Οι διαλυμένοι οικισμοί στην περιοχή της Κρανιάς

Ένα εμπεριστατωμένο άρθρο για την Ιστορία των διαλυμένων, πλέον, οικισμών της περιοχής της Κρανιάς από τον ερευνητή της ιστορίας κ. Κώστα Σπανό. 

Ευχαριστούμε θερμά τον αγαπητό φίλο και συμπατριώτη για την αποστολή του σημαντικού αυτού άρθρου. 

Από το Θεσσαλικό Ημερολόγιο

AddThis Sharing Buttons

Share to FacebookShare to TwitterShare to PinterestShare to Google+Share to E-mail

του Κώστα Σπανού,

εκδότη του «Θεσσαλικού Ημερολογίου»

 Σε πολλές κωμοπόλεις υπάρχουν παραδόσεις για την ύπαρξη  πολλών οικισμών, οι οποίοι στή συνέχεια εγκαταλείφθηκαν από τους κατοίκους τους για να εγκατασταθούν σε έναν άλλο οικισμό. Ο οικισμός αυτός, απορροφώντας τους κατοίκους των γειτονικών του οικισμών μεγάλωσε και έγινε κωμόπολη.

     Η παράδοση αυτή απαντάται και στην Κρανιά. Σύμφωνα με αυτήν, στην κτηματική περιοχή της Κρανιάς υπήρχαν 8 οικισμοί: στα Πηγάδια, στην Παναγιά,[1] στο Καλογεράκι,[2]  κλπ. Κατά τον Ελευθέριο Λάλο, ο οικισμός στην Παναγιά επέζησε μέχρι το τέλος του 17ου ή στις αρχές του 18ου αιώνα.[3]

     Η παράδοση, όμως, δεν επαληθεύεται πάντοτε από τις πηγές, οι οποίες είναι αδιάψευστοι μάρτυρες της ύπαρξης των οικισμών. Οι πηγές αυτές είναι κυρίως οι προθέσεις των μοναστηριών, στις οποίες οι καλόγεροι έγραφαν τα ονόματα εκείνων των χωρικών οι οποίοι τους πρόσφεραν κάτι κατά την ετήσια πορεία ζητείας το καλοκαίρι.

     Στην παρούσα ανακοίνωση, αξιοποιώντας αυτές τις πηγές και κάποιες άλλες, θα σας παρουσιάσω τέσσερις οικισμούς τους οποίους συνάντησα κατά την μακρόχρονη έρευνα μου στις πηγές της θεσσαλικής Ιστορίας, αρχίζοντας από τον αρχαιότερο όλων:

Οι διαλυμένοι οικισμοί στην περιοχή της Κρανιάς

Ένα εμπεριστατωμένο άρθρο για την Ιστορία των διαλυμένων, πλέον, οικισμών της περιοχής της Κρανιάς από τον ερευνητή της ιστορίας κ. Κώστα Σπανό. 

Ευχαριστούμε θερμά τον αγαπητό φίλο και συμπατριώτη για την αποστολή του σημαντικού αυτού άρθρου. 

Από το Θεσσαλικό Ημερολόγιο

AddThis Sharing Buttons

Share to FacebookShare to TwitterShare to PinterestShare to Google+Share to E-mail

του Κώστα Σπανού,

εκδότη του «Θεσσαλικού Ημερολογίου»

 Σε πολλές κωμοπόλεις υπάρχουν παραδόσεις για την ύπαρξη  πολλών οικισμών, οι οποίοι στή συνέχεια εγκαταλείφθηκαν από τους κατοίκους τους για να εγκατασταθούν σε έναν άλλο οικισμό. Ο οικισμός αυτός, απορροφώντας τους κατοίκους των γειτονικών του οικισμών μεγάλωσε και έγινε κωμόπολη.

     Η παράδοση αυτή απαντάται και στην Κρανιά. Σύμφωνα με αυτήν, στην κτηματική περιοχή της Κρανιάς υπήρχαν 8 οικισμοί: στα Πηγάδια, στην Παναγιά,[1] στο Καλογεράκι,[2]  κλπ. Κατά τον Ελευθέριο Λάλο, ο οικισμός στην Παναγιά επέζησε μέχρι το τέλος του 17ου ή στις αρχές του 18ου αιώνα.[3]

     Η παράδοση, όμως, δεν επαληθεύεται πάντοτε από τις πηγές, οι οποίες είναι αδιάψευστοι μάρτυρες της ύπαρξης των οικισμών. Οι πηγές αυτές είναι κυρίως οι προθέσεις των μοναστηριών, στις οποίες οι καλόγεροι έγραφαν τα ονόματα εκείνων των χωρικών οι οποίοι τους πρόσφεραν κάτι κατά την ετήσια πορεία ζητείας το καλοκαίρι.

     Στην παρούσα ανακοίνωση, αξιοποιώντας αυτές τις πηγές και κάποιες άλλες, θα σας παρουσιάσω τέσσερις οικισμούς τους οποίους συνάντησα κατά την μακρόχρονη έρευνα μου στις πηγές της θεσσαλικής Ιστορίας, αρχίζοντας από τον αρχαιότερο όλων.

  1) Η ΚΑΡΥΑ ή ΚΑΡΙΤΣΑ

     Ο βυζαντινός οικισμός Καρυά βρισκόταν κοντά στο μοναστήρι της Παλιοκαρυάς. Ο οικισμός αναφέρεται για πρώτη φορά το έτος 1336, στο χρυσόβουλο του αυτοκράτορα Ανδρόνικου Γ΄ Παλαιλόγου, ως υπαγόμενος στην Επισκοπή των Σταγών. Με το χρυσόβουλο αυτό καθορίζονται τα όρια της προαναφερόμενης επισκοπής με την Επισκοπή της Τρίκκης. Το όριο, αφού διέλθη από την τρικαλινή πεδιάδα ανέρχεται στα νοτιοανατολικά Χάσια, 17 χιλιόμετρα ανατολικώς της Καλαμπάκας, στο βουνό Βλέπι «και καταβαίνει τα διάραχα του βουνού του λεγομένου Μποκοβικού, και καταντά εις το Μέλοβον και εις την Κάριτζαν, και ανέρχεται πλησίον του Λοέτρου, και ανεβαίνει εις το βουνόν της Μπονάσας (…)».[4]

     Χάρη, λοιπόν, στην οριοθέτηση αυτή πληροφορούμαστε την ύπαρξη του οικισμού Καρίτζα-Καρίτσα, η ίδρυση της οποίας έγινε πριν από το 1336, ίσως γύρω στα 1300, αν όχι νωρίτερα. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι αρχικά υπήρχε το μοναστήρι και στη συνέχεια ιδρύθηκε ο οικισμός, χωρίς να αποκλείεται το αντίστροφο, να ιδρύθηκε δηλαδή το μοναστήρι στην κτηματική περιοχή του οικισμού.

     Με την κατάκτηση της Θεσσαλίας από τους Οθωμανούς το 1423,  τρίτη και οριστική κατοχή, ο οικισμός φαίνεται πως βρίσκεται σε παρακμή. Αυτό συμπεραίνουμε επειδή απουσιάζει από την