Κρανιάς, αφετέρου δε να προτείνει την ανέγερση ενός λιτού μνημείου, συνέγραψε το παρακάτω άρθρο το οποίο δημοσιεύθηκε στο σημερινό φύλλο (10 Οκτωβρίου 2015) της "Ελευθερίας" της Λάρισας.

Εδώ πρέπει να επισημάνουμε ότι με την δημοσίευση του σημερινού άρθρου, το γεγονός της μάχης στα Πηγάδια της Κρανιάς, πήρε ευρεία δημοσιότητα σε πολύ μεγάλο αριθμό αναγνωστών της εφημερίδας και αυτό από μόνο του, πιστεύουμε, είναι πολύ σημαντικό. Η δημοσίευση ίσως δώσει το ερέθισμα και το κίνητρο σε πολλούς που γνωρίζουν άμεσα ή έμμεσα για το γεγονός, να βγάλουν στην επιφάνεια  επιπλέον πληροφορίες, και να συμπληρώσουν την ιστορία  αυτού  του ιστορικού γεγονότος. Αναφερόμαστε σε ανθρώπους της εποχής, οι οποίοι δεν είναι Κρανιώτες και έλαβαν μέρος στην μάχη ή απογόνους αυτών, που έχουν ακούσει ή ξέρουν κάτι σχετικό.  

Το ιστολόγιό μας συγχαίρει τον Γιώργο Ι. Μπαλή, τόσο για την συγγραφή και δημοσίευση του άρθρου αυτού όσο και για την έμπρακτη και τακτική ευαισθησία του για την ιστορία του τόπου μας συνολικά. Συγχαίρουμε επίσης και όλους όσοι συμπατριώτες μας ασχολήθηκαν με το θέμα και το ανέδειξαν. Ευχόμαστε μάλιστα η πρόταση με την οποία καταλήγει στο άρθρο του ο Γιώργος, και αφορά, όπως είπαμε, την ανέγερση σχετικής επιτύμβιας στήλης για τη μάχη της Κρανιάς, σύντομα να λάβει «σάρκα και οστά». Σε όλη την Ελλάδα, παρόμοια ιστορικά γεγονότα έχουν βγει από την αφάνεια και κάθε χρόνο τιμούνται αναλόγως. Είναι καιρός, αλλά έχουμε και ιστορικό χρέος, η Κρανιά και οι συμπατριώτες μας να πράξουμε ανάλογα. Άλλωστε, θα είναι ένα μνημείο το οποίο όχι μόνο θα θυμίζει διαρκώς την ιστορία στους νέους ανθρώπους, αλλά θα αποτελεί παράλληλα σημείο αναφοράς και πρότυπο της ενότητας των συμπατριωτών μας δια της οποίας, και μόνο, κατορθώνονται οι κάθε είδους νίκες.

Ακολουθεί το άρθρο και φωτογραφίες της περιοχής όπου διεξήχθη η μάχη:

Μια ζωντανή μαρτυρία για τη μάχη της Κρανιάς (ταινία)

Με μεγάλη χαρά αγαπητοί συμπατριώτες, φίλες και φίλοι, δημοσιεύουμε μια νέα ψηφιακή ταινία για την νικηφόρα μάχη της Κρανιάς κατά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η ταινία δημιουργήθηκε από τους απογόνους της οικογένειας Κωνσταντίνου Λυκοστράτη του Φιλίππου και ήδη παραδόθηκε στον μορφωτικό εκπολιτιστικό σύλλογο της Κρανιάς (ΜΕΣΚΕ). Στην εν λόγω ταινία, που δημοσιεύουμε παρακάτω, θυμάται ο Νίκος Δημουλάς Κρανιώτης συνταξιούχος δάσκαλος. 

Συγχαίρουμε θερμά για την πρωτοβουλία και τη δημιουργία της ταινίας τόσο την οικογένεια Λυκοστράτη όσο και το δάσκαλο Νίκο Δημουλά. 

Την σημαντική αυτή ταινία και το παρακάτω κείμενο μας έστειλε ο φίλος και συμπατριώτης Κώστας Λυκοστράτης ο οποίος ασχολείται ενεργά με την ιστορία και την λαογραφία του τόπου μας.

Ευχαριστούμε θερμά τον φίλο και συμπατριώτη Κώστα Λυκοστράτη για την αποστολή του κειμένου και της ταινίας - η οποία έχει αναρτηθεί στο youtube - και δημοσιεύουμε ακολούθως: 

Κάντε "κλίκ" για να δείτε την ταινία

Κοινοποιείται από το ιστολόγιο μια νέα ιστορική πηγή, η οποία και παραδόθηκε στον ΜΕΣΚΕ, από τους απογόνους της οικογένειας Κωνσταντίνου Λυκοστράτη του Φιλίππου, ως ιστορικό αρχείο σε ηλεκτρονική μορφή οπτικού ψηφιακού δίσκου (DVD).

Πρόκειται για μια υπέροχη αφήγηση από τον συμπατριώτη μας και συνταξιούχο δάσκαλο Νίκο Δημουλά, η οποία και αποτελεί ιστορική μαρτυρία και ένα αυθεντικό περιεχόμενο που κρατάει το ενδιαφέρον μέχρι το τέλος. Εξάλλου, η ιστορία γράφεται από τις πηγές και σήμερα έχουμε πιθανόν την πιο αξιόπιστη.

Η διατήρησης της ιστορικής μνήμης, ως παρακαταθήκης, και η αξιοποίηση της από τις τωρινές και τις μελλοντικές γενιές των Κρανιωτών θα καθορίζει τη μοίρα του ανυπόταχτου αυτού τόπου και των ανθρώπων του. 

Τέλος, πέραν της γνώσης της ιστορίας του τόπου μας θα πρέπει να αναδειχτεί και στην υπόλοιπη επαρχία και σε ολόκληρη τη χώρα μας, η θυσία και η προσφορά του χωριού μας κατά το 2ο  Παγκόσμιο Πόλεμο.

Κώστας Λυκοστράτης

* Η φωτογραφία είναι από ταινία με ερασιτέχνες ηθοποιούς, ως επί το πλείστον, που γυρίστηκε με τη φροντίδα του φίλου και συμπατριώτη μας Χρήστου Πατούνα, δικηγόρου.

Παρουσιάστηκε ντοκιμαντέρ «Η μάχη στα Πηγάδια Κρανιάς Ελασσόνας 10/ Οκτ./1943»

Ο Παύλος Λάλος με τον μακαρίτη Χαράλαμπο Χαρίτο, έναν από τους πρωταγωνιστές των γεγονότων

Γράφει ο Παύλος Λάλος,

Στα πλαίσια του Πολιτιστικού τριήμερου του Συλλόγου Κρανιωτών Λάρισας «Η ΞΗΡΟΚΡΑΝΙΑ», παρουσιάστηκε  Κυριακή 14 Δεκ. 2014, το βίντεο ντοκιμαντέρ μαρτυρίας «Η μάχη στα Πηγάδια της Κρανιάς Ελασσόνας 10/Οκτ./1943»  στην αίθουσα του Συλλόγου στη Λάρισα, μαζί με την παρουσίαση του λευκώματος για τη Μονή Παλιοκαρυάς, του Βασ. Τσολάκη. Το ντοκιμαντέρ, σε σενάριο- σκηνοθεσία Παύλου Λάλου, περιέχει μαρτυρίες 5 Κρανιωτών (ο ένας ήταν υπεύθυνος της ΕΠΟΝ Κρανιάς) που έζησαν τα γεγονότα της μάχης με τους Γερμανούς κατακτητές, εκ των οποίων οι 3 απεβίωσαν.  Οι Γερμανοί τότε υπό τον φρούραρχο Ελασσόνας Χανς Τύρολ, υποβιβασμένο από τη Μάχη του Στάλιγκραντ στη Ρωσία, εξόρμησαν, με 7 αυτοκίνητα & γύρω στους 80 στρατιώτες, για την Δεσκάτη που ήταν Κέντρο Επιμελητείας των ανταρτών του ΕΛΑΣ, και αναγκαστικά θα περνούσαν Βαλανίδα-Κρανιά από το στενό Στένωμα- Πηγάδια Κρανιάς, όπου τους περίμεναν οι δυνάμεις της Αντίστασης με ένοπλους και άοπλους Κρανιώτες. (Τα γυναικόπαιδα είχαν βρει καταφύγιο σε δυσπρόσιτες καλύβες). Από ψηλότερα σημεία,  τον Αϊ Λια πριν το χωριό, χτύπησαν τους Γερμανούς με έναν όλμο που  εύστοχα χειρίστηκε ο Λουτριώτης Δημ. Οικονόμου (Τσίρος) που τίναξε ένα όχημα. Ήρωας της μάχης αναδείχθηκε ο 58χρονος(τότε) εθελοντής Λυκοστράτης Φίλιππας που ρίχνοντας χειροβομβίδες σκότωσε ταμπουρωμένους γερμανούς. Η μάχη κράτησε ώσπου νύχτωσε και έδωσε την ευκαιρία στους Γερμανούς να φύγουν με τα πόδια για Ελασσόνα, αφήνοντας 8-9 νεκρούς στο τόπο της μάχης που τους έθαψαν το άλλο πρωί οι Κρανιώτες. Για να τους πάρουν οι ναζί φυλάκισαν (ομήρους) αρκετούς Ελασσονίτες και οι γυναίκες τους αναγκάστηκαν (λόγω τελεσίγραφου) με κάρο να μεταβούν στα Πηγάδια Κρανιάς και πήραν τους νεκρούς, με την άδεια των ανταρτών. Έτσι γλύτωσαν οι όμηροι. Αυτά τα γεγονότα με ιδιαίτερο τρόπο αφηγούνται στο ντοκιμαντέρ οι Κρανιώτες, περήφανοι για τη νίκη αυτή, μέσα στη ζοφερή ΚΑΤΟΧΗ, όπου και ο Κρανιώτης λαϊκός ποιητής Κ. Κατσαρός ύμνησε με 4 ποιήματά του τη νίκη.        Στην κάμερα ήταν ο Χρήστος Δαρδούμπας που μαζί με τον Π.Λάλο στο στούντιό του, στη Λάρισα, έγινε και το μοντάζ. Τα έξοδα έβαλε ο Σύλλογος Κρανιωτών Λάρισας, του οποίου ο τότε Πρόεδρος Λάμπρος Γκουνέλας συνέβαλε τα μέγιστα.  Π.Λάλος  

*Όποιος φίλος ή συμπατριώτης επιθυμεί να προμηθευθεί την σημαντική αυτή ταινία για την μάχη της Κρανιάς μπορεί να έρθει σε επικοινωνία με τον πρόεδρο ή τα μέλη του Συλλόγου Κρανιωτών Λάρισας και Περιχώρων "Η Ξηροκρανιά".