Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα παράδοση. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα παράδοση. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τετάρτη 18 Ιουνίου 2025

Πετρολούκας Χαλκιάς, τόσο μεγάλος και τόσο ταπεινός

 


Ένα "κερί" στη μνήμη του μεγάλου Πετρολούκα Χαλκιά στη σημερινή "Ελευθερία" της Λάρισας.

Είχα την ευλογία να γνωρίσω τον αείμνηστο πλέον Πετρολούκα Χαλκιά. Γνώρισα από κοντά το πόσο μεγάλος και ταυτόχρονα ταπεινός υπήρξε. Η απλότητά του στην επικοινωνία του με τους ανθρώπους ήταν αληθινό κλειδί για τις καρδιές τους. Η δε τέχνη του ήταν απαράμιλλη, ως άξιος φορέας τόσο της ηπειρώτικης μουσικής όσο και της οικογενειακής του παράδοσης. Ήταν μεγάλος μάστορας, σμιλευτής ψυχών, αντάξιος των ηπειρωτών μαστόρων που έκαναν την πέτρα να μιλάει.

Το κλαρίνο του Πετρολούκα στα χέρια του μιλούσε με ανθρώπινη φωνή για τα βάσανα, τους καημούς αλλά και τις χαρές των ανθρώπων. Μιλούσε όμως και την αέρινη φωνή των ελάτων της Ηπείρου και των τρεχούμενων νερών της. Ειδικά στα μοιρολόγια, με τα οποία ένωνε τον ταξιδευτή των ψυχών Ηπειρώτη Αχέροντα με τις σταγόνες ή τα ποτάμια των δακρύων των ανθρώπων, στη μνήμη των ψυχών που έχασαν το σώμα στην ξενιτιά ή στον πόλεμο. Δεν επρόκειτο για ένα απλό μουσικό όργανο αλλά για έναν ζωντανό οργανισμό με σώμα, ψυχή και λαλιά. Η μιλιά του Πετρολούκα με τον ανάλογο κάθε φορά σχηματισμό των χειλιών και η επιδεξιότητα των δαχτύλων του έκανε το όργανο μια να κλαίει, μια να γελάει. Όταν τον ρωτούσαν για το τι χρειάζεται για να παίξει κάποιος μουσική, πήγαινε το χέρι του στο μέρος της καρδιάς του χωρίς να πει τίποτα άλλο.

Ο Πετρολούκας υπήρξε τέκνο της εποχής του. Έζησε από μικρές μέρες τον μισάνθρωπο πόλεμο, τη φτώχεια και τον φόβο. Και μετά, την ξενιτιά των Ηπειρωτών στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο. Μάλιστα και ο ίδιος έζησε στην ξενιτιά για είκοσι χρόνια με γλυκόπικρο νόστο αλλά και με μεγάλες δόξες. Στα ξακουστά πανηγύρια της Ηπείρου ξεκινούσε με ένα μοιρολόι, όπως το βρήκε στη ζώσα παράδοση, και μετά ακολουθούσαν τα πεντατονικά άσματα, ο ομφάλιος λώρος με τους τρόπους της αρχαίας ελληνικής μουσικής. Ένωση ζωντανών και κεκοιμημένων σε έναν μυστηριακό χορό, όπως στη θεία Λειτουργία που δεν αφήνεται τίποτα απ’ έξω και κανένας χωρίς τη μνημόνευση.

Ο Πετρολούκας ταξιδεύει ήδη στο αιώνιο Φως, στην αγκαλιά του Θεού. Κοντά του έχει το γλυκύφθογγο κλαρίνο του, όπως το ζήτησε. Ήδη θα άρχισε να παιανίζει αναστάσιμα άσματα αναμεμειγμένα με μοιρολόγια, για εμάς τους ξενιτεμένους στη γη, και τραγούδια της Ηπείρου μαζί με τους αγγέλους και τους άλλους μάστορες, τον μπαρμπα-Τάσο τον Χαλκιά, τον Σταύρο Καψάλη, τον αγαπημένο του γιο Μπάμπη, τον αδελφό του Αχιλλέα με το βιολάκι του, τον Χρήστο Ζώτο, τους Χαλιγιάννηδες και πολλούς άλλους ακόμη μερακλήδες της Παράδοσης.

Χρήστος Γκουνέλας,

θεολόγος, μουσικός


Κυριακή 29 Σεπτεμβρίου 2024

Η ιστορία του λήσταρχου Θωμά Γκαντάρα (ΒΙΝΤΕΟ)

 


Ο συμπατριώτης μας από τη Δεσκάτη και γαμπρός κρανιώτικος Κώστας Χρυσάκης, τον Σεπτέμβριο του 2000 επισκέφθηκε με το κανάλι της Κοζάνης Top Channel και την εκπομπή του, το χωριό Άκρη Ελασσόνας (Μπισιριτσιά). Στόχος του ήταν να κάνει επιτόπια έρευνα στο χωριό όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε ο ξακουστός λήσταρχος Θωμάς Γκαντάρας. Στο εν λόγω βίντεο, ο Κώστας Χρυσάκης συνομιλεί με τον αείμνηστο π. Ευάγγελο Γκαντάρα ανιψιό του λήσταρχου για τον λήσταρχο Θωμά Γκαντάρα. Μαθαίνουμε έτσι από πολύ κοντινές πηγές για την οικογένεια του Θωμά Γκαντάρα, για το πως "βγήκε στο κλαρί" αλλά και για το τέλος του. Επιπλέον, ο παπα-Βαγγέλης τραγουδάει και το σχετικό τραγούδι για τον λήσταρχο Θωμά Γκαντάρα. Πρόκειται για μία σημαντική μαρτυρία την οποία δημοσίευσε ο Κώστας Χρυσάκης στο προσωπικό του κανάλι στο Youtube. Η πολυετής προσφορά του Κώστα Χρυσάκη στην ιστορία, τη λαογραφία και την ελληνική παράδοση είναι πολύτιμη. Το δε οπτικοακουστικό του αρχείο περιλαμβάνει χιλιάδες ώρες καταγραφής από τις ίδιες τις πηγές της παράδοσης μας: τους ανθρώπους και τα βιώματά τους.

Δείτε το Βίντεο



Δευτέρα 11 Μαρτίου 2013

Ένας χρόνος χωρίς τη Δόμνα Σαμίου

 Δόμνα Σαμίου

Μια προσέγγιση της Παράδοσής μας μέσα από το έργο της

του Χρήστου Γκουνέλα,

  «Όσοι απομείναμε πιστοί στη Παράδοση, όσοι δεν αρνηθήκαμε το γάλα που βυζάξαμε, αγωνιζόμαστε, άλλος εδώ, άλλος εκεί, καταπάνω στην ψευτιά. Καταπάνω σ’ αυτούς που θέλουνε την Ελλάδα ένα κουφάρι χωρίς ψυχή, ένα λουλούδι χωρίς μυρουδιά».
  Πόσο σοφά και επίκαιρα είναι αυτά τα λόγια του Φώτη Κόντογλου.
  Έκλεισε ήδη ένας χρόνος που  έφυγε από κοντά μας μια μεγάλη τέτοια αγωνίστρια της Παράδοσης μας, η Κυρά Δόμνα Σαμίου, η Αρχόντισσα της Εθνικής μας Μουσικής.
  Παιδί ξεριζωμένων Ελλήνων από τα Άγια χώματα της Μικρασίας μεγάλωσε μέσα στη φτώχεια μαθαίνοντας τα τραγούδια της Παράδοσης πρώτα από τον πατέρα της και τη γειτονιά και κατόπιν από το μεγάλο δάσκαλο της Εθνικής μας Μουσικής Σίμωνα Καρρά.
  Με το μικρό της κασετοφωνάκι από τη δεκαετία του΄60 όργωσε στην κυριολεξία όλη την Ελλάδα ακολουθώντας το παράδειγμα του δασκάλου της, καταγράφοντας επιτόπια, διασώζοντας και κατόπιν διαδίδοντας την πλούσια Ελληνική Παράδοση κατ’ ευθείαν από τη πηγή της: τους γνήσιους εκφραστές της, τους απλούς ανθρώπους της Ελληνικής Υπαίθρου.

Δευτέρα 24 Δεκεμβρίου 2012

ΚΑΛΑΝΤΑ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΟΝΟ...

Αγαπητοί απανταχού συμπατριώτες και φίλοι του Ιστολογίου "Κρανέα Ελασσόνας" Χρόνια Πολλά με Υγεία σε εσάς και στις Οικογένειές σας και Καλά και Ευλογημένα Χριστούγεννα.

Οι Ευχές μας συνοδεύονται με Κάλαντα Δυτικής Μακεδονίας τα οποία βεβαίως προσιδιάζουν στο ύφος και ηχόχρωμα του χωριού μας. Να σημειώσουμε ότι τα έθιμα του χωριού μας έχουν πάρα πολλές ομοιότητες μ' αυτά της Δυτικής Μακεδονίας και όχι με την υπόλοιπη Θεσσαλία. Άλλωστε, γεωγραφικά είμαστε πιο κοντά με τη Δυτική Μακεδονία(Δεσκάτη,Σέρβια,Κοζάνη κ.α.).