Μητροπολίτης Λαρίσης Διονύσιος, ο φιλόσοφος
Του Κώστα Σπανού,
εκδότη του «Θεσσαλικού Ημερολογίου»
Η αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού και η δημιουργία του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, υπήρξε κυρίως το αποτέλεσμα της εθνικής αφύπνισης. Την αφύπνιση αυτή ετοίμασαν σιγά-σιγά οι δάσκαλοι του Γένους στα πολλά σχολεία τα οποία ιδρύθηκαν ήδη από τα τέλη του 17ου και έφτασαν στη μεγάλη ακμή τους στα μέσα του 18ου αιώνα. Σ’ αυτό συνέβαλαν, αποφασιστικά και οι ρωσοτουρκικοί πόλεμοι, οι αποστασίες μερικών πασάδων (Αλή των Ιωαννίνων, Πασβάνογλου του Βιδινίου) οι οποίες αποδυνάμωσαν την οθωμανική αυτοκρατορία.
Η Επανάσταση, όπως είναι γνωστό άρχισε στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, με τα γνωστά αποτελέσματα, και στη συνέχεια επαναστάτησαν πολλές περιοχές του ελλαδικού χώρου, με πρώτη την Πελοπόννησο, η οποία βρισκόταν μακριά από τα μεγάλα στρατιωτικά κέντρα των Οθωμανών.
Οι Θεσσαλοί, μολονότι στη Λάρισα στρατοπέδευαν ισχυρές οθωμανικές δυνάμεις, οι οποίες ανά πάσα στιγμή μπορούσαν να δράσουν άμεσα και να καταπνίξουν κάθε απόπειρα εξέγερσης, δεν δείλιασαν. Άλλωστε, το πρώτο επαναστατικό κίνημα στην Ελλάδα σημειώθηκε στο Φανάρι της Καρδίτσας το 1404, ακολούθησε η επανάσταση του μητροπολίτη της Λάρισας Διονυσίου Φιλοσόφου (1600, 1611) και του παπα-Θύμιου Βλαχάβα το 1808, γεγονότα τα οποία δείχνουν την απέχθεια των Θεσσαλών προς την δουλεία. Σημειωτέον ότι στα προεπαναστατικά χρόνια από τα 17 αρματολίκια του ελλαδικού χώρου τα 10 ήταν στη Θεσσαλία και εδώ δημιουργήθηκαν στρατιώτες που πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους στον Αγώνα.
